Στον απόλυτο ρυθμιστή της παγκόσμιας σταθερότητας αναδεικνύεται το Στενό του Ορμούζ. Έτσι, ενώ ο Λευκός Οίκος έσπευσε να βαφτίσει την πρόσφατη εκεχειρία ως μια θριαμβευτική διπλωματική επικράτηση, η πραγματικότητα στις ενεργειακές αγορές αφηγείται μια πολύ πιο σκοτεινή ιστορία.
Το Ιράν, εφαρμόζοντας μια στρατηγική «οικονομικού πολέμου», κατάφερε να μετατρέψει τη γεωγραφική του θέση σε μια αγχόνη για την παγκόσμια οικονομία. Αυτό που κάποτε οι αναλυτές περιέγραφαν ως έναν «εφιάλτη στα χαρτιά» -έναν πλήρη αποκλεισμό της ζωτικής σημασίας υδάτινης οδού του Ορμούζ- είναι πλέον το νέο status quo. Από τις αντλίες των καυσίμων στις ΗΠΑ μέχρι τις βιομηχανίες της Ασίας και τα νοικοκυριά της Ευρώπης, ο κόσμος παρακολουθεί έντρομος την Τεχεράνη να μετατρέπει τη ροή του πετρελαίου σε εργαλείο επιβίωσης του καθεστώτος της.
Το Ιράν κάνει κουμάντο στο Ορμούζ
Οι όροι της εκεχειρίας αναδεικνύουν πώς το Ιράν χρησιμοποίησε τον έλεγχο του Στενού του Ορμούζ για να αποκτήσει τεράστια επιρροή στην παγκόσμια οικονομία. Το γεγονός ότι η κατάπαυση του πυρός εξαρτάται από τη συμφωνία του Ιράν να επανανοίξει τη ζωτικής σημασίας υδάτινη οδό, αποτελεί σιωπηρή αναγνώριση της επιρροής της Τεχεράνης στο σημαντικότερο σημείο διέλευσης πετρελαίου στον κόσμο – και, κατ’ επέκταση, σε σημαντικά τμήματα της παγκόσμιας οικονομίας.
«Το Ιράν δεν χρειάζεται μεγάλη στρατιωτική ισχύ για να προκαλέσει τεράστια αναταραχή στην παγκόσμια οικονομία», δήλωσε τον περασμένο μήνα η Samantha Gross, εμπειρογνώμονας ενέργειας στο Ινστιτούτο Brookings.
Αντίδραση των αγορών
Επενδυτές και traders υποδέχθηκαν με ικανοποίηση την εκεχειρία, παρά τις προειδοποιήσεις των αναλυτών ότι οι ανησυχίες για την παγκόσμια προσφορά πετρελαίου δεν έχουν εξαλειφθεί. Οι τιμές του αργού πετρελαίου υποχώρησαν κατά 15-20% την Τετάρτη, ενώ οι τιμές αναφοράς του ευρωπαϊκού φυσικού αερίου σημείωσαν παρόμοια πτώση.
«Υπάρχουν σημαντικά εμπόδια που πρέπει να ξεπεραστούν προτού η συμφωνία εκεχειρίας μεταξύ ΗΠΑ, Ισραήλ και Ιράν μετατραπεί σε έναν διαρκή τερματισμό του πολέμου», προειδοποίησε σε σημείωμά του ο Neil Shearing, επικεφαλής οικονομολόγος της Capital Economics. «Για τις αγορές, το κρισιμότερο ζήτημα παραμένει το καθεστώς του Στενού του Ορμούζ».
Μένει να φανεί αν η ναυσιπλοΐα θα αποκατασταθεί πλήρως. Πάντως, έπειτα από ορισμένα σημάδια διελεύσεων δεξαμενόπλοιων νωρίς την Τετάρτη, το Ιράν φέρεται να διέκοψε την κυκλοφορία μετά την επίθεση του Ισραήλ στον Λίβανο. Τουλάχιστον προς το παρόν, ο στρατός του Ιράν ελέγχει αυτές τις διελεύσεις, αποκτώντας μοναδική δύναμη όσον αφορά τις παγκόσμιες ενεργειακές αγορές.
Το αδιανόητο σενάριο
Το Ιράν έχει ουσιαστικά αποκλείσει το Στενό του Ορμούζ για τη μεγάλη πλειονότητα των πλοίων για περισσότερες από έξι εβδομάδες — ένα προηγουμένως αδιανόητο σενάριο για μια υδάτινη οδό που συνήθως μεταφέρει περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων προμηθειών πετρελαίου και φυσικού αερίου και το ένα τρίτο των παγκόσμιων εξαγωγών λιπάσματος ουρίας.
«Αυτό είναι το πράγμα για το οποίο οι αναλυτές ενεργειακής ασφάλειας… ανησυχούσαν ανέκαθεν», δήλωσε η Gross του Brookings.
Χώρες σε όλο τον κόσμο κλονίζονται από το ιστορικό σοκ στην προμήθεια πετρελαίου.Στην Ασία: Οι επερχόμενες ελλείψεις καυσίμων αναγκάζουν τις κυβερνήσεις να λάβουν δραστικά μέτρα, με τις Φιλιππίνες να κηρύσσουν εθνική ενεργειακή κατάσταση έκτακτης ανάγκης.
Στην Ευρώπη: Αντιμετωπίζει εκτόξευση των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας, ακριβώς τη στιγμή που έβγαινε από την κρίση που προκάλεσε ο πόλεμος Ρωσίας-Ουκρανίας.
Στις ΗΠΑ: Ακόμη και στις πλούσιες σε πετρέλαιο Ηνωμένες Πολιτείες, οι τιμές της βενζίνης έχουν σημειώσει άλμα.
Ο έλεγχος του Στενού του Ορμούζ έδωσε στο Ιράν δύο βασικά πλεονεκτήματα: Οικονομική πίεση προς τον υπόλοιπο κόσμο και τη δυνατότητα να γεμίσει τα πολεμικά του ταμεία με έσοδα από πωλήσεις πετρελαίου — σε διογκωμένες τιμές.
Η Ουάσιγκτον ήρε προσωρινά τις κυρώσεις σε περίπου 140 εκατομμύρια βαρέλια ιρανικού πετρελαίου για να ανακουφίσει την παγκόσμια έλλειψη. Σύμφωνα με τον Homayoun Falakshahi της Kpler, οι εξαγωγές του Ιράν αυξήθηκαν, ενώ η τιμή πώλησής του δεν είναι πλέον μειωμένη (discount), αλλά πωλείται με «καπέλο» (premium) έναντι του Brent, λόγω της έλλειψης εναλλακτικών από τη Μέση Ανατολή.
Το «δυνατό χαρτί» της Τεχεράνης
Η Τεχεράνη επιθυμεί να συνεχίσει να ασκεί την πρόσφατα αποκτηθείσα οικονομική της ισχύ, έχοντας λόγο στην πρόσβαση στο Στενό ακόμη και μετά το τέλος του πολέμου. Ο Τραμπ, από την πλευρά του, χαρακτήρισε τις προτάσεις του Ιράν ως μια «εφαρμόσιμη βάση για διαπραγμάτευση» μέσω ανάρτησης στο Truth Social.
Αναλυτές βλέπουν τώρα την πιθανότητα ενός μόνιμου συστήματος διοδίων για τα πλοία που διασχίζουν την περιοχή. Μια πρόταση θέλει το Ομάν να λειτουργεί ως ουδέτερος μεσάζοντας που θα εισπράττει τα τέλη και θα αποδίδει ένα συμφωνημένο μερίδιο στο Ιράν, ικανοποιώντας την απαίτηση της Τεχεράνης για οικονομική αποζημίωση από τη σύγκρουση.
Ήδη, το πρακτορείο Tasnim μετέδωσε ότι Ιράν και Ομάν σχεδιάζουν την επιβολή τελών διέλευσης, ενώ αναφέρεται ότι τουλάχιστον ένα πλοίο κατέβαλε ήδη 2 εκατομμύρια δολάρια για να περάσει. Οι ναυτιλιακές εταιρείες και οι ασφαλιστές είναι πιθανό να αποδεχθούν αυτά τα τέλη γρήγορα, καθώς για το μεγαλύτερο μέρος των εξαγωγών του Κόλπου «δεν υπάρχει ουσιαστική εναλλακτική διαδρομή».
πηγή
Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.
Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.
Δημοσίευση σχολίου