Στις 31 Αυγούστου, το Ισραήλ και η Ελλάδα υπέγραψαν τη συμφωνία Αχιλλείου Ασπίδας ύψους 3 δισεκατομμυρίων ευρώ. Το Ισραήλ θα οικοδομήσει για την Ελλάδα μια εθνική, πολυεπίπεδη αρχιτεκτονική κατά των βαλλιστικών πυραύλων, των αεροσκαφών και των μη επανδρωμένων αεροσκαφών, ενσωματώνοντας ισραηλινά συστήματα, ραντάρ και ενιαία εθνική διοίκηση και έλεγχο.
Η συμφωνία επεκτείνει επίσης τη βιομηχανική συνεργασία και μεταφέρει τεχνολογία στην ελληνική βιομηχανία. Το στρατηγικό προϊόν δεν είναι η αναχαίτιση αλλά η κυριαρχία λήψης αποφάσεων, ώρα για επιλογή υπό το πυρ. Εάν η Άγκυρα επιδιώξει ταυτόχρονη πίεση γύρω από την Κύπρο, το Αιγαίο, το ελληνικό έδαφος ή τις κρίσιμες υποδομές, η Αθήνα οικοδομεί την αρχιτεκτονική για να διατηρήσει το στρατηγική πίεση.
Αυτή η ελευθερία λήψης αποφάσεων έχει τη μεγαλύτερη σημασία εάν αποτύχει η αποτροπή. Εάν η Τουρκία μετατρέψει τη στρατιωτική της παρουσία στην κατεχόμενη βόρεια Κύπρο από στρατηγικό βάθος σε επιχειρησιακή βάση εναντίον του Ισραήλ, το πρόβλημα δεν τελειώνει πλέον με τα όπλα που εκτοξεύονται από αυτήν. Η ίδια η κατοχή γίνεται μέρος της αρχιτεκτονικής απειλής.
Η Οργή του Ποσειδώνα είναι το δόγμα για αυτό το ενδεχόμενο. Μόλις η Τουρκία χρησιμοποιήσει τον κατεχόμενο βορρά ως μέσο πολέμου εναντίον του Ισραήλ, η σύγκρουση τελειώνει με τον τερματισμό της τουρκικής στρατιωτικής κατοχής και την αποκατάσταση της κυριαρχίας στην Κυπριακή Δημοκρατία. Η “Ασπίδα του Αχιλλέα” είναι επομένως ένας πυλώνας της Φάσης Μηδέν της “Οργής του Ποσειδώνα”.
Η βάση Αμπού αλ-Ντουχούρ καθιέρωσε την προληπτική λογική. Τον Αύγουστο, το Ισραήλ φέρεται να χτύπησε τη συριακή αεροπορική βάση πριν προλάβουν να αναπτυχθούν εκεί τουρκικά στρατεύματα και συστήματα – άρνηση πριν από την τοποθέτηση. Η Κύπρος είναι πιο δύσκολη περίπτωση επειδή η τουρκική στρατιωτική παρουσία είναι ήδη εδραιωμένη.
Το πρώτο καθήκον του Ισραήλ είναι αμυντικό, να εξουδετερώσει την άμεση απειλή και να αποτρέψει την ανασύστασή της. Η Άγκυρα θα επιδιώξει στη συνέχεια να επανασυνδεθεί και να διατηρήσει τις δυνάμεις της στο βορρά, ανοίγοντας έναν ανταγωνισμό ενίσχυσης που διαμορφώνεται από το στρατιωτικό βάθος της Τουρκίας, την εγγύτητα με την Κύπρο και την ικανότητα φθοράς. Το Ισραήλ δεν μπορεί να βασίσει τη στρατηγική του στην αόριστη απομόνωση. Το άνοιγμα έχει σημασία μόνο εάν αλλάξει τον υπολογισμό της Άγκυρας πριν αναλάβει η φθορά.
Επομένως, το Ισραήλ εισέρχεται σε μια τέτοια έκτακτη ανάγκη με αεροπορική και πυραυλική άμυνα, παράκτια προστασία, πλεονάζουσα ικανότητα, ικανότητα επισκευής, αποθέματα και βιομηχανικό βάθος επαρκή για να αντέξει την αναμενόμενη τουρκική απάντηση. Η Ελλάδα διατηρεί το στρατηγικό βάθος μέσω της ανθεκτικότητας. Η Κύπρος, μικρότερη και πιο εκτεθειμένη, απαιτεί μεγαλύτερη αντοχή.
Η κοινή τεχνολογία δημιουργεί διαλειτουργικότητα αλλά και κοινό κίνδυνο εφοδιασμού. Η μεταφορά τεχνολογίας επομένως ενισχύει την ελληνική παραγωγή, την ικανότητα συντήρησης, τα αποθέματα και τον κυρίαρχο τεχνικό έλεγχο. Χωρίς βιομηχανικό βάθος, η κοινή αρχιτεκτονική μπορεί να δημιουργήσει έλλειμμα.
Πριν από την ενεργοποίηση, η Κυπριακή Δημοκρατία είναι πολιτικά ευθυγραμμισμένη, ικανή να διατηρήσει τη συνέχεια του κράτους και έτοιμη να αναλάβει τον αποτελεσματικό έλεγχο. Ένα δόγμα που επαναφέρει την κυπριακή κυριαρχία δεν μπορεί να ξεκινήσει με κυπριακό αιφνιδιασμό. Η Κύπρος προετοιμάζεται να δεχτεί το άνοιγμα. Η Ελλάδα προετοιμάζεται να μην το κλείσει.
Μια αντιπαράθεση Ισραήλ-Τουρκίας γύρω από την κατεχόμενη Κύπρο θα έθετε την Ελλάδα μπροστά σε μια ιστορική επιλογή. Η Αθήνα θα μπορούσε να χαρακτηρίσει την κρίση πόλεμο κάποιου άλλου, να απαιτήσει αυτοσυγκράτηση, να αποδεχτεί την ταχύτερη εκεχειρία και να παρακολουθήσει την Τουρκία να ανασυγκροτεί τις δυνάμεις της. Το να μείνεις στην άκρη είναι η ασφαλέστερη απόφαση για μια λίγο, αλλά και η πιο δαπανηρή για μια γενιά. Η μη εμπόλεμη στάση είναι μια κυρίαρχη επιλογή,η παθητικότητα όχι.
Ο Μάριος Ευθυμιόπουλος, καθηγητής διεθνούς ασφάλειας και στρατηγικής και συνιδρυτής της Strategy International, κάλεσε πρόσφατα την Ελλάδα και την Κύπρο να γίνουν «σύμμαχοι κατ’ επιλογήν» του Ισραήλ καθώς τα περιβάλλοντα ασφαλείας τους συγκλίνουν.
Δεν μπορεί να υπάρχει αδυναμία. Η Κύπρος είναι ιδιαίτερα εκτεθειμέη επειδή οι κρίσιμες υποδομές και οι ευπαθείς τομείς είναι συγκεντρωμένοι: αεροπορία, λιμάνια, ενέργεια, επικοινωνίες, χρηματοοικονομικά και τουρισμός. Η Άγκυρα δεν χρειάζεται να νικήσει τη Δημοκρατία. Χρειάζεται η Λευκωσία να αποφασίσει.
Η Ελλάδα προσφέρει μια άλλη διαδρομή. Η πίεση στο Αιγαίο, γύρω από τα νησιά, στις υποδομές ή κατά μήκος των χερσαίων συνόρων της μπορεί να αναγκάσει την Αθήνα σε καταστολή αφήνοντας την Κύπρο. Η Τουρκία δεν χρειάζεται να κατακτήσει κανένα από τα δύο κράτη. Ο εξαναγκασμός της Αθήνας ή της Λευκωσίας να επιστρέψει στη λογική του 1974 θα αρκούσε. Γι’ αυτό το λόγο η Ιερουσαλήμ, η Αθήνα και η Λευκωσία δεν μπορούν να μπουν σε έναν πόλεμο με ασύμβατα κριτήρια τερματισμού. Οι τρεις πρωτεύουσες χρειάζονται μια συμφωνία τερματισμού πριν από την κρίση.
Η εσωτερική συνοχή είναι ανεπαρκής εάν το εξωτερικό πλαίσιο οδηγήσει την εκεχειρία που επαναφέρει το status quo. Το Ισραήλ έχει μάθει τον χάρτη των συνθηκών. Το Άρθρο 5 του ΝΑΤΟ έχει γεωγραφία: οι τουρκικές δυνάμεις που σταθμεύουν στην κατεχόμενη βόρεια Κύπρο δεν μετατρέπουν την περιοχή σε Τουρκία. Η Κύπρος έχει το Άρθρο 42(7), τη ρήτρα αμοιβαίας βοήθειας της ΕΕ. Ο διπλωματικός χώρος μάχης είναι επομένως ευρωπαϊκός, όχι του ΝΑΤΟ. Το Ισραήλ αρνείται στην Άγκυρα το πλαίσιο του ΝΑΤΟ που θα επιδιώξει.
Η Κυπριακή Δημοκρατία είναι κράτος μέλος της ΕΕ. Η νομοθεσία της ΕΕ αναστέλλεται στις περιοχές όπου η κυβέρνησή της δεν ασκεί αποτελεσματικό έλεγχο· η κυριαρχία της δεν εξαφανίστηκε με αυτήν την αναστολή. Εάν η Τουρκία περιορίσει τον πόλεμο στο Ισραήλ, η Ευρώπη διατηρεί οικονομική, βιομηχανική και διπλωματική επιρροή χωρίς να γίνει εμπόλεμη.
Εάν η Τουρκία επιτεθεί στην Κυπριακή Δημοκρατία, το Άρθρο 42(7) μπορεί να επικαλεσθεί χωρίς βέτο από την Άγκυρα. Εάν η Τουρκία επιτεθεί στην Ελλάδα, η γαλλο-ελληνική ρήτρα αμοιβαίας άμυνας τίθεται σε εφαρμογή και η εσωτερική κρίση του ΝΑΤΟ βαθαίνει. Η Γαλλία είναι ήδη ενσωματωμένη στην κυπριακή αρχιτεκτονική ασφαλείας μέσω των στρατηγικών συμφωνιών συνεργασίας και άμυνας με τη Λευκωσία.
Η Βρετανία βρίσκεται εκτός του πλαισίου της ΕΕ, αλλά εντός της διευθέτησης του Κυπριακού. Το Ηνωμένο Βασίλειο διατηρεί την κυριαρχία επί των Κυρίαρχων Βάσεων του Ακρωτηρίου και της Δεκέλειας και παραμένει μία από τις τρεις εγγυήτριες δυνάμεις βάσει της διευθέτησης του 1960 που δημιούργησε την Κυπριακή Δημοκρατία. Το 1974, το σύστημα εγγυήσεων απέτυχε, ενώ οι βάσεις επέζησαν. Η Βρετανία δεν μπορεί να διατηρήσει τα δικαιώματα του 1960 ενώ παράλληλα αγνοεί τις υποχρεώσεις της.
Η βρετανική κυριαρχία επί των βάσεων δεν τίθεται υπό αμφισβήτηση. Η βρετανική ευθύνη βάσει της διευθέτησης που τη διατήρησε τίθεται υπό αμφισβήτηση. Επομένως, το Λονδίνο αποτελεί μέρος οποιασδήποτε διευθέτησης που αποκαθιστά την διεθνώς αναγνωρισμένη κυριαρχία της Κύπρου, με την πρόσβαση, την κυριαρχία και την ευθύνη να ευθυγραμμίζονται.
Η αποκατάσταση της Κύπρου ορίζει τη νίκη. Τα πυροβόλα δεν χρειάζεται να περιμένουν την αναχώρηση του τελευταίου Τούρκου στρατιώτη. Περιμένουν μέχρι η αναχώρησή του να γίνει μη αναστρέψιμη. Αυτό απαιτεί επαλήθευση, χρονοδιάγραμμα, δεσμευτικά ορόσημα, εγγυήσεις και επιβολή. Μια κατάπαυση του πυρός μπορεί να προηγηθεί της ολοκλήρωσης της αποχώρησης. Δεν μπορεί να αποκαταστήσει την εξουσία της Άγκυρας να αποφασίσει εάν η αποχώρηση θα ολοκληρωθεί.
Η Άγκυρα μπορεί να έχει μια αξιοπρεπή αποχώρηση. Η μη αναστρέψιμη αποχώρηση επιλύει το στρατιωτικό ζήτημα, όχι το συνταγματικό. Η γηγενής τουρκοκυπριακή κοινότητα δεν είναι ο αντίπαλος. Η τουρκική στρατιωτική κατοχή είναι. Η ασφάλεια, τα δικαιώματα, η περιουσία και η συνταγματική της θέση επιβιώνουν της μετάβασης.
Οι έποικοι μετά το 1974 από την ηπειρωτική Τουρκία αποτελούν ξεχωριστή νομική κατηγορία, η οποία αντιμετωπίζεται μέσω επαναπατρισμού όπου είναι νόμιμο, με την επιφύλαξη ατομικών νομικών και ανθρωπιστικών εγγυήσεων. Η συγχώνευση των δύο πληθυσμών νομιμοποιεί τις δημογραφικές συνέπειες της κατοχής. Η τιμωρία της ιθαγενούς κοινότητας αποκαθιστά το ισχυρότερο επιχείρημα της Άγκυρας για την παραμονή.
Από το πρώτο πρωί της αποκατάστασης του ελέγχου, η Κυπριακή Δημοκρατία αποκαθιστά τη δημόσια τάξη, την αστυνόμευση, τις υπηρεσίες και την τοπική αυτοδιοίκηση, παρέχει ανακούφιση και συνεργάζεται με την Ευρωπαϊκή Ένωση για την επαναφορά της νομοθεσίας της ΕΕ, με την υποστήριξη της Ευρώπης και των Ηνωμένων Εθνών. Το τίμημα μπορεί να είναι βαρύ: ζωές, εθνική πίεση και οικονομική αναστάτωση. Η Οργή του Ποσειδώνα υπάρχει για να διασφαλίσει ότι αυτό το τίμημα δεν αγοράζει την επιστροφή στο status quo.
πηγή Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.