Μία από τις σημαντικότερες αλλαγές στην ελληνική στρατηγική αντίληψη των τελευταίων ετών αποτυπώθηκε με ιδιαίτερη σαφήνεια όταν ο Αρχηγός ΓΕΕΘΑ, Στρατηγός Δημήτριος Χούπης, αναφέρθηκε δημόσια στη δυνατότητα πραγματοποίησης «προληπτικών χτυπημάτων στρατηγικού πλήγματος σε μεγάλο βάθος».
Η συγκεκριμένη τοποθέτηση δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί ως μία ακόμη γενική αναφορά στην αποτρεπτική ισχύ των Ενόπλων Δυνάμεων.
Αγγίζει τον ίδιο τον πυρήνα ενός νέου στρατιωτικού δόγματος, σύμφωνα με το οποίο η Ελλάδα δεν αρκείται πλέον στην αντίληψη ότι θα περιμένει παθητικά την εκδήλωση μιας επίθεσης για να αντιδράσει.
Η νέα φιλοσοφία είναι πολύ πιο σύνθετη: έγκαιρη προειδοποίηση, ταχεία λήψη αποφάσεων, δυνατότητα στρατηγικού πλήγματος, επιβίωση από τα αντίποινα και διατήρηση της πρωτοβουλίας.
Αυτό ακριβώς μετατρέπει την έννοια της αποτροπής από θεωρία σε πραγματική στρατιωτική δυνατότητα.
Από την παθητική άμυνα στην ενεργητική αποτροπή
Για δεκαετίες, η ελληνική στρατηγική σκέψη ήταν προσανατολισμένη κυρίως στην άμυνα του εθνικού χώρου.
Η βασική λογική ήταν ότι οι ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις θα αναχαιτίσουν τον αντίπαλο όταν και εφόσον επιχειρήσει να παραβιάσει την ελληνική κυριαρχία.
Όμως το σύγχρονο πεδίο μάχης έχει αλλάξει δραματικά.
Οι βαλλιστικοί πύραυλοι, τα drones, τα όπλα μεγάλου βεληνεκούς, οι δυνατότητες ηλεκτρονικού πολέμου και η δυνατότητα συγκέντρωσης στρατιωτικής ισχύος σε ελάχιστο χρόνο σημαίνουν ότι η αναμονή του πρώτου εχθρικού πλήγματος μπορεί να αποδειχθεί καταστροφική.
Γι’ αυτό και η έννοια της ενεργητικής αποτροπής αποκτά ιδιαίτερη σημασία.
Δεν σημαίνει ότι μια χώρα επιτίθεται χωρίς λόγο.
Σημαίνει ότι εφόσον υπάρχουν σαφείς, επιβεβαιωμένες και αδιαμφισβήτητες ενδείξεις μιας επικείμενης επίθεσης, η στρατιωτική ηγεσία πρέπει να έχει τη δυνατότητα να προστατεύσει τη χώρα προτού ο αντίπαλος αποκτήσει το πλεονέκτημα της πρώτης κίνησης.
Η πραγματική «ώρα μηδέν» ξεκινά από τις πληροφορίες
Σε ένα τέτοιο υποθετικό σενάριο, το σημαντικότερο όπλο δεν είναι ο πύραυλος ούτε το μαχητικό αεροσκάφος.
Είναι η πληροφορία.
Μια μεγάλη στρατιωτική κρίση στο Αιγαίο ή στην Ανατολική Μεσόγειο θα συνοδευόταν αναπόφευκτα από σειρά ενδείξεων: μετακινήσεις μονάδων, αυξημένη δραστηριότητα αεροπορικών και ναυτικών δυνάμεων, ενεργοποίηση πυραυλικών συστημάτων, μεταβολές στις επικοινωνίες και αυξημένη επιχειρησιακή ετοιμότητα.
Η Ελλάδα θα έπρεπε να είναι σε θέση να σχηματίσει μία ενιαία εικόνα της κατάστασης μέσω στρατιωτικών πληροφοριών, συμμαχικών δεδομένων, δορυφορικής επιτήρησης, ηλεκτρονικών αισθητήρων και UAV.
Εδώ βρίσκεται και η τεράστια δυσκολία.
Ένα προληπτικό στρατηγικό πλήγμα μπορεί να είναι στρατιωτικά αποτελεσματικό μόνο εφόσον η πολιτική και στρατιωτική ηγεσία γνωρίζει με εξαιρετικά υψηλή βεβαιότητα ότι η αντίπαλη επίθεση είναι άμεση και ουσιαστικά αναπόφευκτη.
Διαφορετικά, το πολιτικό, νομικό και διπλωματικό κόστος μπορεί να γίνει τεράστιο.
Το «πρώτο λεπτό» ενός σύγχρονου πολέμου
Οι σύγχρονες συγκρούσεις δείχνουν ότι η πρώτη φάση μιας αναμέτρησης μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική.
Το ζητούμενο δεν είναι απλώς να καταστραφούν στρατιωτικά μέσα.
Είναι να αποδιοργανωθεί ο μηχανισμός που επιτρέπει στον αντίπαλο να διεξάγει συντονισμένες επιχειρήσεις.
Ραντάρ, δίκτυα διοίκησης και ελέγχου, επικοινωνίες, αισθητήρες, αεροπορικές υποδομές και εγκαταστάσεις υποστήριξης αποκτούν τεράστια σημασία.
Σε αυτό το περιβάλλον, η Ελλάδα έχει επενδύσει σημαντικά στην ενίσχυση των δυνατοτήτων της.
Τα Rafale, τα αναβαθμισμένα F-16 Viper, τα νέα όπλα ακριβείας και οι δυνατότητες ηλεκτρονικού πολέμου διαμορφώνουν ένα διαφορετικό επιχειρησιακό τοπίο σε σχέση με εκείνο που υπήρχε πριν από μία δεκαετία.
Η αξία τους όμως δεν βρίσκεται μόνο στο ίδιο το όπλο.
Βρίσκεται κυρίως στην ικανότητα να ενταχθούν σε ένα δικτυοκεντρικό σύστημα μάχης, όπου πληροφορίες από διαφορετικούς αισθητήρες μετατρέπονται ταχύτατα σε επιχειρησιακή εικόνα και απόφαση.
Τα Rafale και τα Viper ως φορείς στρατηγικής αποτροπής
Η απόκτηση των Rafale και η μετάβαση μεγάλου μέρους του ελληνικού στόλου F-16 στο επίπεδο Viper δεν αφορά μόνο την αεροπορική υπεροχή.
Αλλάζει και την ποιότητα της αποτροπής.
Ένα σύγχρονο μαχητικό δεν αξιολογείται μόνο από την ταχύτητα ή την ευελιξία του.
Αξιολογείται από το πόσο μακριά μπορεί να εντοπίσει, πόσο γρήγορα μπορεί να ανταλλάξει δεδομένα και πόσο αποτελεσματικά μπορεί να προσβάλει έναν κρίσιμο στόχο χωρίς να εκθέσει υπερβολικά το ίδιο το αεροσκάφος.
Αυτή η δυνατότητα είναι που προσδίδει στρατηγικό βάθος στην ελληνική Πολεμική Αεροπορία.
Και στο μέλλον, η είσοδος των F-35 αναμένεται να προσθέσει ακόμη μία διάσταση, κυρίως λόγω της χαμηλής παρατηρησιμότητας, της συλλογής πληροφοριών και της διασύνδεσης με άλλες πλατφόρμες.
Η νέα μάχη δεν διεξάγεται μόνο στον αέρα
Ένα από τα σημαντικότερα χαρακτηριστικά του νέου δόγματος είναι ότι η αποτροπή δεν περιορίζεται πλέον σε έναν Κλάδο των Ενόπλων Δυνάμεων.
Η Πολεμική Αεροπορία, το Πολεμικό Ναυτικό και ο Στρατός Ξηράς πρέπει να λειτουργούν ως ενιαίος μηχανισμός πυρός και πληροφοριών.
Τα σύγχρονα κατευθυνόμενα όπλα, τα πυραυλικά συστήματα, οι φρεγάτες νέας γενιάς, τα drones και τα δίκτυα αισθητήρων μπορούν να δημιουργήσουν μία περιοχή στην οποία ο αντίπαλος γνωρίζει ότι οποιαδήποτε απόπειρα συγκένρωσης δυνάμεων συνεπάγεται σημαντικό κίνδυνο.
Αυτό είναι το πραγματικό νόημα της αποτροπής.
Να γνωρίζει ο αντίπαλος πριν από την κρίση ότι η στρατιωτική του κίνηση μπορεί να εξουδετερωθεί πριν αποδώσει επιχειρησιακά αποτελέσματα.
Η «Ασπίδα του Αχιλλέα» και το δεύτερο μισό της εξίσωσης
Υπάρχει όμως και μία κρίσιμη παράμετρος.
Κανένα πρώτο πλήγμα, όσο αποτελεσματικό και αν είναι, δεν μπορεί να εγγυηθεί ότι ο αντίπαλος δεν θα μπορέσει να απαντήσει.
Ακριβώς γι’ αυτό η ενεργητική αποτροπή πρέπει να συνδυάζεται με ισχυρή αεράμυνα και αντιπυραυλική προστασία.
Εδώ εντάσσεται και η φιλοσοφία της νέας πολυεπίπεδης ελληνικής αεράμυνας.
Το ζητούμενο είναι να δημιουργηθεί ένα δίκτυο αισθητήρων και αναχαιτιστικών συστημάτων το οποίο θα μπορεί να αντιμετωπίζει διαφορετικές κατηγορίες απειλών, από drones και πυραύλους cruise έως βαλλιστικά όπλα.
Οι νέες φρεγάτες FDI, τα ραντάρ SeaFire, τα Patriot και τα επόμενα συστήματα αεράμυνας αποτελούν διαφορετικούς κρίκους της ίδιας αλυσίδας.
Το στρατηγικό πλήγμα χωρίς αντιπυραυλική άμυνα είναι μισό δόγμα.
Η Ελλάδα χρειάζεται τόσο το «ξίφος» όσο και την «ασπίδα».
Το μεγαλύτερο στοίχημα είναι ο χρόνος
Στον σύγχρονο πόλεμο, η πραγματική πολυτέλεια δεν είναι τα όπλα.
Είναι ο χρόνος.
Από τη στιγμή που οι αισθητήρες εντοπίζουν μία απειλή μέχρι τη στιγμή που η πολιτική και στρατιωτική ηγεσία αποφασίζει τι θα κάνει, μπορεί να υπάρχουν μόνο λίγα λεπτά.
Γι’ αυτό το νέο μοντέλο άμυνας απαιτεί ταχύτατη αλυσίδα διοίκησης, ασφαλείς επικοινωνίες, κοινή επιχειρησιακή εικόνα και προσχεδιασμένες επιλογές αντίδρασης.
Η τεχνολογία μπορεί να προσφέρει πληροφορίες.
Δεν μπορεί όμως να αντικαταστήσει την πολιτική απόφαση.
Και αυτό είναι ίσως το δυσκολότερο κομμάτι ενός δόγματος ενεργητικής αποτροπής.
Η διπλωματία παραμένει αναπόσπαστο κομμάτι της αποτροπής
Ακόμη και σε ένα ακραίο σενάριο στρατιωτικής κλιμάκωσης, ο τελικός στόχος δεν μπορεί να είναι ένας πόλεμος χωρίς τέλος.
Ο στόχος της στρατηγικής αποτροπής είναι ακριβώς ο αντίθετος:
να πείσει τον αντίπαλο ότι το κόστος μιας επίθεσης θα είναι τόσο υψηλό ώστε να μην επιχειρήσει ποτέ να την πραγματοποιήσει.
Και εάν η αποτροπή αποτύχει, το στρατιωτικό αποτέλεσμα πρέπει να δημιουργήσει τις συνθήκες για την ταχύτερη δυνατή αποκλιμάκωση, χωρίς απώλεια κυριαρχίας ή στρατηγικής θέσης.
Εδώ συναντώνται στρατιωτική ισχύς και διπλωματία.
Η Ελλάδα χτίζει πλέον αποτροπή διαφορετικού επιπέδου
Η πραγματική σημασία της δημόσιας αναφοράς του Αρχηγού ΓΕΕΘΑ δεν βρίσκεται σε ένα συγκεκριμένο υποθετικό σενάριο.
Βρίσκεται στο μήνυμα που εκπέμπεται:
η Ελλάδα θέλει να διαθέτει τη δυνατότητα να επιβάλει στον αντίπαλο ένα εξαιρετικά υψηλό κόστος πριν εκείνος προλάβει να δημιουργήσει τετελεσμένα.
Αυτό είναι το θεμέλιο της σύγχρονης ενεργητικής αποτροπής.
Δεν πρόκειται απλώς για περισσότερα αεροσκάφη, περισσότερους πυραύλους ή περισσότερα πλοία.
Πρόκειται για μία εντελώς διαφορετική αρχιτεκτονική πολέμου: αισθητήρες, πληροφορίες, δίκτυα, όπλα μεγάλου βεληνεκούς, πολυεπίπεδη αεράμυνα και δυνατότητα άμεσης λήψης αποφάσεων.
Και αυτό είναι που αλλάζει τα δεδομένα.
Γιατί στη σύγχρονη στρατηγική πραγματικότητα, η ισχυρότερη αποτροπή δεν είναι να δηλώνεις ότι μπορείς να αντέξεις το πρώτο χτύπημα.
Είναι να κάνεις τον αντίπαλο να γνωρίζει ότι ίσως δεν προλάβει ποτέ να το εξαπολύσει.
πηγή
Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.
Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.
Δημοσίευση σχολίου