Βασιλης Διαμαντακος
Η προσωρινή εκεχειρία αποκλιμακώνει τις πιέσεις στις αγορές ενέργειας, όμως οι διαφωνίες για το πυρηνικό πρόγραμμα, οι αμερικανικές ενδιάμεσες εκλογές και ο γεωπολιτικός έλεγχος του Στενού του Ορμούζ διατηρούν υψηλό τον κίνδυνο νέας κρίσης.
Η εκεχειρία ΗΠΑ – Ιράν είναι προσωρινή; Τα σενάρια για νέα κρίση μετά τις αμερικανικές εκλογές
Η συμφωνία προσωρινής εκεχειρίας μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν έχει μειώσει τον άμεσο κίνδυνο γενικευμένης σύρραξης στη Μέση Ανατολή, επιτρέποντας την επανεκκίνηση της ναυσιπλοΐας μέσω του Στενού του Ορμούζ και την αποκλιμάκωση των διεθνών τιμών πετρελαίου.
Ωστόσο, πίσω από την προσωρινή ηρεμία παραμένουν άλυτες οι βασικές αιτίες της κρίσης: το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης, οι οικονομικές κυρώσεις, η περιφερειακή ασφάλεια και ο έλεγχος των σημαντικότερων ενεργειακών διαδρόμων του κόσμου.
Για αρκετούς αναλυτές, η σημερινή εκεχειρία αποτελεί περισσότερο μια πολιτική παύση παρά μια μόνιμη ειρηνευτική συμφωνία.
Η αποκλιμάκωση στις αγορές πετρελαίου προσφέρει προσωρινή ανάσα
Η επαναλειτουργία του Στενού του Ορμούζ αποκατέστησε την εμπιστοσύνη στις διεθνείς ενεργειακές αγορές.
Οι τιμές του Brent επέστρεψαν κοντά στα προπολεμικά επίπεδα, μειώνοντας τις πληθωριστικές πιέσεις, το κόστος μεταφορών και τις ανησυχίες για νέα ενεργειακή κρίση.
Η αποκλιμάκωση βοήθησε επίσης τις διεθνείς χρηματαγορές, καθώς οι επενδυτές εγκατέλειψαν μέρος των ασφαλών τοποθετήσεων και επέστρεψαν σε περιουσιακά στοιχεία υψηλότερου κινδύνου.
Οι αμερικανικές εκλογές αλλάζουν τους υπολογισμούς
Η προσωρινή αποκλιμάκωση εξυπηρετεί και τις δύο πλευρές, αλλά ιδιαίτερα την Ουάσιγκτον.
Με τις ενδιάμεσες εκλογές (midterms) να πλησιάζουν, ο Λευκός Οίκος έχει ισχυρό πολιτικό κίνητρο να αποφύγει μια νέα ενεργειακή κρίση που θα οδηγούσε σε άνοδο των τιμών καυσίμων και θα επιβάρυνε τον πληθωρισμό.
Η σταθερότητα στις αγορές ενέργειας αποτελεί κρίσιμο στοιχείο για το οικονομικό αφήγημα της αμερικανικής κυβέρνησης.
Αυτό εξηγεί γιατί η διπλωματική διαδικασία αποκτά σήμερα μεγαλύτερη σημασία από μια νέα στρατιωτική κλιμάκωση.
Το Ιράν εξακολουθεί να κρατά το ισχυρότερο γεωοικονομικό χαρτί
Παρά την επαναλειτουργία του Στενού του Ορμούζ, η Τεχεράνη εξακολουθεί να διαθέτει σημαντική διαπραγματευτική ισχύ.
Δεν απαιτείται πλέον πλήρες κλείσιμο του περάσματος για να επηρεαστούν οι διεθνείς αγορές.
Αρκεί:
μια απειλή κατά της ναυσιπλοΐας,
ένα επεισόδιο με εμπορικό πλοίο,
μια περιορισμένη στρατιωτική ένταση,
ή ακόμη και αυξημένες ασφαλιστικές χρεώσεις.
Οι αγορές πετρελαίου λειτουργούν πλέον περισσότερο με βάση την αντίληψη του κινδύνου παρά μόνο την πραγματική διακοπή των ροών.
Το πραγματικό διακύβευμα δεν είναι το πετρέλαιο αλλά ο χρόνος
Η σημερινή εκεχειρία δημιουργεί ένα παράθυρο περίπου δύο μηνών για διαπραγματεύσεις.
Το διάστημα αυτό επιτρέπει:στις ΗΠΑ να περάσουν την προεκλογική περίοδο χωρίς ενεργειακό σοκ,
στο Ιράν να αποφύγει νέες κυρώσεις ή στρατιωτικές επιχειρήσεις,
στις διεθνείς αγορές να ανακτήσουν σταδιακά τη σταθερότητά τους.
Ωστόσο, κανένα από τα βασικά ζητήματα της κρίσης δεν έχει επιλυθεί.
Το πυρηνικό πρόγραμμα, οι αμερικανικές κυρώσεις και η περιφερειακή επιρροή του Ιράν εξακολουθούν να αποτελούν τα βασικά σημεία αντιπαράθεσης.
ένα επεισόδιο με εμπορικό πλοίο,
μια περιορισμένη στρατιωτική ένταση,
ή ακόμη και αυξημένες ασφαλιστικές χρεώσεις.
Οι αγορές πετρελαίου λειτουργούν πλέον περισσότερο με βάση την αντίληψη του κινδύνου παρά μόνο την πραγματική διακοπή των ροών.
Το πραγματικό διακύβευμα δεν είναι το πετρέλαιο αλλά ο χρόνος
Η σημερινή εκεχειρία δημιουργεί ένα παράθυρο περίπου δύο μηνών για διαπραγματεύσεις.
Το διάστημα αυτό επιτρέπει:στις ΗΠΑ να περάσουν την προεκλογική περίοδο χωρίς ενεργειακό σοκ,
στο Ιράν να αποφύγει νέες κυρώσεις ή στρατιωτικές επιχειρήσεις,
στις διεθνείς αγορές να ανακτήσουν σταδιακά τη σταθερότητά τους.
Ωστόσο, κανένα από τα βασικά ζητήματα της κρίσης δεν έχει επιλυθεί.
Το πυρηνικό πρόγραμμα, οι αμερικανικές κυρώσεις και η περιφερειακή επιρροή του Ιράν εξακολουθούν να αποτελούν τα βασικά σημεία αντιπαράθεσης.
Μετά τις εκλογές αλλάζουν τα δεδομένα
Η μεγαλύτερη ανησυχία των αναλυτών αφορά το πολιτικό περιβάλλον μετά τις αμερικανικές ενδιάμεσες εκλογές.
Εφόσον η κυβέρνηση δεν θα αντιμετωπίζει πλέον τις ίδιες εσωτερικές πολιτικές πιέσεις, ενδέχεται να υιοθετήσει αυστηρότερη στάση απέναντι στην Τεχεράνη, ιδιαίτερα αν οι διαπραγματεύσεις δεν οδηγήσουν σε ουσιαστική πρόοδο.
Αντίστοιχα, το Ιράν μπορεί να επανεκτιμήσει τη στρατηγική του, θεωρώντας ότι διαθέτει περισσότερα περιθώρια πίεσης.
Η ενεργειακή ασφάλεια γίνεται εθνική στρατηγική
Η πρόσφατη κρίση υπενθύμισε στις μεγάλες οικονομίες πόσο ευάλωτες παραμένουν απέναντι σε λίγες κρίσιμες θαλάσσιες αρτηρίες.
Για την Ευρωπαϊκή Ένωση, την Ιαπωνία, τη Νότια Κορέα αλλά και την Κίνα, η διαφοροποίηση των ενεργειακών πηγών αποκτά πλέον γεωπολιτική σημασία.
Οι επενδύσεις σε:LNG,
πυρηνική ενέργεια,
ανανεώσιμες πηγές,
ηλεκτρικά δίκτυα,
και νέους ενεργειακούς διαδρόμους
δεν αποτελούν μόνο περιβαλλοντική πολιτική αλλά και εργαλείο στρατηγικής ασφάλειας.
Το Στενό του Ορμούζ είναι πλέον όπλο αποτροπής
Η τελευταία κρίση επιβεβαιώνει ότι η πραγματική ισχύς του Ιράν δεν βρίσκεται αποκλειστικά στις στρατιωτικές του δυνατότητες αλλά στην ικανότητά του να επηρεάζει τις προσδοκίες των διεθνών αγορών.
Το Στενό του Ορμούζ, από το οποίο διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου πετρελαίου, λειτουργεί πλέον ως γεωοικονομικός μοχλός πίεσης. Ακόμη και χωρίς φυσικό αποκλεισμό, η αβεβαιότητα γύρω από την ασφάλεια της διέλευσης αρκεί για να επηρεάσει τις τιμές ενέργειας, τα ασφάλιστρα μεταφοράς και τις επενδυτικές αποφάσεις.
Η κρίση ανέδειξε ότι στον σύγχρονο γεωοικονομικό ανταγωνισμό, η διαχείριση της αντίληψης του κινδύνου μπορεί να είναι εξίσου αποτελεσματική με τη στρατιωτική ισχύ.
Η επόμενη κρίση ίσως είναι πολιτική και όχι στρατιωτική
Η προσωρινή εκεχειρία δύσκολα μπορεί να θεωρηθεί το τέλος της αντιπαράθεσης ΗΠΑ – Ιράν. Αντίθετα, αποτελεί μια περίοδο τακτικής ανασύνταξης, κατά την οποία και οι δύο πλευρές επαναξιολογούν τις πολιτικές και στρατηγικές τους επιλογές. Το αν η σημερινή αποκλιμάκωση θα εξελιχθεί σε μια βιώσιμη συμφωνία ή θα αποτελέσει απλώς προοίμιο μιας νέας κρίσης θα εξαρτηθεί από την πρόοδο στις διαπραγματεύσεις, αλλά και από το πολιτικό τοπίο στις Ηνωμένες Πολιτείες μετά τις ενδιάμεσες εκλογές. Μέχρι τότε, οι αγορές ενέργειας και η παγκόσμια οικονομία θα συνεχίσουν να κινούνται υπό τη σκιά ενός γεωπολιτικού κινδύνου που δεν έχει ακόμη εκλείψει.
πηγή
Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.
Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.
Δημοσίευση σχολίου