ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ
Κωστας Καλλιαντερης
Οι πολιτικοί διαπραγματευτές αποχώρησαν από την Ελβετία, οι τεχνικές ομάδες παραμένουν στο τραπέζι
Η πρώτη φάση των κρίσιμων αμερικανοϊρανικών συνομιλιών στην Ελβετία ολοκληρώθηκε με μια εικόνα που αποτυπώνει τη φύση της διαπραγμάτευσης: οι κορυφαίοι πολιτικοί εκπρόσωποι της Τεχεράνης επέστρεψαν στο Ιράν, όμως οι τεχνικές ομάδες παρέμειναν στο Bürgenstock προκειμένου να συνεχίσουν το δύσκολο έργο της μετατροπής των πολιτικών δεσμεύσεων σε εφαρμόσιμη συμφωνία.
Η αποχώρηση της ιρανικής αντιπροσωπείας ύστερα από 18 ώρες εντατικών συνομιλιών δεν ερμηνεύεται ως λήξη της διαδικασίας, αλλά ως μετάβαση σε ένα νέο στάδιο. Η πολιτική βούληση καταγράφηκε. Τώρα ξεκινά η δοκιμασία της εφαρμογής.
Η ιρανική αποστολή περιλάμβανε τον πρόεδρο της Βουλής Μοχάμαντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ, τον υπουργό Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί, τον διοικητή της Κεντρικής Τράπεζας Αμπντολνασέρ Χεματί, τον υφυπουργό Πετρελαίου Χαμίντ Μπουρντ και τον έμπειρο πυρηνικό διαπραγματευτή Αλί Μπακρί.
Η παραμονή όμως της τεχνικής ομάδας υπό τον υφυπουργό Εξωτερικών Καζέμ Γκαριμπαμπαντί δείχνει ότι η Τεχεράνη θεωρεί πως οι πραγματικές αποφάσεις δεν έχουν ακόμη ληφθεί.
Ο οδικός χάρτης των 60 ημερών και η νέα αρχιτεκτονική των συνομιλιών
Το σημαντικότερο αποτέλεσμα της πρώτης ημέρας ήταν η συμφωνία σε έναν δομημένο μηχανισμό διαπραγμάτευσης.
Οι διαμεσολαβητές από το Κατάρ και το Πακιστάν ανακοίνωσαν ότι οι δύο πλευρές συμφώνησαν σε:
«Έναν οδικό χάρτη για την επίτευξη τελικής συμφωνίας εντός 60 ημερών.»
Η εξέλιξη αυτή θεωρείται η σημαντικότερη πρόοδος στις αμερικανοϊρανικές σχέσεις εδώ και αρκετά χρόνια.
Για πρώτη φορά μετά από μια μακρά περίοδο αμοιβαίων απειλών, κυρώσεων και στρατιωτικών προειδοποιήσεων, Ουάσιγκτον και Τεχεράνη αποδέχονται ένα κοινό χρονοδιάγραμμα διαπραγμάτευσης.
Η συμφωνία δεν σημαίνει ότι τα δύσκολα ζητήματα έχουν επιλυθεί.
Σημαίνει όμως ότι οι δύο πλευρές έχουν επενδύσει πολιτικό κεφάλαιο στην επιτυχία της διαδικασίας.
Και αυτό από μόνο του αποτελεί γεωπολιτική εξέλιξη.
Η Τεχεράνη έβαλε στο τραπέζι το πραγματικό της ζητούμενο: το πετρέλαιο
Παρά το γεγονός ότι η δημόσια συζήτηση επικεντρώνεται συνήθως στο πυρηνικό πρόγραμμα, οι δηλώσεις της ιρανικής πλευράς αποκαλύπτουν ότι το άμεσο ενδιαφέρον της Τεχεράνης είναι οικονομικό.
Ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών Εσμαΐλ Μπαγαΐ επιβεβαίωσε ότι οι συνομιλίες επικεντρώθηκαν σε ζητήματα που επηρεάζουν άμεσα την οικονομική επιβίωση της χώρας.
«Η πώληση ιρανικού πετρελαίου, η έκδοση των απαραίτητων αδειών για εξαγωγές πετρελαίου και η αποδέσμευση περιορισμένων ή παγωμένων ιρανικών περιουσιακών στοιχείων ήταν μεταξύ των ζητημάτων που συζητήθηκαν λεπτομερώς.»
Η συγκεκριμένη δήλωση αποκαλύπτει ότι το Ιράν προσέρχεται στη διαπραγμάτευση επιδιώκοντας άμεσα οικονομικά αποτελέσματα.
Για την Τεχεράνη, η άρση ή η χαλάρωση των περιορισμών στις εξαγωγές πετρελαίου μπορεί να έχει μεγαλύτερη βραχυπρόθεσμη σημασία ακόμη και από τις πυρηνικές παραχωρήσεις.
Η ιρανική οικονομία έχει δεχθεί σημαντικές πιέσεις από τις κυρώσεις και η πρόσβαση σε παγωμένα κεφάλαια αποτελεί στρατηγική προτεραιότητα.
Το μεγάλο ζήτημα: Ποιος εγγυάται ότι οι δεσμεύσεις θα εφαρμοστούν;
Παρά την πρόοδο, η δυσπιστία μεταξύ των δύο πλευρών παραμένει βαθιά.
Η Τεχεράνη εξακολουθεί να θεωρεί ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες μπορεί να υπαναχωρήσουν από δεσμεύσεις τους, όπως συνέβη στο παρελθόν.
Ο Μπαγαΐ το κατέστησε σαφές.
«Αυτή η διάταξη δεσμεύσεων δημιουργεί από μόνη της ένα είδος εγγύησης. Όλοι αυτοί οι μηχανισμοί πρέπει να εφαρμοστούν με τρόπο ώστε η άλλη πλευρά να μην μπορεί να αποφύγει τις υποχρεώσεις της.»
Η δήλωση αυτή αποτυπώνει την ουσία της διαπραγμάτευσης.
Το πρόβλημα δεν είναι πλέον μόνο το περιεχόμενο μιας συμφωνίας.
Είναι η αξιοπιστία της εφαρμογής της.
Για την Τεχεράνη, κάθε βήμα πρέπει να συνοδεύεται από αντίστοιχο βήμα της Ουάσιγκτον.
«Η βάση είναι δέσμευση έναντι δέσμευσης. Κάθε βήμα που κάνουμε πρέπει να συνοδεύεται από αντίστοιχη εφαρμογή δεσμεύσεων από την άλλη πλευρά.»
Πρόκειται για την πιο ξεκάθαρη διατύπωση της ιρανικής στρατηγικής μέχρι στιγμής.
Το πυρηνικό πρόγραμμα παραμένει το δυσκολότερο κεφάλαιο
Παρά τις εντυπώσεις που δημιούργησαν οι συνομιλίες, οι πραγματικές πυρηνικές διαπραγματεύσεις δεν έχουν ακόμη ξεκινήσει.
Ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών ήταν κατηγορηματικός.
«Οι επίσημες πυρηνικές διαπραγματεύσεις δεν έχουν ακόμη αρχίσει.»
Η παραδοχή αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία.
Στην πραγματικότητα, οι συνομιλίες της Ελβετίας αφορούσαν πρωτίστως το πολιτικό και οικονομικό πλαίσιο μέσα στο οποίο θα μπορούσε να ξεκινήσει μια μελλοντική πυρηνική διαπραγμάτευση.
Το δυσκολότερο κομμάτι της διαδικασίας βρίσκεται ακόμη μπροστά.
Εμπλουτισμός ουρανίου, επιθεωρήσεις, μηχανισμοί επαλήθευσης, κυρώσεις και περιφερειακές δεσμεύσεις παραμένουν ανοιχτά ζητήματα.
Οι αγορές ψήφισαν υπέρ της διπλωματίας
Αν υπάρχει ένας παράγοντας που αντέδρασε άμεσα στις εξελίξεις, αυτός είναι οι διεθνείς αγορές.
Μετά την ολοκλήρωση της πρώτης ημέρας των συνομιλιών, οι τιμές του πετρελαίου υποχώρησαν αισθητά.
Το Brent κατέγραψε πτώση άνω του 2%, υποχωρώντας στα 78,89 δολάρια το βαρέλι.
Η εξέλιξη αυτή αντικατοπτρίζει την πεποίθηση των επενδυτών ότι μειώθηκε προσωρινά ο κίνδυνος ευρύτερης περιφερειακής σύγκρουσης.
Η αναλύτρια Sugandha Sachdeva εξήγησε την αντίδραση των αγορών:
«Η πτώση οφείλεται κυρίως στις βελτιωμένες προοπτικές για διπλωματική πρόοδο μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν, αναζωπυρώνοντας τις ελπίδες ότι οι κυρώσεις κατά του Ιράν θα μπορούσαν τελικά να χαλαρώσουν.»
Με άλλα λόγια, οι αγορές εκτιμούν ότι οι πιθανότητες ενεργειακής διαταραχής στην περιοχή έχουν μειωθεί.
Τουλάχιστον προς το παρόν.
Η σκιά του Τραμπ και η εύθραυστη ισορροπία
Οι συνομιλίες δεν εξελίχθηκαν χωρίς εντάσεις.
Σύμφωνα με την ιρανική πλευρά, οι διαπραγματεύσεις διακόπηκαν προσωρινά μετά από απειλητικές δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ, οι οποίες προκάλεσαν την προσωρινή αποχώρηση της ιρανικής αντιπροσωπείας.
Παρά το επεισόδιο, οι επαφές συνεχίστηκαν μέσω των διαμεσολαβητών.
Ο Μπαγαΐ περιέγραψε τη στάση της Τεχεράνης:
«Ήμασταν αποφασισμένοι να αξιοποιήσουμε αυτή την ευκαιρία ώστε να διασφαλίσουμε ότι η άλλη πλευρά θα τηρήσει τις δεσμεύσεις της.»
Η δήλωση αποκαλύπτει ότι η Τεχεράνη επιθυμεί να κρατήσει ανοικτό το διπλωματικό κανάλι ακόμη και όταν οι πολιτικές εντάσεις αυξάνονται.
Η αποχώρηση των κορυφαίων Ιρανών διαπραγματευτών από την Ελβετία δεν σηματοδοτεί το τέλος μιας διαδικασίας αλλά την αρχή της πιο κρίσιμης φάσης της.
Η πολιτική συμφωνία για συνέχιση των συνομιλιών επιτεύχθηκε.
Η πραγματική μάχη μεταφέρεται πλέον στο επίπεδο των τεχνικών λεπτομερειών, εκεί όπου θα κριθεί αν οι δεσμεύσεις για πετρέλαιο, κυρώσεις, παγωμένα περιουσιακά στοιχεία και περιφερειακή ασφάλεια μπορούν να μετατραπούν σε απτά αποτελέσματα.
Για το Ιράν, η πρώτη ημέρα απέφερε σημαντικά πολιτικά και οικονομικά κέρδη.
Για τις Ηνωμένες Πολιτείες, δημιούργησε έναν μηχανισμό ελέγχου της κρίσης.
Για τις αγορές, παρήγαγε το πολυτιμότερο αγαθό της εποχής: προβλεψιμότητα.
Οι επόμενες 60 ημέρες θα δείξουν αν το Bürgenstock αποτέλεσε την αφετηρία μιας νέας περιφερειακής ισορροπίας ή απλώς μια προσωρινή παύση σε μια αντιπαράθεση που παραμένει βαθιά στρατηγική και εξαιρετικά εύθραυστη
πηγή
Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.
Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.
Δημοσίευση σχολίου