ΕΛΛΑΔΑ ΣΗΜΕΡΑ

Μετά από χρόνια που θεωρούσε την Τουρκία ως πρόβλημα, η Ευρωπαϊκή Ένωση την βλέπει πλέον ως μέρος της λύσης.

Καθώς οι διαπραγματεύσεις για την ειρήνη στην Ουκρανία αποκτούν δυναμική, ο πιθανός ρόλος της Τουρκίας στη μεταπολεμική τάξη —ιδίως ως ειρηνευτική δύναμη και περιφερειακός παράγοντας στην Μαύρη Θάλασσα— την καθιστά κρίσιμο εταίρο για την ΕΕ. Ωστόσο, οι Βρυξέλλες προχωρούν με μικρά βήματα σε μια χώρα που έχει υποχωρήσει σε θέματα δημοκρατίας και της οποίας ο ισλαμιστής ηγέτης, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, έχει φυλακίσει υψηλού προφίλ πολιτικούς αντιπάλους.

Σε μια προσπάθεια να αποκαταστήσει τις σχέσεις, η Επίτροπος Διεύρυνσης Μάρτα Κος θα επισκεφθεί την Τουρκία την Παρασκευή. Πριν από το ταξίδι της, η Κος δήλωσε στο POLITICO σε γραπτή δήλωση: «Η ειρήνη στην Ουκρανία θα αλλάξει την πραγματικότητα στην Ευρώπη, ειδικά στην περιοχή της Μαύρης Θάλασσας. Η Τουρκία θα είναι ένας πολύ σημαντικός εταίρος για εμάς». «Η προετοιμασία για την ειρήνη και τη σταθερότητα στην Ευρώπη συνεπάγεται την προετοιμασία μιας ισχυρής εταιρικής σχέσης με την Τουρκία», πρόσθεσε.

Υπερδύναμη

Η Τουρκία είναι μια στρατιωτική υπερδύναμη. Διαθέτει τις δεύτερες μεγαλύτερες ένοπλες δυνάμεις στο ΝΑΤΟ και κατέχει κρίσιμη στρατηγική θέση στη Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή. Ο έλεγχος του Βοσπόρου από την Άγκυρα της δίνει τεράστια επιρροή στην περιφερειακή ασφάλεια, και έπαιξε καθοριστικό ρόλο στη διαμεσολάβηση της συμφωνίας της Μαύρης Θάλασσας τον Ιούλιο του 2022, η οποία εξασφάλισε ασφαλή διέλευση στα πλοία που μεταφέρουν ουκρανικά σιτηρά.

Η χώρα των 88 εκατομμυρίων κατοίκων έχει επίσης δηλώσει ότι είναι πρόθυμη να στείλει ειρηνευτικές δυνάμεις στην Ουκρανία, εάν επιτευχθεί συμφωνία με τη Ρωσία, και ότι θα αναλάβει ηγετικό ρόλο στην ασφάλεια της Μαύρης Θάλασσας. Ωστόσο, οι σχέσεις ΕΕ και Τουρκίας έχουν επιδεινωθεί με την πάροδο των ετών, και δεν έχουν βοηθηθεί καθόλου από την τάση του Ερντογάν προς την αυταρχία και την καταστολή των δημάρχων της αντιπολίτευσης. Αν και επίσημα υποψήφια για ένταξη στην ΕΕ, οι διαπραγματεύσεις έχουν παγώσει από το 2018.

«Στις τελευταίες εκθέσεις για τη διεύρυνση της ΕΕ, έχουμε δει απομάκρυνση από τα πρότυπα της ΕΕ, ιδίως όσον αφορά το κράτος δικαίου και τη δημοκρατία», δήλωσε η Κος. «Γνωρίζω ότι η Τουρκία έχει μια πολύ μακρά δημοκρατική παράδοση και μια ισχυρή κοινωνία των πολιτών, και αυτό είναι που πρέπει να ενισχυθεί για να οικοδομηθεί η εμπιστοσύνη μεταξύ της ΕΕ και της Τουρκίας».

Συμβολικά βήματα

Στην Άγκυρα, για να κάνει τα πρώτα βήματα προς μια προσέγγιση, η Κος παρέστη σε τελετή κατά την οποία η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων και η Τουρκία θα υπογράψουν δάνεια ύψους 200 εκατομμυρίων ευρώ για έργα ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Η ΕΤΕπ ανέστειλε τη χορήγηση νέων δανείων στην Τουρκία το 2019 λόγω διαμάχης σχετικά με τις γεωτρήσεις πετρελαίου και φυσικού αερίου στα ανοικτά της Κύπρου.

Επίσης, η Επιτροπή παρουσίασε μελέτη με θέμα «προώθηση ενός διαπεριφερειακού προγράμματος συνδεσιμότητας» με την Τουρκία, την Κεντρική Ευρώπη και τον Νότιο Καύκασο. Η μελέτη, την οποία έχει δει το POLITICO, χαρτογραφεί τις επενδύσεις που απαιτούνται για την ενίσχυση των μεταφορών, του εμπορίου, της ενέργειας και των ψηφιακών συνδέσεων κατά μήκος του διακασπικού διαδρόμου, ο οποίος συνδέει την Κίνα, την Κεντρική Ασία, τον Νότιο Καύκασο και τη Μαύρη Θάλασσα.

Αυτά είναι τα πρώτα συμβολικά βήματα για την επαναφορά της Άγκυρας στην ευρωπαική οικογένεια, αλλά δεν είναι αυτό που πραγματικά θέλει η Τουρκία από την ΕΕ — αυτό θα ήταν μια αναθεωρημένη συμφωνία τελωνειακής ένωσης. Η παλιά συμφωνία υπογράφηκε το 1995.

Έκκληση Ιμάμογλου

Οι νέες εμπορικές συμφωνίες που υπέγραψαν οι Βρυξέλλες με την Ινδία και την Mercosur θέτουν την Τουρκία σε μειονεκτική θέση από άποψη ανταγωνισμού. Μόλις τεθούν σε ισχύ, η Άγκυρα θα αναγκαστεί να παραχωρήσει ατελή πρόσβαση στα προϊόντα από αυτές τις χώρες, αλλά το όφελος αυτό δεν θα είναι αμοιβαίο. Ακόμη και ο Εκρέμ Ιμάμογλου, ο δήμαρχος της Κωνσταντινούπολης, η σύλληψη του οποίου τον περασμένο Μάρτιο προκάλεσε μαζικές διαμαρτυρίες σε όλη τη χώρα και διεθνή καταδίκη, τάχθηκε υπέρ της αναβάθμισης της συμφωνίας τελωνειακής ένωσης.

Σε έκκληση που έστειλε από τη φυλακή του προς την πρόεδρο της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα και την πρόεδρο του Κοινοβουλίου Ρομπέρτα Μετσόλα, ο Ιμάμογλου ζήτησε από την ΕΕ να εκσυγχρονίσει τη συμφωνία τελωνειακής ένωσης με την Τουρκία. «Η τελωνειακή ένωση παραμένει το μόνο κανονιστικό και κανονιστικό πλαίσιο που στηρίζει τις σχέσεις Τουρκίας-ΕΕ», δήλωσε ο Ιμάμογλου σε ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης την Πέμπτη.

«Μετά τις συμφωνίες ελεύθερου εμπορίου της ΕΕ με τον Mercosur και την Ινδία, οι ασύμμετρες συνέπειες για την Τουρκία έχουν γίνει όλο και πιο ορατές», σημείωσε. Η ανανέωση της συμφωνίας της Τουρκίας θα απαιτούσε την έγκριση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου. Ωστόσο, η Ελλάδα και η Κύπρος αντιτίθενται σθεναρά στη βελτίωση των σχέσεων χωρίς μια χειρονομία καλής θέλησης εκ μέρους της Άγκυρας.

Στο επίκεντρο το Κυπριακό

Η Κύπρος θέλει η Άγκυρα να επιτρέψει στα πλοία της να εισέρχονται σε τουρκικά λιμάνια, σύμφωνα με αξιωματούχο της ΕΕ. Η Άγκυρα δεν αναγνωρίζει την Κύπρο λόγω της διαίρεσης του νησιού το 1974 μετά την τουρκική στρατιωτική εισβολή. «Η δύναμη οποιασδήποτε μελλοντικής εταιρικής σχέσης πρέπει να στηρίζεται σε καλές πολιτικές σχέσεις με τα κράτη μέλη μας, και ιδίως σε καλές σχέσεις γειτονίας και σχέσεις με την Κύπρο», δήλωσε η Κος.

Η αναπληρωτής υπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων της Κύπρου, Μαριλένα Ραούνα, δήλωσε ότι η προεδρία της χώρας στο Συμβούλιο της ΕΕ «μπορεί να αποτελέσει ευκαιρία» για τις σχέσεις ΕΕ-Τουρκίας. Είπε ότι η Κύπρος «έχει υιοθετήσει μια εποικοδομητική στάση. Και προσβλέπουμε στην Τουρκία να αναλάβει επίσης εποικοδομητική δράση». Μέχρι στιγμής, η Άγκυρα δεν έχει δείξει ιδιαίτερη προθυμία να τείνει χείρα φιλίας. Πέρυσι απέρριψε την πρόταση του Προέδρου της Κύπρου Νίκου Χριστοδουλίδη να ανοίξει η Τουρκία τα λιμάνια της σε πλοία υπό κυπριακή σημαία, με αντάλλαγμα την ευκολότερη πρόσβαση σε ευρωπαϊκές βίζες για Τούρκους επιχειρηματίες.

Ο παράγοντας Τραμπ

Ωστόσο, η αναδιάρθρωση των γεωπολιτικών και εμπορικών σχέσεων από τον Πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ θα μπορούσε να ωθήσει την Ευρώπη και την Τουρκία να επαναπροσέγγισουν η μία την άλλη. «Ο κόσμος αλλάζει και η ιστορία επιταχύνεται. Οι σχέσεις Τουρκίας-ΕΕ πρέπει επίσης να προσαρμοστούν», δήλωσε ο πρέσβης της Τουρκίας στην ΕΕ, Γιαρπάκ Μπαλκάν.

«Ο τρόπος με τον οποίο αυτές οι σχέσεις μπορούν να ενισχυθούν είναι με βάση τα αμοιβαία συμφέροντα. Ελπίζουμε ότι μπορούμε να βασιστούμε σε αυτή τη φιλοσοφία με πολύ συγκεκριμένο τρόπο. Ο στρατηγικός στόχος της Τουρκίας εξακολουθεί να είναι η ένταξη στην ΕΕ και αυτό πρέπει να είναι το φως που θα καθοδηγεί τις σχέσεις μας» είπε.

Η επανέναρξη των διαπραγματεύσεων για την ένταξη στην ΕΕ δεν είναι ακόμη στα σχέδια της ΕΕ. Ωστόσο, ο Κος δήλωσε ότι «πρέπει να εξετάσουμε με νέα ματιά τις σχέσεις μας» με τη χώρα. «Η επίσκεψή μου στην Άγκυρα … έχει ως στόχο την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης και τη διερεύνηση των τρόπων με τους οποίους μπορούμε να βελτιώσουμε τις οικονομικές μας σχέσεις προς όφελος και των δύο πλευρών».

πηγή


Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.