GuidePedia

0


Εν μέσω της συνεχιζόμενης ανάφλεξης στη Μέση Ανατολή, η Τουρκία επιχειρεί να κεφαλαιοποιήσει την ανασφάλεια των κρατών της περιοχής, υφαίνοντας ένα πυκνό δίκτυο αμυντικών συμφωνιών από τον Περσικό Κόλπο μέχρι τη Νότια Ασία. Η Άγκυρα δεν αποτελεί απλώς μέλος του ΝΑΤΟ με μια ταχέως αναπτυσσόμενη αμυντική βιομηχανία, αλλά διαθέτει και τον ισχυρότερο στρατό στον ισλαμικό κόσμο, ένα χαρτί που ο πρόεδρος, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, ρίχνει πλέον ανοιχτά στο γεωπολιτικό τραπέζι.

Ωστόσο, πίσω από τις πανηγυρικές υπογραφές και τις μεγαλεπήβολες δηλώσεις περί συλλογικής άμυνας, προκύπτει ένα βασικό ερώτημα για το εάν η Τουρκία διαθέτει τη στρατιωτική ισχύ και την πολιτική βούληση να πολεμήσει απέναντι στο Ισραήλ, το Ιράν ή την Ινδία για χάρη των νέων συμμάχων της.

Η «ομπρέλα» στο Κατάρ

Η πιο πρόσφατη κίνηση της Άγκυρας αφορά τη συμφωνία αμοιβαίας άμυνας με το Κατάρ. Σύμφωνα με την κοινή ανακοίνωση, που μετέδωσε το κρατικό πρακτορείο ειδήσεων της χώρας, το σύμφωνο στοχεύει στην ενίσχυση της συλλογικής άμυνας, την περιφερειακή σταθερότητα και την υιοθέτηση «ενιαίας στάσης απέναντι σε οποιαδήποτε εξωτερική ένοπλη επίθεση στοχεύει το ένα ή και τα δύο μέρη». Η συνεργασία περιλαμβάνει τακτικές διαβουλεύσεις για απειλές ασφαλείας, κοινές στρατιωτικές ασκήσεις, συμπράξεις στην αμυντική βιομηχανία και εκπαίδευση προσωπικού.
Ο Τούρκος πρόεδρος χαιρέτισε τη συμφωνία κάνοντας λόγο για μια «νέα διάσταση στους αδελφικούς δεσμούς» των δύο χωρών, υποστηρίζοντας ότι Άγκυρα και Ντόχα θα εργαστούν από κοινού για να αποτρέψουν την αναζωπύρωση του πολέμου στον Κόλπο. Η ανάγκη του Κατάρ για προστασία δεν είναι τυχαία, καθώς το εμιράτο έχει βρεθεί το τελευταίο διάστημα στο στόχαστρο τόσο του Ιράν όσο και του Ισραήλ.

Από τη μία πλευρά, τα ιρανικά αντίποινα με πυραύλους και drones κατά αμερικανικών στόχων στον Κόλπο έπληξαν υποδομές του Κατάρ -συμπεριλαμβανομένης της πρωτεύουσας Ντόχα, όπου εδρεύει η αμερικανική αεροπορική βάση Al Udeid, αλλά και κρίσιμων κόμβων φυσικού αερίου- παρότι η χώρα δεν συμμετείχε στις επιχειρήσεις των ΗΠΑ. Από την άλλη, είχε προηγηθεί τον Σεπτέμβριο του περασμένου έτους το πρωτοφανές ισραηλινό αεροπορικό πλήγμα στη συνοικία Leqtaifiya της Ντόχα εναντίον ανώτερων πολιτικών στελεχών της Χαμάς, την ώρα που συζητούσαν πρόταση εκεχειρίας. Παρά την καταδίκη της επίθεσης ως «κρατική τρομοκρατία» και την έντονη δυσαρέσκεια που εξέφρασε τότε ο Ντόναλντ Τραμπ, διαβεβαιώνοντας την ηγεσία του Κατάρ ότι το περιστατικό δεν θα επαναληφθεί, το πλήγμα στην αίσθηση ασφάλειας της Ντόχα αποδείχθηκε μη αναστρέψιμο.

Το Μνημόνιο «Badr»

Η διμερής συμφωνία με το Κατάρ αποτελεί απλώς τον τελευταίο κρίκο μιας ευρύτερης αλυσίδας. Στις 21 Οκτωβρίου, η Τουρκία, το Πακιστάν, το Κατάρ και η Ινδονησία υπέγραψαν στη Ντόχα το Μνημόνιο Κατανόησης Badr για την κοινή αμυντική παραγωγή, την ανταλλαγή τεχνολογίας και την έρευνα. Ο επικεφαλής της τουρκικής αμυντικής βιομηχανίας (SSB), Haluk Görgün, τόνισε ότι το μνημόνιο θα μετατρέψει τις συμπληρωματικές δυνατότητες των 4 κρατών σε απτά εξοπλιστικά έργα. Με τη στρατιωτική βάση των 5.000 Τούρκων στρατιωτών να λειτουργεί ήδη στο Κατάρ, η Άγκυρα επιδιώκει να ηγηθεί αυτού του ισλαμικού άξονα, έστω κι αν η Ινδονησία διατηρεί παραδοσιακά στάση ουδετερότητας.

Ακόμη πιο φιλόδοξη είναι η Κοινή Αμυντική Συμφωνία της Μέκκας, στην οποία συμμετέχουν η Τουρκία, η Σαουδική Αραβία και το Πακιστάν, πατώντας πάνω στη διμερή συμφωνία (SDMA) Ριάντ-Ισλαμαμπάντ του Σεπτεμβρίου 2025 και στον τετραμερή μηχανισμό διαβουλεύσεων όπου μετέχει και η Αίγυπτος. Σε αντίθεση με το Μνημόνιο Badr, το Σύμφωνο της Μέκκας προβλέπει ρητά ότι ένοπλη επίθεση κατά ενός μέλους θεωρείται επίθεση εναντίον όλων. Ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών, Χακάν Φιντάν, έφτασε στο σημείο να χαρακτηρίσει τη ρήτρα αυτή «τεχνικά ίδια» με το Άρθρο 5 του ΝΑΤΟ, διευκρινίζοντας ωστόσο ότι το είδος της συνδρομής θα καθορίζεται κατόπιν διαβουλεύσεων. Η τουρκική Εθνοσυνέλευση ενέκρινε τη συμφωνία στις αρχές Νοεμβρίου 2026 και ο Erdoğan υπέγραψε τον νόμο κύρωσης στις 13 Νοεμβρίου.


Η «νομιμοποίηση» από τον Καναδά

Την ίδια ώρα, η Άγκυρα πέτυχε ένα σημαντικό διπλωματικό άνοιγμα και στη Δύση. Στις 22 Οκτωβρίου, κατά την πρώτη διμερή επίσκεψη Καναδού πρωθυπουργού στην Τουρκία, ο Mαρκ Κάρνεϊ υπέγραψε με τον Ερντογάν Μνημόνιο Κατανόησης για Συμπράξεις στον Αμυντικό Τομέα, εγκαινιάζοντας μια τριετή στρατηγική εταιρική σχέση. Ο Κάρνεϊ εξήρε τον «δεύτερο μεγαλύτερο μόνιμο στρατό στο ΝΑΤΟ» και την καινοτόμο τουρκική αμυντική βιομηχανία, ενώ ο Τούρκος πρόεδρος μίλησε για το τέλος της μακροχρόνιας αποξένωσης. Για την Άγκυρα, το κέρδος είναι πρωτίστως πολιτικό: ένα μέλος της G7 και της συμμαχίας πληροφοριών Five Eyes αίρει οριστικά το στίγμα των εμπάργκο και επαναφέρει την τουρκική πολεμική βιομηχανία στο προσκήνιο.

Η σκληρή πραγματικότητα απέναντι σε Ισραήλ, Ιράν και Ινδία

Παρά τη διπλωματική κινητικότητα, οι στρατιωτικοί συσχετισμοί αποκαλύπτουν τα στενά όρια της τουρκικής ισχύος. Αν οι νέοι σύμμαχοι της Άγκυρας δεχθούν επίθεση από τις ισχυρότερες δυνάμεις της ευρύτερης περιοχής, τα περιθώρια αντίδρασης της Τουρκίας είναι εξαιρετικά περιορισμένα.
Απέναντι στο Ισραήλ, την ισχυρότερη στρατιωτική δύναμη της Μέσης Ανατολής με μαχητικά F-35, πυρηνικό οπλοστάσιο, κορυφαίες υπηρεσίες πληροφοριών και απεριόριστη αμερικανική κάλυψη, η τουρκική αεροπορία δεν μπορεί να αναμετρηθεί. Σε μια νέα ισραηλινή επιδρομή στο Κατάρ, η Άγκυρα θα περιοριζόταν σε ανταλλαγή πληροφοριών, ηλεκτρονικό πόλεμο και διπλωματικές διαμαρτυρίες.
Εξίσου αδύναμη φαντάζει η αποτροπή απέναντι στο Ιράν. Ο πρόσφατος πόλεμος απέδειξε ότι η Τεχεράνη, παρά την παρωχημένη αεροπορία της, διαθέτει ένα τεράστιο, διασπαρμένο και οχυρωμένο οπλοστάσιο πυραύλων και drones. Όταν ούτε οι ΗΠΑ και το Ισραήλ κατάφεραν να αναχαιτίσουν πλήρως τις ιρανικές ομοβροντίες, είναι προφανές ότι η Τουρκία και το Πακιστάν μαζί δεν μπορούν να προσφέρουν πραγματική αντιπυραυλική ασπίδα στη Σαουδική Αραβία ή το Κατάρ.

Το αδιέξοδο της Ινδίας και ο ρόλος Ελλάδας και Κύπρου

Η δυσκολότερη, ωστόσο, δοκιμασία για την Άγκυρα θα ήταν μια σύγκρουση με την Ινδία στο πλευρό του Πακιστάν. Το Νέο Δελχί διαθέτει έναν από τους μεγαλύτερους στρατούς του κόσμου, πυρηνικά όπλα, πανίσχυρη αεροπορία και ένα αναπτυσσόμενο ωκεάνιο ναυτικό με 2 αεροπλανοφόρα, ικανό να απειλήσει τα τουρκικά εμπορικά και στρατιωτικά συμφέροντα στον Ινδικό Ωκεανό.
Επιπλέον, η Ινδία διατηρεί στενές στρατηγικές σχέσεις με την Ελλάδα, την Κύπρο και το Ισραήλ — χώρες με τις οποίες η Άγκυρα βρίσκεται σε διαρκή τριβή. Ακόμη κι αν δεν υπήρχε άμεση στρατιωτική εμπλοκή, η διπλωματική, τεχνολογική και αμυντική σύμπραξη αυτών των κρατών θα εξέθετε επικίνδυνα την Τουρκία. Ταυτόχρονα, η Άγκυρα γνωρίζει καλά ότι δεν μπορεί να κρυφτεί πίσω από το ΝΑΤΟ: το Άρθρο 5 αφορά τη συλλογική άμυνα της Συμμαχίας και, όπως φάνηκε στον πόλεμο με το Ιράν -όπου οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι αρνήθηκαν να συνδράμουν τις ΗΠΑ ή να παραχωρήσουν τις βάσεις τους- κανείς δεν θα εμπλεκόταν σε πόλεμο με την Ινδία για λογαριασμό της Τουρκίας. Άλλωστε, η Άγκυρα εξοπλίζει και εκπαιδεύει το Πακιστάν από το 1947, χωρίς ποτέ να καταφέρει να ανατρέψει τις ισορροπίες υπέρ του Ισλαμαμπάντ.

Στην ουσία, τα νέα αμυντικά σύμφωνα του Ερντογάν λειτουργούν περισσότερο ως διπλωματικά εργαλεία επιρροής και προώθησης των τουρκικών εξαγωγών όπλων παρά ως πραγματικές δεσμεύσεις μάχης. Η Τουρκία είναι πρόθυμη να πουλήσει οπλικά συστήματα, να προσφέρει εκπαίδευση και να παράσχει πληροφορίες, αλλά η εμπλοκή των ενόπλων δυνάμεών της σε έναν ολοκληρωτικό πόλεμο εναντίον του Ισραήλ, του Ιράν ή της Ινδίας παραμένει ένα σενάριο που η ίδια η Άγκυρα θα έκανε τα πάντα για να αποφύγει.

πηγή


Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.

Δημοσίευση σχολίου

 
Top