GuidePedia

0

ΗΠΑ. Μια σειρά από αποκαλυπτικές αναφορές για γεγονότα που σημάδεψαν την σύγχρονη ελληνική Ιστορία, στο ιδιαίτερα ασταθές πολιτικό περιβάλλον κατά τα τέλη της δεκαετίας του ’80 και τις αρχές του ’90, από τον τότε πρέσβη των ΗΠΑ στην Αθήνα, Τόμας Νάιλς (Thomas M.T. Niles), φέρνει στο φως ο «Εθνικός Κήρυκας» («Ε.Κ.»).

Του Χριστοδουλου Αθανασατου

Ειδικότερα, πρόκειται για αποκαλυπτικές αναφορές σχετικά με την κρίση των Ιμίων, το Μακεδονικό, τον Ανδρέα Παπανδρέου, την Δήμητρα Λιάνη, τη διαδοχή στην ηγεσία του ΠΑΣΟΚ και τις ελληνοαμερικανικές σχέσεις, μέσω της εκτενούς συνέντευξης του Νάιλς, που βρίσκεται στο αρχείο της Βιβλιοθήκης του Κογκρέσου και αποτελεί μέρος του Foreign Affairs Oral History Project της αμερικανικής Ένωσης Διπλωματικών Σπουδών και Εκπαίδευσης (Association for Diplomatic Studies and Training – ADST).

Ελλάδα, Τουρκία, ΗΠΑ, Σκόπια

Ο Αμερικανός διπλωμάτης, ο οποίος υπηρέτησε στην Ελλάδα από τον Οκτώβριο του 1993 έως τον Σεπτέμβριο του 1997 και έφυγε από την ζωή τον Απρίλιο του 2025, προχωρεί σε αιχμηρές εκτιμήσεις για την ελληνική πολιτική σκηνή, περιγράφοντας παράλληλα άγνωστες πτυχές των διπλωματικών διαπραγματεύσεων. Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει η παραδοχή ότι η Ουάσιγκτον γνώριζε πως η ελληνική πλευρά είχε δίκιο στο ζήτημα της κυριαρχίας επί των Ιμίων.

«Γνωρίζαμε, όταν λάβαμε τη θέση μας, ότι οι Έλληνες είχαν δίκιο στο ζήτημα της κυριαρχίας. Οι Τούρκοι γνώριζαν ότι ξέραμε πως η δική τους θέση ήταν πολύ αδύναμη. Προσωπικά πιστεύω ότι κάναμε μεγάλο λάθος», αναφέρει, εξηγώντας ότι οι Αμερικανοί νομικοί είχαν εξετάσει τις ιταλοτουρκικές συμφωνίες του 1932.

Κατά τον Νάιλς, η επιλογή της Ουάσιγκτον να μην αναγνωρίσει δημοσίως την ελληνική κυριαρχία ενθάρρυνε περαιτέρω τουρκικές διεκδικήσεις. «Όταν αρνηθήκαμε να πάρουμε θέση, στείλαμε στους Τούρκους το μήνυμα ότι ήμασταν διατεθειμένοι να ανεχθούμε επιθετική συμπεριφορά απέναντι στους Έλληνες για εδαφικά ζητήματα στο Αιγαίο», υποστηρίζει. Παράλληλα, εκτιμά ότι χωρίς την αμερικανική παρέμβαση «η Ελλάδα και η Τουρκία θα μπορούσαν κάλλιστα να είχαν οδηγηθεί σε πόλεμο».

Ιδιαίτερη βαρύτητα έχουν οι αποκαλύψεις του για το Μακεδονικό και τη στάση της κυβέρνησης Κωνσταντίνου Μητσοτάκη κατά τη διάλυση της Γιουγκοσλαβίας. Όπως αναφέρει, τον Δεκέμβριο του 1991 ο πρόεδρος Τζορτζ Μπους και ο Έλληνας Πρωθυπουργός συμφώνησαν στην Ουάσιγκτον να αντιταχθούν στην άμεση αναγνώριση της ανεξαρτησίας Κροατίας και Σλοβενίας.

«Πιστεύαμε ότι είχαμε καταλήξει σε συμφωνία με τους Έλληνες», αναφέρει ο Νάιλς. Ωστόσο, σύμφωνα με την αφήγησή του, ο τότε υπουργός Εξωτερικών Αντώνης Σαμαράς συναίνεσε στην ευρωπαϊκή αναγνώριση, εξασφαλίζοντας τη δέσμευση ότι δεν θα αναγνωριζόταν η ανεξαρτησία της γειτονικής δημοκρατίας με το όνομα «Μακεδονία».

«Ήταν μια ανόητη συμφωνία από ελληνικής πλευράς, επειδή αυτό σήμαινε ότι το ζήτημα της ανεξαρτησίας της Μακεδονίας θα ερχόταν αυτομάτως στο προσκήνιο μόλις αναγνωριζόταν ότι η Γιουγκοσλαβική Ομοσπονδία δεν υπήρχε πλέον», υποστηρίζει.

Ο Νάιλς αναφέρεται και στην οικειοποίηση της αρχαιοελληνικής κληρονομιάς από τη γειτονική χώρα. «Ορισμένοι στη Μακεδονία άρχισαν ανόητα να παρουσιάζονται ως κληρονόμοι του Μεγάλου Αλεξάνδρου, κάτι που δεν είναι», τονίζει, αναγνωρίζοντας ότι η χρήση του συμβόλου της Βεργίνας προκάλεσε έντονη ελληνική αντίδραση.

Παράλληλα, αποκαλύπτει ότι είχε αντιταχθεί στην απόφαση της Ουάσιγκτον να προχωρήσει στην αναγνώριση της γειτονικής χώρας στις αρχές του 1994. «Υποστήριξα ότι, εάν επρόκειτο να την αναγνωρίσουμε, θα έπρεπε να εξασφαλίσουμε κάτι ως αντάλλαγμα, όπως την αλλαγή της σημαίας», σημειώνει. Χαρακτηρίζει την αμερικανική απόφαση «πραγματική βόμβα», παραδεχόμενος ότι συνέβαλε στην κρίση που ακολούθησε με την επιβολή του ελληνικού εμπάργκο.

Ο Νάιλς αναφέρεται και στις ελληνικές αντιλήψεις για τον ρόλο ξένων δυνάμεων στη Γιουγκοσλαβία. «Οι Έλληνες πιστεύουν στις συνωμοσίες. Είναι οι ίδιοι συνωμότες και θεωρούν ότι όλοι οι άλλοι είναι επίσης», δηλώνει χαρακτηριστικά.

Ωστόσο, αναγνωρίζει ότι «οι Έλληνες δεν είχαν εντελώς άδικο σχετικά με τον ρόλο του Βατικανού και των Γερμανών». Για την οικειοποίηση της αρχαιοελληνικής κληρονομιάς από τα Σκόπια, σημειώνει ότι «ορισμένοι άρχισαν ανόητα να παρουσιάζονται ως κληρονόμοι του Μεγάλου Αλεξάνδρου, κάτι που δεν είναι».

Αναφερόμενος στις ελληνικές προσπάθειες διαμεσολάβησης προς τη Σερβία, χαρακτηρίζει τον Κωνσταντίνο Μητσοτάκη ως τον πολιτικό που ενήργησε περισσότερο υπεύθυνα. «Δεν είχε αυταπάτες για τη συμπεριφορά των Σέρβων. Ήξερε ότι ο Μιλόσεβιτς ήταν εγκληματίας», υπογραμμίζει.

Για τον Ανδρέα Παπανδρέου, ο πρώην πρέσβης υποστηρίζει ότι η αντιδυτική ρητορική του δεν συνοδεύτηκε από αντίστοιχες πολιτικές αποφάσεις. «Όταν έφυγε από την εξουσία το 1989, η Ελλάδα παρέμενε στο ΝΑΤΟ και στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα και είχαμε υπογράψει συμφωνία για τις βάσεις. Ποτέ δεν πλήρωσε πραγματικό πολιτικό τίμημα για αυτή την υποκρισία», αναφέρει.

Περιγράφοντας, ωστόσο, την πρώτη τους συνάντηση μετά την επιστροφή του Παπανδρέου στην εξουσία, τον Οκτώβριο του 1993, αναφέρει ότι ο Έλληνας πρωθυπουργός εμφανίστηκε διαλλακτικός. «Του είπα ότι θέλαμε να κοιτάξουμε μπροστά και να αφήσουμε πίσω το παρελθόν και συμφώνησε. Είχα εξαιρετική προσωπική σχέση μαζί του», σημειώνει, μεταφέροντας την απάντηση του Παπανδρέου στις αμερικανικές προτάσεις συνεργασίας: «Κύριε πρέσβη, οι καιροί έχουν αλλάξει».

Εκτενής είναι η αναφορά του και στην Δήμητρα Λιάνη. «Το μόνο ασυνήθιστο στοιχείο της κυβέρνησής του ήταν ότι η σύζυγός του ήταν επικεφαλής του γραφείου του. Ωστόσο, συνεργαστήκαμε πολύ καλά μαζί της και τη βρήκα τόσο ικανή όσο και ευχάριστη. Μπορούσα πάντοτε να συναντήσω τον Πρωθυπουργό όταν το χρειαζόμουν», αναφέρει.

Ο Νάιλς σχολιάζει επίσης τη δημοσίευση προσωπικών φωτογραφιών της Λιάνη από την «Αυριανή» το φθινόπωρο του 1995. Εκτιμά ότι η υπόθεση επιβάρυνε την κατάσταση του Παπανδρέου, ενώ αναγνωρίζει τον ρόλο της συζύγου του στην αποκατάσταση της υγείας του μετά την εγχείρηση καρδιάς.

Ξεχωριστή θέση καταλαμβάνει η διαδοχή του Ανδρέα Παπανδρέου. Σύμφωνα με τον Νάιλς, ο Κώστας Σημίτης συνεργαζόταν με τον Θεόδωρο Πάγκαλο, την Βάσω Παπανδρέου και τον Παρασκευά Αυγερινό, συγκροτώντας την αποκαλούμενη «ομάδα των τεσσάρων».

«Δεν έκαναν καμία προσπάθεια να αποκρύψουν τις δραστηριότητές τους», αναφέρει, ενώ η αποτίμησή του για τη κυβέρνηση Σημίτη είναι θετική: «Ουσιαστικά, ο Σημίτης διατήρησε τα καλύτερα μέλη της κυβέρνησης Παπανδρέου και αντικατέστησε τα λιγότερο ικανά. Συνολικά, η κυβέρνησή του ήταν πολύ πιο ικανή».

Αντίθετα, εμφανίζεται επικριτικός για τον Κάρολο Παπούλια, ιδιαίτερα στο Μακεδονικό. «Ο Παπούλιας δεν ήταν διατεθειμένος να κινηθεί σε κανένα δύσκολο ζήτημα», υποστηρίζει, περιγράφοντας την παρέμβαση του Ανδρέα Παπανδρέου που επέτρεψε την ολοκλήρωση της Ενδιάμεσης Συμφωνίας του Σεπτεμβρίου 1995.

Στο Κυπριακό, δηλώνει ότι αποχώρησε από την Αθήνα περισσότερο απαισιόδοξος. «Πήγα στην Ελλάδα υποστηρίζοντας τη διζωνική, δικοινοτική ομοσπονδία. Επέστρεψα τέσσερα χρόνια αργότερα αμφιβάλλοντας σοβαρά εάν θα μπορούσε ποτέ να επιτευχθεί και, ακόμη κι αν επιτυγχανόταν, εάν θα λειτουργούσε», αναφέρει, διατυπώνοντας προσωπική θέση υπέρ της επίσημης διχοτόμησης.

Τέλος, για τη «17 Νοέμβρη» εκφράζει την τότε υποψία του ότι η οργάνωση είχε ρίζες στο ΠΑΚ, χωρίς να παρουσιάζει αποδεικτικά στοιχεία. «Δεν πιστεύω ότι ο Παπανδρέου μου αποκάλυψε ποτέ όσα πραγματικά γνώριζε για τη 17 Νοέμβρη. Πήρε πολλά μυστικά γι’ αυτό στον τάφο του», ισχυρίζεται. Η εκτίμηση αυτή είχε διατυπωθεί πριν από την εξάρθρωση της οργάνωσης το 2002.

Συνοψίζοντας τη θητεία του, ο Νάιλς αναγνωρίζει τις δυσκολίες που αντιμετώπισε, χωρίς να κρύβει την προσωπική του σχέση με τη χώρα: «Αγαπώ την Ελλάδα, αλλά είναι ένας εξαιρετικά απογοητευτικός τόπος για να εργαστεί κανείς». Όπως διευκρινίζει, «δεν έφυγα με αίσθημα ανακούφισης. Έφυγα με αίσθημα απογοήτευσης για τις υποθέσεις που έμειναν ανολοκλήρωτες».

πηγή


Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.

Δημοσίευση σχολίου

 
Top