GuidePedia

0


Θοδωρής Καλούδης
Ο IMEC, το καλώδιο δεδομένων EMC και οι ελληνικές πύλες εισόδου LNG συνδέονται με ένα ευρύτερο ευρωπαϊκό στοίχημα: την ασφάλεια της ενέργειας, του εμπορίου και των ψηφιακών επικοινωνιών.

Η Ευρώπη έχει κάθε λόγο να ενισχύσει την παρουσία της στη Μέση Ανατολή. Η ασφάλεια της οικονομίας της εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό από όσα συμβαίνουν εκεί: από τις διαδρομές της ενέργειας και τη μεταφορά εμπορευμάτων μέχρι τα καλώδια που εξυπηρετούν τις ενεργειακές και ψηφιακές επικοινωνίες. Και η Ελλάδα έχει τη δυνατότητα να αναλάβει έναν ουσιαστικό ρόλο στη σύνδεση των δύο περιοχών, εφόσον συνδυάσει τη διπλωματία της με υποδομές που λειτουργούν αξιόπιστα και προσφέρουν ανταγωνιστικό κόστος.

Αυτό είναι το ευρύτερο πλαίσιο μέσα στο οποίο πρέπει να διαβάζονται τρεις εξελίξεις: ο Οικονομικός Διάδρομος Ινδίας–Μέσης Ανατολής–Ευρώπης, γνωστός ως IMEC, το καλωδιακό σύστημα μεταφοράς δεδομένων EMC και η ανάπτυξη της Ελλάδας ως πύλης εισόδου υγροποιημένου φυσικού αερίου για τα Βαλκάνια και, μέσω των διασυνδέσεων προς βορρά, την Ουκρανία.

Οι τρεις αυτές υποδομές έχουν διαφορετική αφετηρία και βρίσκονται σε διαφορετικό στάδιο ωρίμανσης. Μαζί, όμως, αποτυπώνουν μια σημαντική μεταβολή: η οικονομική ασφάλεια της Ευρώπης συνδέεται όλο και περισσότερο με τη δυνατότητά της να εξασφαλίζει περισσότερες πηγές προμήθειας, περισσότερες διαδρομές και σταθερότερες συνεργασίες.

Η στρατηγική ανθεκτικότητα της Ευρώπης

Οι κρίσεις στις θαλάσσιες μεταφορές ανέδειξαν το κόστος της συγκέντρωσης μεγάλων εμπορικών ροών σε λίγα περάσματα. Η ευρωπαϊκή εμπειρία από τη ρωσική ενέργεια έδειξε, παράλληλα, πόσο εύκολα μια οικονομική εξάρτηση μπορεί να περιορίσει τις πολιτικές επιλογές. Η διαφοροποίηση αποτελεί πλέον βασικό στοιχείο στρατηγικής ανθεκτικότητας. Χρειάζεται, ωστόσο, επενδύσεις και μακροχρόνια πολιτική δέσμευση.

Σε αυτό ακριβώς το σημείο επιμένουν οι Rachel Rizzo και Nicholas Shafer σε ανάλυσή τους στο Atlantic Council. Η Ευρώπη, ως βασική αγορά στην κατάληξη του IMEC, έχει άμεσο συμφέρον να συμμετέχει ενεργότερα στη διαμόρφωσή του. Διαθέτει χρηματοδοτικά εργαλεία, ρυθμιστική εμπειρία και τεχνογνωσία στις μεταφορές. Καλείται να τα αξιοποιήσει για να αντιμετωπιστούν τα κενά χρηματοδότησης, οι τελωνειακές ασυμβατότητες και οι δυσκολίες συντονισμού μεταξύ των εμπλεκόμενων χωρών.

Η σημασία αυτής της προσέγγισης υπερβαίνει ένα συγκεκριμένο έργο. Μια Ευρώπη που επιδιώκει μεγαλύτερη στρατηγική αυτονομία χρειάζεται παρουσία εκεί όπου διαμορφώνονται οι όροι πρόσβασης σε αγορές, ενέργεια και τεχνολογία. Η Μέση Ανατολή συγκεντρώνει και τα τρία. Η συνεργασία με τις αραβικές χώρες αποκτά, συνεπώς, ευρύτερο οικονομικό και πολιτικό περιεχόμενο.

Ο IMEC εκφράζει αυτή τη φιλοδοξία. Σχεδιάστηκε για να συνδέσει την Ινδία με τον Κόλπο και, μέσω της Μέσης Ανατολής και της Μεσογείου, με την Ευρώπη, συνδυάζοντας θαλάσσιες μεταφορές, σιδηροδρομικά δίκτυα και ενεργειακές και ψηφιακές συνδέσεις. Παραμένει, όμως, ένα υπό διαμόρφωση εγχείρημα, με σοβαρές πολιτικές και τεχνικές εκκρεμότητες. Η Ελλάδα, η οποία δεν περιλαμβανόταν στους αρχικούς υπογράφοντες του μνημονίου του 2023, διεκδικεί θέση στην ευρωπαϊκή του κατάληξη, μαζί με την Ιταλία και τη Γαλλία.

Τα πλεονεκτήματα της Ελλάδας και οι προκλήσεις

Η ελληνική γεωγραφία προσφέρει πλεονεκτήματα. Για να αποκτήσουν, όμως, οικονομικό αντίκρισμα, πρέπει τα λιμάνια να συνδέονται αποτελεσματικά με την ευρωπαϊκή ενδοχώρα, οι μεταφορές να έχουν προβλέψιμους χρόνους και οι διαδικασίες να επιτρέπουν ομαλή διακίνηση των εμπορευμάτων.

Αυτή είναι και η ουσία της μελέτης των Δημήτρη Γαβαλά και Γιώργου Δικαίου για το ΕΛΙΑΜΕΠ: η Ελλάδα μπορεί να εξελιχθεί σε σημαντικό συνδετικό κόμβο, υπό την προϋπόθεση επενδύσεων στις υποδομές, προσέλκυσης κεφαλαίων και ανάπτυξης εξειδικευμένου ανθρώπινου δυναμικού. Η θέση στον χάρτη δημιουργεί τη δυνατότητα· η ποιότητα της οργάνωσης θα καθορίσει την αξιοποίησή της.

Υπάρχει, βεβαίως, και η πολιτική προϋπόθεση. Το Middle East Institute επισημαίνει ότι η περιφερειακή αστάθεια και οι δυσκολίες στις σχέσεις των εμπλεκόμενων κρατών εμποδίζουν την προώθηση του αρχικού σχεδιασμού. Παράλληλα, ζητήματα ιδιοκτησίας λιμένων και περιορισμών δυναμικότητας επηρεάζουν τις επιλογές στην ευρωπαϊκή πλευρά, με την παρουσία της COSCO στον Πειραιά να αποτελεί μία από τις παραμέτρους.

Η οικονομική διασύνδεση χρειάζεται, επομένως, διπλωματική εργασία. Οι εμπορικές συμφωνίες και οι επενδύσεις προχωρούν ευκολότερα όταν υπάρχει στοιχειώδης εμπιστοσύνη, ασφάλεια και δυνατότητα συνεννόησης. Για την Ελλάδα, η ενίσχυση των σχέσεων με τις αραβικές χώρες μπορεί να υποστηρίξει αυτή την προσπάθεια, εφόσον στηρίζεται σε αμοιβαία συμφέροντα και σε συνεπή παρουσία.

Το EMC δίνει ήδη συγκεκριμένο περιεχόμενο σε αυτή τη συνεργασία. Πρόκειται για καλωδιακό σύστημα οπτικών ινών που σχεδιάζεται να συνδέσει την Ασία και τη Μέση Ανατολή με την Ευρώπη μέσω της Ανατολικής Μεσογείου. Στο εγχείρημα συμμετέχουν η σαουδαραβική STC/Center3, η ΔΕΗ και η TTSA. Σύμφωνα με την εταιρική παρουσίαση της τελευταίας, το έργο ξεκίνησε επισήμως τον Μάιο του 2024 και η συνολική αξία του δυτικού και ανατολικού σκέλους υπερβαίνει το ένα δισ. δολάρια.

Είναι γνωστή η δυτική διαδρομή μέσω Σαουδικής Αραβίας, Ιορδανίας, Ισραήλ και Ελλάδας, με ευρωπαϊκές απολήξεις στη Μασσαλία και στη Γένοβα. Τα ρεπορτάζ των αρχών του 2026 τοποθετούσαν την εκτιμώμενη ολοκλήρωση αυτού του σκέλους στις αρχές του 2028 – χρονοδιάγραμμα που πρέπει να αντιμετωπίζεται ως εκτίμηση υλοποίησης.

Η στρατηγική σημασία είναι ευρύτερη από την ίδια την πόντιση ενός καλωδίου. Η σύνδεση μπορεί να δημιουργήσει προϋποθέσεις για επενδύσεις σε υπηρεσίες δεδομένων, υπολογιστικό νέφος και κέντρα δεδομένων. Το ελληνικό όφελος θα εξαρτηθεί από τη δραστηριότητα που θα αναπτυχθεί γύρω από την υποδομή: τις επιχειρήσεις που θα εγκατασταθούν, τις υπηρεσίες που θα προσφέρονται και την τεχνογνωσία που θα παραμένει στη χώρα.

Ο Κάθετος Διάδρομος

Στην ενέργεια, η Ελλάδα διαθέτει ήδη λειτουργική βάση. Η Ρεβυθούσα και ο πλωτός τερματικός σταθμός της Αλεξανδρούπολης προσφέρουν πρόσβαση σε θαλάσσιες εισαγωγές LNG. Η μέγιστη δυναμικότητα επαναεριοποίησης της Αλεξανδρούπολης ανέρχεται, σύμφωνα με τη Gastrade, σε 5,5 δισ. κυβικά μέτρα ετησίως. Πρόκειται για τεχνική δυνατότητα, η αξιοποίηση της οποίας εξαρτάται από τη διαθεσιμότητα φορτίων, τη ζήτηση και την ικανότητα μεταφοράς του αερίου προς τις αγορές κατανάλωσης.

Ο Κάθετος Διάδρομος επιδιώκει ακριβώς να διευρύνει αυτή την πρόσβαση μέσω Βουλγαρίας και Ρουμανίας προς τη Μολδαβία και την Ουκρανία. Η οικονομική του σημασία κρίνεται σε μεγάλο βαθμό στο κόστος μεταφοράς. Το ΙΕΝΕ κατέγραψε τον Απρίλιο του 2026 συμφωνία διαχειριστών και Ευρωπαϊκής Επιτροπής για νέο εμπορικό πλαίσιο. Τον Ιούλιο, τα ρεπορτάζ ανέφεραν δέσμευση άνω του 45% της προσφερόμενης δυναμικότητας στις σχετικές δημοπρασίες, μετά τις μειώσεις των κομίστρων, επισημαίνοντας ταυτόχρονα την ανάγκη περαιτέρω βελτίωσης της ανταγωνιστικότητας. Οι δεσμεύσεις αυτές δείχνουν εμπορικό ενδιαφέρον, χωρίς να ταυτίζονται με πραγματοποιημένες παραδόσεις.

Ο διάδρομος μπορεί να εξυπηρετεί αέριο διαφορετικών προελεύσεων. Η ευρωπαϊκή του αξία βρίσκεται στη διεύρυνση των επιλογών: περισσότερες χώρες αποκτούν πρόσβαση σε περισσότερους προμηθευτές, μέσω μιας νότιας πύλης εισόδου. Έτσι, μια ελληνική υποδομή μπορεί να παράγει όφελος ασφάλειας για μια ευρύτερη περιοχή.

Η Αμερικανική άποψη

Η νεότερη προσέγγιση του Atlantic Council συμπυκνώνει τη βασική αρχή αυτής της στρατηγικής: η ανθεκτικότητα ενισχύεται όταν υπάρχουν συνδεδεμένα δίκτυα και εναλλακτικές διαδρομές. Η εξέταση συμπληρωματικών κόμβων στην Αίγυπτο, στη Σαουδική Αραβία, στο Ομάν και στην ευρύτερη περιοχή δείχνει ότι το ζητούμενο είναι ένα σύστημα με περισσότερες δυνατότητες προσαρμογής στις κρίσεις.

Για την Αθήνα, αυτό υποδεικνύει και την κατεύθυνση μιας ώριμης πολιτικής. Σταθερές σχέσεις με τις αραβικές χώρες, συνεργασία με τους ευρωπαϊκούς θεσμούς, προστασία των κρίσιμων εγκαταστάσεων και επιμονή στην οικονομική βιωσιμότητα των έργων. Η αξία της Ελλάδας θα μεγαλώνει όσο οι εταίροι της μπορούν να στηρίζονται στις συνδέσεις που προσφέρει.

Η Ευρώπη χρειάζεται ισχυρότερη παρουσία στη Μέση Ανατολή για να προστατεύσει συμφέροντα που επηρεάζουν άμεσα την ευημερία και την ασφάλειά της. Η Ελλάδα μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά σε αυτή την προσπάθεια. Το στρατηγικό της κέρδος θα προκύψει όταν η γεωγραφική εγγύτητα μετατραπεί σε καθημερινή οικονομική χρησιμότητα: σε ασφαλείς ροές ενέργειας, αξιόπιστες μεταφορές και σταθερές ψηφιακές συνδέσεις μεταξύ Ευρώπης και αραβικού κόσμου.

πηγή


Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.

Δημοσίευση σχολίου

 
Top