Λιβύη: Η Τουρκία μας δίνει σχοινί να την κρεμάσουμε αλλά…

Το καταφανώς παράνομο "Μνημόνιο" ανάμεσα σε Λιβύη και Τουρκία, σφετερίζεται χονδροειδώς ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα.

Του Ζαχαρία Μίχα
Η διορθωτική δήλωση του Στέιτ Ντιπάρτμεντ που αποκατέστησε την απερίφραστη καταδίκη του «Τουρκολιβυκού Μνημονίου» είναι αναμφισβήτητα μια θετική εξέλιξη. Η αντίδραση της ελληνικής πλευράς ήταν έντονη, με παραστάσεις στον ίδιο τον Μάρκο Ρούμπιο, την απουσία του οποίου στην Ινδία εκμεταλλεύθηκαν τα φιλοτουρκικά στοιχεία για να τροποποιήσουν ουσιωδώς την αρχική θέση. Παρότι η προτροπή για «διαπραγματεύσεις με καλή πίστη» ρίχνει νερό στην τουρκική στρατηγική να βραχυκυκλώνει τα πάντα, όπως με τη Λιβύη, έως ότου πετύχει τον στόχο της να αρπάξει από την Ελλάδα όσα επιδιώκει…

Αυτή τη φορά, ο συντονισμός παραγόντων της ομογένειας με το υπουργείο Εξωτερικών, εξασφαλίζοντας τη θετική παρέμβαση της πρεσβείας των ΗΠΑ στην Αθήνα, οδήγησε στο αποτέλεσμα. Η παρέμβαση ήταν επιβεβλημένη. Ο τρόπος αποχώρησης της Κίμπερλι Γκίλφοϊλ, έπληξε το κύρος της πρεσβείας. Ο Επιτετραμμένος Τζος Χακ αντελήφθη την ανάγκη να κινηθεί στο προσκήνιο της διπλωματίας.

Προφανής στόχος ήταν για να αποκαταστήσει τον ρόλο του περιφερειακού κέντρου που διαδραμάτιζε παραδοσιακά η διπλωματική αντιπροσωπεία των ΗΠΑ στην Αθήνα. Ο ανεξέλεγκτος ρόλος του Τομ Μπάρακ στην πρεσβεία της Άγκυρας έπρεπε να αποκτήσει αντίβαρο. Εν αναμονή και του αποτελέσματος των ενδιάμεσων εκλογών όπου η πιθανότητα… μερικής ή ολικής επαναφοράς των Δημοκρατικών θα δημιουργήσει νέες ισορροπίες στη γραφειοκρατία της Ουάσινγκτον.

Λιβύη και τουρκική στρατηγική

Τι συνέβη όμως στη Λιβύη; Η Τουρκία ευθυγράμμισε τα συμφέροντά της με αυτά των ΗΠΑ, παριστάνοντας ότι ταυτίζεται με τον στόχο της ενοποίησης που προωθούσε η πρωτοβουλία (initiative) του Μάσαντ Μπούλος, συμπέθερου του Τραμπ. Ενώ αρχικά είχε συνταχθεί με τη δυτική Λιβύη (Σαράτζ, Ντμπεϊμπά) στη συνέχεια χρησιμοποίησε τα «κατάλληλα όπλα» για να ενισχύσει την πειθώ της στη φαμίλια Χάφταρ. Ή μάλλον το εξής ένα: Τα «οικονομικά κίνητρα» που δούλεψαν στην περίπτωση Ντμπεϊμπά…

Η Τουρκία διεκδίκησε επικοινωνιακά να της πιστωθεί και η συμφωνία για ενοποίηση των στρατιωτικών δυνάμεων του ανατολικού και του δυτικού τμήματος της Λιβύης. Ανάμεσα στους δυο επικεφαλής, στις φωτογραφίες ποζάρει ο Τούρκος υπουργός Άμυνας, Γκιουλέρ! Μόνο που ούτε αυτό τελικά πήγε και τόσο καλά. Ήρθε και μια από τις γνωστές δηλώσεις Τραμπ που «στόλισε» τη Λιβύη και ο Σαντάμ Χάφταρ, διάδοχος του πάτερ φαμίλιας «στρατάρχη Χαλίφα», βρήκε ευκαιρία να παραστήσει τον εθνικό ηγέτη ζητώντας απολογία Τραμπ…

Και οι ελληνικές… επιτυχίες στη Λιβύη

Το ότι δεν βγήκαν στην Τουρκία οι πρωτοβουλίες στη Λιβύη όπως ακριβώς επεδίωκε, δεν είναι αιτία πανηγυρισμών στην Ελλάδα. Η ελληνική πολιτική έπρεπε εξαρχής να ξεκαθαρίσει προς κάθε ενδιαφερόμενο, διεφθαρμένους τοπικούς παράγοντες ή χώρες… πρόθυμους διαφθορείς, για το κόστος που θα καταβάλουν εάν στραφούν εναντίον των νομίμων συμφερόντων της. Και να πείσει ασφαλώς ότι σοβαρολογεί.

Η ελληνική πολιτική κυριαρχήθηκε από την επιδίωξη άσκησης επιρροής και πειθούς. Δυστυχώς, αυτό επιβεβαίωσε την αφέλεια με την οποία προσεγγίζει τα ζητήματα της Λιβύης η ελληνική διπλωματία. Για την ακρίβεια οι υπουργοί Εξωτερικών, αφού η διπλωματική υπηρεσία, σε γενικές γραμμές δεν εισακούγεται.

Προτεραιότητα των υπουργών είναι να μην προκαλέσουν, προσωπικά, τη δυσαρέσκεια ισχυρών διεθνών παραγόντων. Γι’ αυτό και η πολιτική της Ελλάδας είναι άνευρη, χωρίς συνέπεια και συνέχεια. Αντιδρά στις εξελίξεις που υπαγορεύουν άλλοι.

Από την άλλη πλευρά, η Τουρκία, σε άμεση συνεννόηση ασφαλώς με τον πρεσβευτή – «ατζέντη» της Τομ Μπάρακ, έπαιξε τον ρόλο του απόλυτα ευθυγραμμισμένου με τις ΗΠΑ «τοπικού συνεργάτη». Φυσικά, πίσω από τις «εξυπηρετήσεις» της τουρκικής διπλωματίας, υποκρυπτόταν η προώθηση των στόχων στο πλαίσιο της «Γαλάζιας Πατρίδας».

Οι ΗΠΑ, ασφαλώς δεν κόπτονται για την επικράτηση… δημοκρατίας στη Λιβύη, αλλά για τη διαμόρφωση συνθηκών που θα εξυπηρετούν τη στρατηγική τους. Μία από αυτές τις διαστάσεις είναι η ενεργειακή ασφάλεια, στο πλαίσιο της οποίας ο ρόλος που επιφυλάσσουν στην πλούσια σε ενεργειακά αποθέματα Λιβύη είναι σημαντικός. Αυτό όμως εμπλέκει και τα ελληνικά εθνικά συμφέροντα. Τα δυνητικά κοιτάσματα σε περιοχές ελληνικής δικαιοδοσίας γειτνιάζουν με τα λιβυκά, εμπλέκοντας τις ίδιες αμερικανικές εταιρίες που εμπλέκονται στη Λιβύη (ExxonMobil, Chevron).

Πρόσκληση σε τραπέζι με την Ελλάδα στο μενού

Όσον αφορά την περιφερειακή πολιτική της Άγκυρας, βασίζεται στην υπόσχεση πολύ μεγαλύτερης ΑΟΖ και στη Λιβύη και στην Αίγυπτο, φυσικά σε βάρος της Ελλάδας. Πληρώνει αδρά για να εξασφαλίσει τη βοήθεια των διεφθαρμένων «φυλάρχων» στο ανατολικό και το δυτικό τμήμα, της Λιβύης, παρέχοντας και το αφήγημα συγκάλυψης των πραγματικών τους κινήτρων και επιδιώξεων: Την εξυπηρέτηση του λιβυκού εθνικού συμφέροντος! Κι όλα αυτά αποτελούν μέρος της απόπειρας να «κουκουλώσει» η Άγκυρα τον αναθεωρητισμό της σε βάρος της Ελλάδας.

Ποιος είναι ο τελικός στόχος της Άγκυρας; Να χρησιμοποιήσει το «ειδικό βάρος» της Τουρκίας για να διαπραγματευθεί εκτός πλαισίου διεθνούς δικαίου που δεν την συμφέρει. Με τον τρόπο αυτό, διά του στρατιωτικού καταναγκασμού και των απειλών, ευελπιστεί ότι θα πετύχει να αρπάξει όσα επιθυμεί από την Ελλάδα. Όσο δεν το επιτυγχάνει, έχει «σχέδιο β’»: Το να βραχυκυκλώσει την άσκηση των ελληνικών δικαιωμάτων.

Ποντάρει στο ότι μια Ελλάδα που διακηρύσσει διαρκώς τον φιλειρηνικό της προσανατολισμό, δεν θα επιχειρήσει να κινήσει ενεργητικά το ενδιαφέρον της Ουάσινγκτον, δημιουργώντας το κίνητρο, ή προκαλώντας την ανάγκη αποφασιστικής παρέμβασης. Αυτό θα προϋπέθετε να περάσει από τις αφελείς και πολιτικά βολικές διακηρύξεις στις πράξεις.Το καταφανώς παράνομο “Μνημόνιο” ανάμεσα σε Λιβύη και Τουρκία, σφετερίζεται χονδροειδώς ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα (Φωτογραφία: Wikimedia Commons).

Κόστος-όφελος

Να περάσει η Αθήνα από τα περί «δικαιωμάτων κατοχυρωμένων από το διεθνές δίκαιο», σε λελογισμένες ενέργειες επίδειξης αποφασιστικότητας προάσπισης αυτών των δικαιωμάτων. Να «τζαρτζάρει» την τουρκική στρατηγική βραχυκυκλώματος κάθε ελληνικής πρωτοβουλίας. Όσο η Άγκυρα δεν καταβάλει κόστος γι’ αυτή την τακτική, η ελληνική πλευρά θα τη βρίσκει διαρκώς μπροστά της.

Οι πανηγυρισμοί των τελευταίων ημερών για «κίνηση ματ» μετά την ανακοίνωση για επανέναρξη των διαπραγματεύσεων Ελλάδας-Αιγύπτου για συμφωνία χάραξης ΑΟΖ, είναι για μια ακόμη φορά βολικά υπερβολικοί. Πρόκειται αναμφισβήτητα για σημαντική εξέλιξη. Όμως, άλλο η έναρξη διαπραγματεύσεων και άλλο η κατάληξη σε συμφωνία.

Υπάρχει και κάτι ακόμα: Σε περίπτωση που υπάρξει συμφωνία, αυτό θα δεσμεύει αποκλειστικά και μόνο τους αντισυμβαλλόμενους, την Αθήνα και το Κάιρο! Κάτι παρόμοιο δεν ανέφερε και η ελληνική ανακοίνωση για το «Τουρκολιβυκό μνημόνιο»; Και είναι σωστό! Διότι το διεθνές δίκαιο όντως προβλέπει συμφωνία μεταξύ όλων των εμπλεκομένων για οριστική χάραξη θαλασσίων ζωνών!
Η Τουρκία χρειάζεται την Ελλάδα!

Ο δε καταστατικός χάρτης του ΟΗΕ υποδεικνύει τα νόμιμα μέσα. Μεταξύ αυτών είναι και οι διαπραγματεύσεις! Διμερείς ή πολυμερείς! Κι εκεί δεν υποχρεώνει τον οποιονδήποτε να εφαρμόσει το διεθνές δίκαιο, αφού «άμα θέλει η νύφη και ο γαμπρός»! Έχει σημασία αυτό στα ελληνοτουρκικά…

Εκεί επιδιώκει να φτάσει η Τουρκία. Μέσω της τρομοκράτησης και της απειλής πολέμου, να αποσπάσει τη μερίδα του λέοντος όσων ζητεί από την Ελλάδα και μάλιστα με τη σφραγίδα της Αθήνας! Διότι αυτό θα νομιμοποιήσει τα τουρκικά κέρδη… Μπορεί να απέσπασαν στρατιωτικά τη μισή Κύπρο το 1974. Μισό και πλέον αιώνα μετά, όμως, δεν κατάφεραν να νομιμοποιήσουν τα τετελεσμένα.

Άλλο ένα σημείο ενδιαφέροντος είναι οι διπλωματικές σχέσεις Τουρκίας-Αιγύπτου. Δεν κάνει σε κανέναν εντύπωση η απάντηση του Χακάν Φιντάν στον Αιγύπτιο υπουργό Εξωτερικών που του ξεκαθάρισε ότι η Αίγυπτος διαφωνεί με το «Τουρκολιβυκό»; Σύμφωνα με σχετική ανάρτηση του πρώτου, ο Τούρκος ομόλογός του «επέδειξε κατανόηση»!

Μια «κατανόηση» που ουδέποτε επέδειξε στις σχέσεις με την Ελλάδα! Ούτε καν ρητορικά! Αντιθέτως, συστηματικά επιδιώκει να αποκλείει την Αθήνα από οποιαδήποτε διαβούλευση για τη Λιβύη. Δεν την αναγνωρίζει καν ως δρώντα στην περιοχή! Με τη συμπεριφορά που επιδεικνύει, προσπαθεί να την παρουσιάσει ως χώρα μειωμένης κυριαρχίας.

Όσο και η ίδια η Αθήνα δεν αντιδρά με την πρέπουσα σφοδρότητα εγκαταλείποντας την πολιτική ορθότητα απέναντι σε εταίρους και συμμάχους, θα δίνει την εντύπωση… στρατευμένου εθελοντή στην εξυπηρέτηση της τουρκικής στρατηγικής. Τόσο απλά.

Περί διεθνούς εικόνας ο λόγος

Η αποτυχία της Τουρκίας να δελεάσει την Αίγυπτο με πολύ μεγάλα κέρδη στη χάραξη θαλασσίων ζωνών εάν συνταχθεί μαζί της, σε βάρος της Ελλάδας, αποδεικνύει ότι στο Κάιρο αντιλαμβάνονται και τον εφήμερο χαρακτήρα τέτοιων κερδών και τη γενικότερη αφερεγγυότητα της Άγκυρας. Αυτό σχετίζεται με τη συνολικότερη εικόνα που έχει δημιουργήσει με την αμετροέπεια και την υπεροψία της.

Το αντίθετο ακριβώς από το πρόβλημα εικόνας της Ελλάδας, που δειλιάζει εμφανώς, συστηματικά, να επιβάλει κόστος στην Τουρκία για τη συμπεριφορά της. Αυτό υπονομεύει τη χρησιμότητά της ως συμμάχου. Παράδειγμα η απραξία της Αθήνας όταν η Άγκυρα αμφισβήτησε στην πράξη (σ.σ. στην περιοχή της Κάσου στο ζήτημα της πόντισης του καλωδίου) τη συμφωνία Αθήνας-Καΐρου για τη χάραξη ΑΟΖ.

Τούτων λεχθέντων, η περιρρέουσα ατμόσφαιρα και οι διαρροές ότι περί επικείμενης επέκτασης στα 12 ναυτικά μίλια στην Κρήτη, εξαιρώντας όμως το επίμαχο ανατολικό τμήμα, δεν είναι καθόλου πειστικές. Κι αυτό μπορεί να δημιουργήσει αστάθεια, καθώς η Τουρκία θα θεωρήσει πολύ υψηλή την πιθανότητα ελληνικής υποχώρησης εάν «στρατιωτικοποιηθεί η κρίση».

Άμα θέλει πόλεμο η Τουρκία ας τον κάνει τώρα

Αν επιθυμούσε όντως να επηρεάσει τις εξελίξεις η Ελλάδα, θα μπορούσε να επιχειρήσει να ασκήσει αποτροπή. Στο πλαίσιο της απειλής επιβολής σοβαρού κόστους, θα μπορούσε να έχει ξεκαθαρίσει ποιες ενέργειες της Τουρκία θα προκαλούσαν την άμεση επέκταση των χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια. Κι όχι μόνο εκεί που διαρρέεται, διότι κι αυτό φοβικότητα αποπνέει, την οποία εισπράττουν οι ενδιαφερόμενοι. Φίλοι και αντίπαλοι.

Γιατί εξαιρείται η ηπειρωτική χώρα; Γιατί δεν προχωρά το κλείσιμο των κόλπων; Με ποια λογική η κυβέρνηση θεωρεί ότι η Τουρκία θα επιλέξει πόλεμο; Με ποια νομιμοποίηση θα καταφύγει στη στρατιωτική βία με αφορμή την άσκηση ενός καταφανέστατα νόμιμου δικαιώματος; Χρησιμοποιώντας δηλαδή το μοναδικό… σίγουρα παράνομο μέσο αντίδρασης! Και λόγω της συγκυρίας, θα χρεωθεί κάτι πολύ ευρύτερο από ένα ελληνοτουρκικό επεισόδιο. Διακινδυνεύοντας σοβαρές αντισυσπειρώσεις επί του πεδίου…

Οι Τούρκοι ανακοινώνουν ότι μέχρι το τέλος του έτους προτίθενται να ψηφίσουν νόμο που θα αφορά τη «Γαλάζια Πατρίδα», επικεντρωμένο στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο. Από την άλλη πλευρά, δημοσιεύματα στην Αίγυπτο αναφέρουν ότι ετοιμάζεται φάκελος για τη νομική τεκμηρίωση του παράνομου χαρακτήρα του Τουρκολιβυκού Μνημονίου. Μένει να αποδειχθεί ο βαθμός συντονισμού Καΐρου-Αθήνας. Εν αναμονή λοιπόν για το επόμενο επεισόδιο του σίριαλ…

πηγή


Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.