Σε κατάσταση απόλυτου σοκ βρίσκεται η παγκόσμια αγορά, καθώς οι ροές εμπορίου από τα Στενά του Ορμούζ έχουν ουσιαστικά εκμηδενιστεί, μετά το κλείσιμο της κρίσιμης θαλάσσιας διόδου για την εμπορική ναυτιλία που ξεκίνησε στις 28 Φεβρουαρίου. Πριν τη διακοπή της κυκλοφορίας, από το πέρασμα των 21 ναυτικών μιλίων μεταξύ Ιράν και Ομάν διερχόταν το 25% του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου πετρελαίου και το 20% του παγκόσμιου υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG). Πλέον, η κατάσταση περιγράφεται ως μια ιστορική αναταραχή χωρίς προηγούμενο, με τον Διευθύνοντα Σύμβουλο της Kuwait Petroleum Corporation, Σεΐχη Nawaf Saud Al-Sabah, να κάνει λόγο για «μια επίθεση που κρατά όμηρο την παγκόσμια οικονομία» και προκαλεί φαινόμενο ντόμινο σε πλειάδα βιομηχανιών.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του παρατηρητήριου του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου για τα Στενά του Ορμούζ, έως την 1η Μαΐου οι εξερχόμενες αποστολές αργού πετρελαίου είχαν καταγράψει πτώση 95%, του LNG 99% και των φορτίων λιπασμάτων 87%. Τα δεδομένα του IMF PortWatch επιβεβαιώνουν ότι ο συνολικός όγκος του διαμετακομιστικού εμπορίου, ο οποίος κυμαινόταν από 3,5 έως 5 εκατομμύρια μετρικούς τόνους ημερησίως πριν τη σύγκρουση, έχει πλέον περιοριστεί σε σχεδόν… μηδέν, με τα πετρελαιοφόρα, τα πλοία μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων και τα φορτηγά πλοία ξηρού φορτίου να έχουν ουσιαστικά εξαφανιστεί.
Το ντόμινο πέρα από την ενέργεια
Η κρίση έχει επεκταθεί πέρα από τα ενεργειακά προϊόντα, επηρεάζοντας τα 5 εκατομμύρια τόνους αλουμινίου που αποστέλλονται ετησίως από χυτήρια του Μπαχρέιν, του Κατάρ, της Σαουδικής Αραβίας και των ΗΑΕ, το μισό παγκόσμιο θαλάσσιο εμπόριο θείου, το ένα τρίτο του εμπορίου μεθανόλης και τις αποστολές μονοαιθυλενογλυκόλης (MEG), με άμεσες συνέπειες για βιομηχανίες πλαστικών και συσκευασιών. Η χρονική συγκυρία αποδεικνύεται καταστροφική για την παγκόσμια επισιτιστική αγορά, καθώς από τα στενά διέρχεται το ένα τρίτο του θαλάσσιου εμπορίου λιπασμάτων (16 εκατομμύρια τόνοι ετησίως). Οι τιμές της ουρίας στη Νέα Ορλεάνη έχουν ήδη εκτιναχθεί από τα 475 δολ. στα 680 δολ. ανά μετρικό τόνο, απειλώντας την ανοιξιάτικη σπορά καλαμποκιού και σόγιας στις ΗΠΑ, ενώ στη Νότια Ασία εργοστάσια παραγωγής λιπασμάτων κλείνουν λόγω έλλειψης φυσικού αερίου. Παράλληλα, οι αεροπορικές εταιρείες αναγκάζονται να ακυρώνουν ή να αλλάζουν δρομολόγια παρακάμπτοντας τη Μέση Ανατολή, αυξάνοντας τους χρόνους και το κόστος καυσίμων.
Η Ασία υφίσταται το ισχυρότερο αρχικό πλήγμα, καθώς το 2024 το 84% των αποστολών αργού πετρελαίου και καυσίμων μέσω των στενών κατευθυνόταν στις ασιατικές αγορές, με την Κίνα να εισάγει από εκεί το ένα τρίτο του πετρελαίου της. Την ίδια στιγμή, η Ευρώπη εξαρτάτο από το πέρασμα για το 12-14% του LNG της από το Κατάρ.
Οι εναλλακτικές λύσεις παράκαμψης κρίνονται δομικά ανεπαρκείς, καθώς όλοι οι υφιστάμενοι αγωγοί μαζί μπορούν να διαχειριστούν το πολύ 10 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα, αφήνοντας ένα κενό τουλάχιστον άλλων 10 εκατομμυρίων βαρελιών. Για το LNG η κατάσταση είναι ακόμη πιο απόλυτη, καθώς το Κατάρ δεν διαθέτει κανέναν αγωγό παράκαμψης, ενώ οι ζημιές στις υποδομές υγροποίησης της χώρας αναμένεται να καθυστερήσουν το παγκόσμιο κύμα προσφοράς LNG κατά τουλάχιστον δύο χρόνια. Η εναλλακτική διαδρομή μέσω του Ακρωτηρίου της Καλής Ελπίδας προσθέτει 10 έως 14 ημέρες ταξιδιού, αυξάνοντας τα ναύλα των δεξαμενόπλοιων VLCC έως και στα $800.000 την ημέρα στην κορύφωση της κρίσης, ενώ οι ασφάλειες πολεμικού κινδύνου έχουν σε μεγάλο βαθμό ακυρωθεί.
Αναδιάρθρωση του ενεργειακού χάρτη
Η κρίση αλλάζει τις ισορροπίες του παγκόσμιου ανταγωνισμού. Η Ευρωπαϊκή Ένωση εισήγαγε όγκο-ρεκόρ ρωσικού Yamal LNG μεταξύ Ιανουαρίου και Απριλίου 2026, παραλαμβάνοντας 91 φορτία (το 98% της παραγωγής της εν λόγω αρκτικής εγκατάστασης). Οι Ηνωμένες Πολιτείες αναδεικνύονται σε μακροπρόθεσμο επωφελούμενο, με το αμερικανικό LNG να αναμένεται να καταλάβει μόνιμα μεγαλύτερο μερίδιο σε Ασία και Ευρώπη. Αντίστοιχα, οι εξαγωγές της Αυστραλίας αναμένεται να αυξηθούν, ενώ η Κίνα, θωρακισμένη από στρατηγικά αποθέματα και εγχώρια παραγωγή αμμωνίας από άνθρακα, ενδέχεται να επανέλθει στις εξαγωγές λιπασμάτων αποκτώντας γεωπολιτική επιρροή.
Τα 3 σενάρια της Wood Mackenzie για την παγκόσμια οικονομία
Ακόμα και αν το Ορμούζ ανοίξει, οι συσσωρευμένες εκκρεμότητες στα δίκτυα μεταφορών θα χρειαστούν μήνες ή χρόνια για να εκκαθαριστούν. Η Wood Mackenzie εξετάζει τρία συγκεκριμένα σενάρια για την εξέλιξη της κρίσης μέσα στο 2026:
Σενάριο 1 (Αισιόδοξο – «Γρήγορη Ειρήνη»): Εάν επιτευχθεί συμφωνία και το Ορμούζ ανοίξουν εκ νέου τον Ιούνιο, η παγκόσμια ανάπτυξη του ΑΕΠ για το 2026 θα επιβραδυνθεί πάντως στο 2,3% (από 3% το 2025), με την οικονομία να επιστρέφει σε γενικές γραμμές στην πρότερη τροχιά της κατά το τέταρτο τρίμηνο του 2026, αν και η Μέση Ανατολή θα βιώσει ύφεση.
Σενάριο 2 (Παράταση διαπραγματεύσεων): Εάν οι ειρηνευτικές συνομιλίες τραβήξουν σε μάκρος και τα στενά παραμείνουν κλειστά μέχρι τον Σεπτέμβριο, η παγκόσμια οικονομία αναμένεται να διολισθήσει σε μια ήπια ύφεση κατά το δεύτερο εξάμηνο του έτους, με την ανάπτυξη του παγκόσμιου ΑΕΠ να πέφτει κάτω από το 2% για το 2026.
Σενάριο 3 (Παρατεταμένο «λουκέτο» έως το τέλος του 2026): Στο χειρότερο δυνατό σενάριο, όπου τα Στενά του Ορμούζ παραμείνουν κλειστά καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους λόγω αναζωπύρωσης των συγκρούσεων, η τιμή του πετρελαίου Brent θα εκτιναχθεί στα $200 το βαρέλι και οι τιμές του ντίζελ και των καυσίμων αεροσκαφών θα προσεγγίσουν τα $300 το βαρέλι. Σε αυτή την περίπτωση, η παγκόσμια οικονομία θα συρρικνωθεί κατά 0,4% φέτος —σημειώνοντας μόλις την τρίτη παγκόσμια ύφεση αυτού του αιώνα. Το ΑΕΠ της Μέσης Ανατολής θα καταρρεύσει κατά 10,7%, της ΕΕ των 27 μελών θα υποχωρήσει κατά 1,5%, η ανάπτυξη των ΗΠΑ θα πέσει κάτω από το 1% και της Κίνας θα επιβραδυνθεί στο 3%.Προς το παρόν, οι διαπραγματεύσεις μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν παραμένουν βαλτωμένες, με τη ρητορική των δύο πλευρών να διατηρείται πολεμική και τον διπλό ναυτικό αποκλεισμό να μην δείχνει σημάδια υποχώρησης. Όπως δηλώνει χαρακτηριστικά ο Damien Bruckard, CEO της Geopolitical Strategy: «Τραγικά, και οι δύο πλευρές πιστεύουν ότι έχουν το πάνω χέρι και ότι ο χρόνος είναι με το μέρος τους. Αυτό μπορεί να είναι αλήθεια – αλλά ο χρόνος δεν είναι με το μέρος των επιχειρήσεων που επηρεάζονται».
πηγή
Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.
Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.
Δημοσίευση σχολίου