Τουρκικές φαντασιώσεις στο Αιγαίο με τεχνητά νησιά και θαλάσσιες πλατφόρμες

Η «νέα εποχή» για την Άγκυρα περνά από τεχνητά νησιά, θαλάσσια πάρκα και πλατφόρμες σε Χίο και Καστελόριζο

Ιωάννα Γκορόγια
Εν μέσω κλιμακούμενων προκλήσεων της Τουρκίας στο Αιγαίο με αφορμή την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας-Κύπρου-Ισραήλ μέσω του πρότζεκτ GSI, στο προσκήνιο του δημόσιου λόγου εδραιώνεται η συζήτηση για τα επόμενα βήματα της Άγκυρας στο Αρχιπέλαγος. Στην τουρκική εφημερίδα Star, ο Levent Ersin Orallı, νομικός και ειδικός επί θεμάτων εξωτερικής πολιτικής, παραθέτει σε δύο άρθρα του τις «στρατηγικές προτάσεις για την Τουρκία στο Αιγαίο» και τις χαρακτηρίζει ως «νέα εποχή».

Μεταξύ άλλων, ο Τούρκος καθηγητής και αναλυτής κάνει λόγο για δημιουργία τεχνητών νησιών στο Αιγαίο, αλλά και θαλάσσιων πλατφορμών πολλαπλών χρήσεων σε Καστελόριζο και Χίο! Ως βασικό όπλο της ενίσχυσης της τουρκικής θαλάσσιας παρουσίας, ο Orallı προτάσσει την επιστημονική έρευνα, τη θαλάσσια ασφάλεια και την περιβαλλοντική βιωσιμότητα, μέσω και των θαλάσσιων πάρκων. Όλα συνδέονται λοιπόν και τίποτα δεν είναι τυχαίο.

Παρακάτω, παραθέτουμε εκτενή αποσπάσματα από τα δύο άρθρα του Levent Ersin Orallı στην Star, για να γίνει κατανοητό ότι όλες οι τουρκικές κινήσεις είναι εξαιρετικά μελετημένες και καλά σχεδιασμένες, προτού καν να φτάσουν να γίνουν κυβερνητικές ανακοινώσεις και πράξεις.

Όπως ορίζει η τουρκική προπαγανδιστική μηχανή, πρώτα εμφανίζονται ως θέματα σε τηλεοπτικά πάνελ, άρθρα γνώμης ή δημοσιογραφικές πληροφορίες, όπου πλασάρονται με συγκεκριμένο τρόπο και κατόπιν, περνούν σε πιο επίσημες διατυπώσεις κυβερνητικών στελεχών, μέχρι τελικά να γίνουν αποφάσεις.
Βασικά σημεία των τουρκικών άρθρων για τη «νέα εποχή» στο Αιγαίο

Η διασφάλιση των μακροπρόθεσμων στρατηγικών συμφερόντων της Τουρκίας στο Αιγαίο Πέλαγος είναι εφικτή μέσω μιας ολιστικής κρατικής πολιτικής που ενισχύει τη θαλάσσια παρουσία της.

Στο πλαίσιο αυτό, οι στρατηγικές θαλάσσιες πλατφόρμες και τα έργα τεχνητών νησιών, αποτελούν σημαντικές επιλογές που πρέπει να αξιολογηθούν με γνώμονα την ανάπτυξη των παράκτιων υποδομών της Τουρκίας, την ενίσχυση της ικανότητάς της για επιστημονική έρευνα, τη στήριξη της θαλάσσιας ασφάλειας και τη διαφοροποίηση των οικονομικών της δραστηριοτήτων.

Φυσικά, η επιτυχία τέτοιων εγχειρημάτων εξαρτάται από τον σχεδιασμό τους, με τη δέουσα μέριμνα για το διεθνές δίκαιο της θάλασσας, την τεχνική σκοπιμότητα, την περιβαλλοντική βιωσιμότητα και τις περιφερειακές ισορροπίες. Ο πρωταρχικός στόχος δεν είναι η κλιμάκωση των εντάσεων στο Αιγαίο, αλλά η στήριξη των νόμιμων δικαιωμάτων και των θεμιτών συμφερόντων της Τουρκίας μέσω μακροπρόθεσμων επενδύσεων.

Η εδραίωση μόνιμης παρουσίας στη θάλασσα δεν περιορίζεται στην κατασκευή υλικών υποδομών. Η κατανόηση των θαλάσσιων περιοχών, η προστασία των οικοσυστημάτων, η βιώσιμη διαχείριση των αλιευτικών πόρων και η ανάπτυξη θαλάσσιας πολιτικής που βασίζεται σε επιστημονικά δεδομένα είναι εξίσου σημαντικές με τις επενδύσεις σε υποδομές.

Συνεπώς, η δεύτερη στρατηγική προσέγγιση που συμπληρώνει την αρχική μας πρόταση, είναι η ενίσχυση της επιστημονικής, οικολογικής και διαχειριστικής ικανότητας της Τουρκίας, μέσω θαλάσσιων εθνικών πάρκων και προστατευόμενων περιοχών. Με τον τρόπο αυτό, η Τουρκία μπορεί επίσης να ενισχύσει την παρουσία της στο Αιγαίο, με μια προοπτική που εδράζεται στη διαχείριση του περιβάλλοντος, την επιστημονική έρευνα, τη βιώσιμη οικονομία και το διεθνές δίκαιο.Ενίσχυση του νομικού και οικολογικού καθεστώτος μέσω θαλάσσιων εθνικών πάρκων

Το δεύτερο στρατηγικό εργαλείο που οφείλει να αξιοποιήσει η Τουρκία είναι η δημιουργία θαλάσσιων εθνικών πάρκων και προστατευόμενων περιοχών με επιστημονική βάση. Η προστασία των θαλάσσιων οικοσυστημάτων, η διατήρηση της βιοποικιλότητας, η αναπλήρωση των ιχθυαποθεμάτων και η στήριξη της βιώσιμης αλιείας, αποτελούν θεμελιώδη στοιχεία της μακροπρόθεσμης διαχείρισης του θαλάσσιου περιβάλλοντος.

Τα θαλάσσια πάρκα και ο θαλάσσιος χωροταξικός σχεδιασμός που κηρύχθηκαν από την Ελλάδα στο Αιγαίο και τη Μεσόγειο, αποτελούν αντικείμενο νομικών και πολιτικών διενέξεων μεταξύ Άγκυρας και Αθήνας. Η Τουρκία μπορεί επίσης να αναπτύξει περιοχές προστασίας κατά μήκος των ακτών της και σε θαλάσσιες ζώνες όπου ασκεί νόμιμη δικαιοδοσία, με βάση επιστημονικά δεδομένα.

Μπορεί να θεσπίσει ένα ολοκληρωμένο δίκτυο προστασίας που θα καλύπτει τον θαλάσσιο πυθμένα, τους αλιευτικούς πόρους, τις μεταναστευτικές διαδρομές και τα ευαίσθητα οικοσυστήματα. Ωστόσο, η κήρυξη θαλάσσιων εθνικών πάρκων δεν καθορίζει, από μόνη της, περιοχές θαλάσσιας δικαιοδοσίας ούτε ακυρώνει αυτόματα τις θέσεις άλλου κράτους.

Συνεπώς, τα σχέδια που πρόκειται να εκπονηθούν από την Τουρκία πρέπει να βασίζονται στα υφιστάμενα κυριαρχικά δικαιώματα και στις διεθνείς υποχρεώσεις· δεν πρέπει να δημιουργούν την εντύπωση ότι τα ζητήματα οριοθέτησης σε αμφισβητούμενες περιοχές έχουν επιλυθεί εκ των προτέρων.

Το κύριο στρατηγικό όφελος έγκειται στην ενίσχυση της θαλάσσιας παρουσίας της Τουρκίας μέσω της επιστημονικής έρευνας, της τακτικής περιβαλλοντικής παρακολούθησης, της βιώσιμης αλιείας και της αποτελεσματικής διαχείρισης του θαλάσσιου χώρου. Με αυτόν τον τρόπο, η Τουρκία μπορεί τόσο να προστατεύσει τους φυσικούς της πόρους, όσο και να υπερασπιστεί τις θαλάσσιες πολιτικές της, βασιζόμενη σε συγκεκριμένα δεδομένα.Στρατηγικές θαλάσσιες πλατφόρμες στο Αιγαίο

Μία από τις διαθέσιμες επιλογές για την Τουρκία είναι η ανάπτυξη έργων τεχνητών νησιών και θαλάσσιων εξεδρών, τα οποία θα ενίσχυαν τη θαλάσσια παρουσία της στο Αιγαίο μέσω πολιτικών υποδομών, επιστημονικής έρευνας, της ναυτιλιακής ασφάλειας και οικονομικών δραστηριοτήτων.

Θα πρέπει να εξεταστούν έργα που θα παρέχουν λιμενικές εγκαταστάσεις, υλικοτεχνική υποστήριξη, ερευνητικούς σταθμούς, υποδομές αλιείας και δυνατότητες έρευνας και διάσωσης σε περιοχές όπου η Τουρκία ασκεί νόμιμη δικαιοδοσία, συμπεριλαμβανομένων των υδάτων που περιβάλλουν νησιά όπως το Καστελλόριζο και η Χίος.

Ο πρωταρχικός στόχος εδώ δεν είναι η δημιουργία ενός νέου πεδίου στρατιωτικής έντασης, αλλά μάλλον η βιώσιμη ενίσχυση της οικονομικής και πολιτικής παρουσίας της Τουρκίας στη θάλασσα.

Τέτοιες κατασκευές θα μπορούσαν να εξυπηρετούν λειτουργίες που σχετίζονται με την υποστήριξη αλιευτικών δραστηριοτήτων, την παρακολούθηση της θαλάσσιας κυκλοφορίας, τη διεξαγωγή περιβαλλοντικής έρευνας και την παροχή δυνατοτήτων υλικοτεχνικής υποστήριξης σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης.Νέα εποχή στο Αιγαίο: Στρατηγικά τεχνητά νησιά και θαλάσσια πάρκα

Η Τουρκία αντιμετωπίζει επιλογές μακροπρόθεσμου χαρακτήρα, όπως η ανάπτυξη πολιτικών θαλάσσιων υποδομών και η επέκταση των θαλάσσιων προστατευόμενων περιοχών με βάση επιστημονικές αρχές. Όσον αφορά τις ενστάσεις σχετικά με το μη στρατιωτικό καθεστώς, αυτές θα πρέπει να εξεταστούν σε διπλωματικό και νομικό επίπεδο, με βάση τις διατάξεις των σχετικών συνθηκών, τις νομικές ερμηνείες των μερών και τις συγκεκριμένες πρακτικές.

Αν και το άρθρο 13 της Συνθήκης της Λωζάνης προβλέπει ορισμένους στρατιωτικούς περιορισμούς για τη Λέσβο, τη Χίο, τη Σάμο και την Ικαρία, η Ελλάδα προβάλλει διαφορετική νομική θέση όσον αφορά το πεδίο εφαρμογής και την τρέχουσα ισχύ των διατάξεων αυτών. Ο στρατηγικός στόχος της Τουρκίας δεν είναι να μετατρέψει το Αιγαίο σε πεδίο έντασης, αλλά να εδραιώσει μια διαρκή ισορροπία που θα βασίζεται στο δίκαιο, την επιστήμη, την οικονομία και τη θαλάσσια ασφάλεια.

Και η Τουρκία θα μπορούσε να συσπειρώσει πανεπιστήμια, τεχνικές εταιρείες, τον ναυτιλιακό κλάδο και δημόσιους φορείς σε ένα κοινό πρόγραμμα, υιοθετώντας μια παρόμοια προσέγγιση σχεδιασμού.Μια διαρκής απάντηση στον μιλιταρισμό της Ελλάδας

Έργα οικονομικά βιώσιμα και τεκμηριωμένα με επιστημονικά δεδομένα, ιδίως σε θαλάσσιες περιοχές κοντά στις ακτές της Τουρκίας, θα μπορούσαν να αποτελέσουν μέρος μιας μακροπρόθεσμης θαλάσσιας στρατηγικής. Ωστόσο, το όριο που θέτει το διεθνές δίκαιο είναι σαφές: ένα τεχνητό νησί δεν αποκτά αυτόματα το καθεστώς νησιού· δεν παράγει δικά του χωρικά ύδατα, ούτε μεταβάλλει την οριοθέτηση των ζωνών θαλάσσιας δικαιοδοσίας.

Οι διεθνείς πρακτικές καταδεικνύουν ότι τα τεχνητά νησιά και οι υπεράκτιες πλατφόρμες μπορούν να σχεδιαστούν ως στρατηγικές υποδομές που ενσωματώνουν την ενέργεια, την εφοδιαστική αλυσίδα, την επιστημονική έρευνα και τη θαλάσσια ασφάλεια.

Για παράδειγμα, οι προσπάθειες της Ολλανδίας για την ανάκτηση εδάφους και την προστασία των ακτών, τα έργα της Σιγκαπούρης για την επέκταση της περιορισμένης εδαφικής της έκτασης και οι υπεράκτιες υποδομές της Ιαπωνίας, προσφέρουν χαρακτηριστικά παραδείγματα για το πώς οι θαλάσσιοι χώροι μπορούν να μετατραπούν σε οικονομικά περιουσιακά στοιχεία μέσω της τεχνολογίας.

Το βασικό δίδαγμα που προκύπτει από αυτά τα παραδείγματα είναι ότι τυχόν έργα που αναπτύσσει η Τουρκία στο Αιγαίο θα πρέπει να σχεδιάζονται με γνώμονα τη λειτουργικότητα, τη βιωσιμότητα, το κόστος και το μακροπρόθεσμο στρατηγικό όφελος, και όχι απλώς με βάση τη φυσική κλίμακα.Ένα τουρκικό όραμα που εκτείνεται από την ακτή έως τον ορίζοντα

Οι τεχνητές θαλάσσιες πλατφόρμες μπορούν να εξοπλιστούν με συστήματα αξιοποίησης ηλιακής και αιολικής ενέργειας, μονάδες αφαλάτωσης θαλασσινού νερού, δίκτυα επικοινωνίας μέσω δορυφόρου, αυτοματοποιημένους μετεωρολογικούς σταθμούς και αισθητήρες πυθμένα.

Οι αλιευτικοί τόποι, η θαλάσσια ρύπανση, η θερμοκρασία του νερού, τα θαλάσσια ρεύματα και οι κινήσεις των πλοίων μπορούν να παρακολουθούνται συστηματικά μέσω της ανάλυσης της θαλάσσιας κυκλοφορίας με τη βοήθεια της τεχνητής νοημοσύνης, της χρήσης μη επανδρωμένων θαλάσσιων οχημάτων και συστημάτων τηλεπισκόπησης.

Με αυτόν τον τρόπο, οι πλατφόρμες στο Αιγαίο θα μπορούσαν να εξελιχθούν σε κόμβους πολλαπλών χρήσεων, ενσωματώνοντας τις δυνατότητες της Τουρκίας στους τομείς της θαλάσσιας έρευνας, της περιβαλλοντικής διαχείρισης και της πολιτικής θαλάσσιας ασφάλειας.

Το εν λόγω εγχείρημα, το οποίο διαθέτει στρατηγικό βάθος, θα πρέπει να σχεδιαστεί εντός του πλαισίου της υφιστάμενης νομικής αρμοδιότητας της Τουρκίας και όχι με στόχο τη μεταβολή του νομικού καθεστώτος του Καστελλόριζου ή της Χίου, ούτε τη διατύπωση αξιώσεων επί θαλάσσιων περιοχών που ανήκουν στην Ελλάδα.

Η στρατηγική επιτυχία δεν έγκειται στην απλή ρίψη σκυροδέματος στη θάλασσα, αλλά στη δημιουργία μιας μόνιμης πολιτικής υποδομής στην κατάλληλη τοποθεσία, πάνω σε σωστές νομικές βάσεις και για τον κατάλληλο οικονομικό σκοπό.

πηγή


Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.