Η Ευρώπη έχει αποκτήσει έναν νέο εφιάλτη: η αντιπαράθεση του Ντόναλντ Τραμπ με το Ιράν πρόκειται να μετατραπεί από οικονομικό πλήγμα σε πολιτική κρίση για το εύθραυστο κέντρο της Ένωσης.
Ακρίβεια
Με τις τιμές της ενέργειας να ανεβαίνουν και την ανάπτυξη να παραπαίει, οι φιλοευρωπαϊκές κυβερνήσεις προετοιμάζονται για μια κρίση που δεν έχουν τη δύναμη να σταματήσουν — και η οποία θα μπορούσε να διαλύσει το ήδη αποδυναμωμένο πολιτικό mainstream της Ένωσης. Σε όλη την Ευρώπη, οι μη δημοφιλείς κυβερνώντες αντιμετωπίζουν μια λαϊκιστική αντίδραση που θα μπορούσε να χτυπήσει αρκετά σκληρά το επόμενο έτος στη Γαλλία, ώστε να οδηγήσει το Εθνικό Ράλι στη νίκη, φέρνοντας την ακροδεξιά στο Μέγαρο των Ηλυσίων και προκαλώντας κύματα σοκ σε όλο τον κόσμο.
«Το κόστος της ενέργειας μετακυλίεται στα τρόφιμα, τις μεταφορές και τη στέγαση, πλήττοντας σκληρότερα τα νοικοκυριά χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος», δήλωσε στο POLITICO ο Σίμους Μπόλαντ, πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής, η οποία συγκεντρώνει συνδικάτα από όλη την Ευρώπη και συμβουλεύει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή σε θέματα οικονομικής και εργασιακής πολιτικής. «Πολιτικά, αυτό δημιουργεί χώρο για δυσπιστία — όχι μόνο απέναντι στις εθνικές κυβερνήσεις, αλλά και στην ικανότητα των ευρωπαϊκών θεσμών να προστατεύουν τους πολίτες από εξωτερικούς κλυδωνισμούς. Κινδυνεύει να επιταχύνει την υποστήριξη για πιο προστατευτικές ή εσωστρεφείς προσεγγίσεις».
Κατάρρευση του κέντρου
Η Γαλλία είναι το μεγαλύτερο έπαθλο. Ωστόσο, δεν αποτελεί το μόνο σημάδι στην Ευρώπη ότι το κέντρο καταρρέει. Στη Βουλγαρία, η νίκη του φιλορώσου πρώην προέδρου Ρούμεν Ραντέφ έχει θέσει σε συναγερμό τους κυβερνώντες σε όλη την Ευρώπη. Στη Ρουμανία, μια κρίση στο κυβερνητικό συνασπισμό ενδέχεται σύντομα να απομακρύνει από την εξουσία τον φιλοευρωπαϊκό πρωθυπουργό Ιλιέ Μπολόγιαν. Στη Γερμανία, το ακροδεξιό AfD στοχεύει σε κέρδη στις περιφερειακές εκλογές της Σαξονίας-Άνχαλτ τον Σεπτέμβριο, έχοντας ήδη κατακτήσει περιοχές της δυτικής Γερμανίας μακριά από την παραδοσιακή του βάση ισχύος στην ανατολική Γερμανία.
Ο πόλεμος με το Ιράν θα βρίσκεται στο επίκεντρο της προσοχής τη Δευτέρα, καθώς οι αναπληρωτές υπουργοί Οικονομικών των 27 κυβερνήσεων της ΕΕ θα συναντηθούν στην Αθήνα για να συζητήσουν πώς να προστατεύσουν την Ένωση από τις οικονομικές επιπτώσεις χωρίς να την βυθίσουν σε κρίση χρέους, σύμφωνα με δύο διπλωμάτες της ΕΕ που έχουν γνώση των προετοιμασιών. Οι προϊστάμενοί τους, οι υπουργοί Οικονομικών, θα συνεχίσουν τη συζήτηση την επόμενη εβδομάδα στις Βρυξέλλες, καθώς τα υπουργεία Οικονομικών αρχίζουν το επίπονο έργο της κατάρτισης των εθνικών προϋπολογισμών για το επόμενο έτος.
Επιπτώσεις
Όταν οι Ευρωπαίοι ηγέτες πραγματοποίησαν διήμερη σύνοδο κορυφής στην Κύπρο την περασμένη εβδομάδα, ενώ οι επικεφαλής των οικονομικών υπουργείων και οι εμπειρογνώμονες συνεδρίαζαν στην Ελλάδα, ένα κοινό θέμα κυριαρχούσε στις ιδιωτικές συναντήσεις, τις ανεπίσημες συνομιλίες και τις δημόσιες δηλώσεις: η ευρωπαϊκή οικονομία είναι ήδη αδύναμη και η κρίση από τον πόλεμο στο Ιράν απειλεί να την καταστήσει πολιτικά εκρηκτική.
«Καθώς η αποκλεισμός του Στενού του Ορμούζ συνεχίζεται, είναι σαφές ότι οι επιπτώσεις του γίνονται όλο και πιο έντονες και, όπως υποστηρίζουν ορισμένοι, επεκτείνονται σε ολόκληρη την οικονομία», δήλωσε ο Ευρωπαίος Επίτροπος Οικονομικών Βάλντις Ντομπρόβσκις στο POLITICO στο περιθώριο του Οικονομικού Φόρουμ των Δελφών στην Ελλάδα. «Η συμβουλή μας είναι να παραμείνουμε σε προσωρινά στοχευμένα μέτρα, επίσης για να περιορίσουμε τον δημοσιονομικό τους αντίκτυπο, επειδή ο δημοσιονομικός χώρος είναι ήδη πιο περιορισμένος λόγω της Covid-19 και της πρώτης ενεργειακής το 2022».
«Αργός πόνος»
Η αντιπαράθεση μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης παρατείνεται, μετά την ακύρωση των πρόσφατων συνομιλιών την τελευταία στιγμή. Το Στενό του Ορμούζ παραμένει κλειστό για το μεγαλύτερο μέρος της εμπορικής ναυτιλίας, διατηρώντας την τιμή του πετρελαίου πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι. Οι επιθέσεις υπό την ηγεσία των ΗΠΑ και του Ισραήλ αποτελούν την πιο πρόσφατη — και πιο οξεία — αιτία για τον οικονομικό συναγερμό στην Ευρώπη. Ωστόσο, οι κώδωνας του κινδύνου ηχούν εδώ και χρόνια.
Η Ευρώπη κινδύνευε με «αργό πόνο», εκτός αν οι ηγέτες προχωρούσαν σε ριζικές μεταρρυθμίσεις για να καλύψουν τη διαφορά με την ταχύτερα αναπτυσσόμενη Κίνα και τις ΗΠΑ, προειδοποίησε ο πρώην πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, Μάριο Ντράγκι, το 2024. «Δεν πρέπει να υποτιμήσουμε το γεγονός ότι αυτή είναι μια μοναδική στιγμή όπου ένας πρόεδρος των ΗΠΑ, ένας πρόεδρος της Ρωσίας και ένας πρόεδρος της Κίνας είναι κατηγορηματικά εναντίον των Ευρωπαίων», δήλωσε ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν από την Αθήνα, όπου είχε συνομιλίες με τον Έλληνα πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη μετά τη σύνοδο κορυφής της ΕΕ. «Επομένως, αυτή είναι η κατάλληλη στιγμή για να ξυπνήσουμε».
Πιέσεις
Σε μια ένδειξη των αυξανόμενων οικονομικών πιέσεων, και οι δύο ηγέτες αξιοποίησαν τη συνάντησή τους για να ζητήσουν την επιμήκυνση της αποπληρωμής του σχεδίου ανάκαμψης της ΕΕ μετά την πανδημία, καθώς και την αύξηση του χρέους της ΕΕ για τη χρηματοδότηση των επενδυτικών προτεραιοτήτων της Ένωσης. Η οικονομική στασιμότητα που ταλανίζει την Ευρώπη εδώ και χρόνια μετατρέπεται σε κάτι πιο επείγον, σε στασιμοπληθωρισμό. Η αύξηση των τιμών που προκαλείται από τον πόλεμο και τον αποκλεισμό έρχεται σε σύγκρουση με την αδύναμη ανάπτυξη σε ολόκληρη την Ένωση.
Η κρίση, που κάποτε θεωρούνταν προσωρινή, αναμένεται πλέον να έχει μακροπρόθεσμες επιπτώσεις και να εξαπλώνεται σε ολόκληρη την οικονομία, δήλωσε ο Ντομπρόβσκις. «Αντιμετωπίζουμε στασιμόπληξη — οικονομική επιβράδυνση και αυξημένο πληθωρισμό ταυτόχρονα», δήλωσε στο POLITICO. «Είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα χρειαστεί να αναθεωρήσουμε προς τα κάτω τις οικονομικές μας προβλέψεις για ολόκληρο το έτος στις ανοιξιάτικες προβλέψεις μας το δεύτερο μισό του Μαΐου».
Όρια
Η Γερμανία και η Ιταλία — που μαζί αντιπροσωπεύουν περισσότερο από το ένα τρίτο του συνολικού ΑΕΠ της ΕΕ — έχουν και οι δύο υποβαθμίσει τις οικονομικές προβλέψεις τους για ολόκληρο το έτος τις τελευταίες ημέρες. Στη σύνοδο κορυφής της περασμένης εβδομάδας, οι ηγέτες της ΕΕ εξέτασαν προτάσεις της Επιτροπής για την άμβλυνση του πλήγματος από την ενεργειακή κρίση, συμπεριλαμβανομένων μειώσεων στους φόρους ηλεκτρικής ενέργειας, κοινωνικών προγραμμάτων για ευάλωτα νοικοκυριά, μειώσεων του ΦΠΑ, στοχευμένων επιδοτήσεων για καθαρές τεχνολογίες, επενδύσεων σε ενεργειακά δίκτυα και συντονισμένων αναπληρώσεων αποθεμάτων φυσικού αερίου.
Ωστόσο, υπάρχουν όρια σε ό,τι μπορούν να κάνουν οι Βρυξέλλες — ή οι εθνικές κυβερνήσεις που αντιμετωπίζουν οικονομικές δυσκολίες. Πολλές χώρες της ΕΕ εξακολουθούν να βαρύνονται από υψηλά επίπεδα χρέους και ελλείμματα που απομένουν από τα προγράμματα οικονομικής στήριξης της περιόδου της πανδημίας. Αυτό αφήνει ελάχιστα περιθώρια για το είδος των ριζικών παρεμβάσεων που έλαβε η Ευρώπη κατά τη διάρκεια της εξάπλωσης της Covid ή μετά την πλήρη εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία.
«Ηλιθιότητα»
Ο Ντομπρόβσκις δήλωσε ότι η Επιτροπή αποφεύγει τα μέτρα τύπου «μπαζούκα» και προτρέπει τις κυβερνήσεις να περιοριστούν σε «στοχευμένη, προσωρινή» στήριξη — με άλλα λόγια, να παρεμβαίνουν μόνο όπου ο πόνος είναι πιο έντονος. Η οικονομική ύφεση αναζωπυρώνει επίσης ένα από τα παλαιότερα σημεία τριβής της ΕΕ: τη διαμάχη μεταξύ των λιτότερων χωρών του Βορρά και των κρατών του Νότου που απαιτούν περισσότερη στήριξη από τις Βρυξέλλες. Οι διαπραγματεύσεις για τον προϋπολογισμό της ΕΕ ύψους 1,8 τρισεκατομμυρίων ευρώ για την περίοδο 2028–2034 έχουν μετατραπεί σε πεδίο μάχης.
Οι χώρες του Βορρά επιθυμούν να περιορίσουν τις δαπάνες και να διοχετεύσουν περισσότερα χρήματα στην άμυνα. Οι χώρες του Νότου υποστηρίζουν ότι χρειάζονται οικονομική στήριξη. Πάνω από τις συνομιλίες πλανάται ένα άλλο ζήτημα: Από το 2028, η ΕΕ πρέπει να αρχίσει να αποπληρώνει 25 δισ. ευρώ ετησίως για το κοινό χρέος που εξέδωσε για να αντιμετωπίσει τις οικονομικές επιπτώσεις της πανδημίας του Covid. «Χρεωθήκαμε κατά τη διάρκεια του Covid. Σήμερα κάποιοι μας λένε ότι πρέπει να αποπληρώσουμε γρήγορα», δήλωσε ο Μακρόν την Παρασκευή. «Είναι ηλίθιο».
πηγή
Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.
Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.
Δημοσίευση σχολίου