Θοδωρής Καλούδης
Η Τουρκία κερδίζει πολιτικό έδαφος στη Λιβύη, αλλά η ευρωπαϊκή ηγεσία απορρίπτει την προσπάθεια νομιμοποίησης του τουρκολιβυκού μνημονίου. Η παρέμβαση Κόστα και φον ντερ Λάιεν ενισχύει την Αθήνα σε μια δύσκολη συγκυρία. Το επόμενο διάστημα θα δείξει εάν η Άγκυρα θα αξιοποιήσει τη λιβυκή έγκριση για νέες κινήσεις στη θάλασσα και εάν η ευρωπαϊκή αλληλεγγύη θα αποκτήσει πρακτικό αντίκρισμα στην προστασία των ελληνικών δικαιωμάτων.
Η έγκριση του τουρκολιβυκού μνημονίου από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της ανατολικής Λιβύης επιδιώκει να δημιουργεήσει δυσμενέστερες πολιτικές συνθήκες για την Ελλάδα. Η άμεση παρέμβαση, όμως, της ευρωπαϊκής ηγεσίας περιορίζει αποφασιστικά τη δυνατότητα της Άγκυρας να παρουσιάσει την απόφαση ως διεθνή νομιμοποίηση των διεκδικήσεών της.
Με την κοινή δήλωσή τους, ο Αντόνιο Κόστα και η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν αποδοκιμάζουν την επικύρωση του παράνομου τουρκολιβυκού μνημοίου και επαναβεβαιώνουν την ευρωπαϊκή θέση και την αλληλεγγύη προς Ελλάδα και Κύπρο. Η αλλαγή στάσης του λιβυκού κοινοβουλίου δεν αλλάζει την ευρωπαϊκή αξιολόγηση του μνημονίου.
Αυτή η παρέμβαση έχει πολιτικό βάρος. Το ζήτημα αντιμετωπίζεται στο ανώτατο θεσμικό επίπεδο της Ένωσης ως υπόθεση που αφορά τα δικαιώματα κρατών-μελών και τη σταθερότητα της Ανατολικής Μεσογείου. Παρέχει στην Αθήνα ισχυρό έρεισμα για τις επόμενες διπλωματικές κινήσεις της. Ωστόσο, δεν συνιστά, από μόνη της, απόφαση κυρώσεων ή συγκεκριμένο μηχανισμό αποτροπής.
Το πολιτικό κέρδος της Τουρκίας παραμένει σημαντικό. Το κοινοβούλιο που επί χρόνια αντιτασσόταν στη συμφωνία του 2019 εγκαταλείπει την προηγούμενη θέση του. Η Άγκυρα αποκτά ευρύτερη υποστήριξη στη Λιβύη, περιορίζοντας ένα εσωτερικό πολιτικό εμπόδιο στη διατήρηση του μνημονίου.
Η εξέλιξη είχε προετοιμαστεί με συστηματική προσέγγιση του στρατοπέδου Χαφτάρ. Η Le Monde περιέγραφε ήδη από τον Σεπτέμβριο τη σύνδεση της τουρκικής συνεργασίας με την ανατολική Λιβύη με τον στόχο της κοινοβουλευτικής έγκρισης των συμφωνιών της με την κυβέρνηση της Τριπολης. Στην τουρκική κάλυψη, η Daily Sabah προβάλλει ακριβώς τη σημασία της μεταστροφής των παλαιών αντιπάλων της Άγκυρας.
Για την Αθήνα, το δίδαγμα είναι σαφές: οι σχέσεις με την ανατολική Λιβύη χρειάζονται διαρκή καλλιέργεια και συγκεκριμένο περιεχόμενο. Η προηγούμενη αντιπαλότητα του Χαφτάρ με την Τουρκία δεν εξασφάλισε τελικά μόνιμη σύμπτωση με τις ελληνικές θέσεις.
Η συμφωνία Τουρκίας και Λιβύης δεν έχει διεθνές νομικό έρισμα και δεν δεσμεύει την Ελλάδα. Η πάγια ευρωπαϊκή θέση είναι ότι το μνημόνιο προσβάλλει δικαιώματα τρίτων κρατών, δεν συνάδει με το Δίκαιο της Θάλασσας και δεν παράγει έννομες συνέπειες για αυτά.
Το πρακτικό πρόβλημα όμως είναι ότι μια νομικά αβάσιμη διεκδίκηση μπορεί να χρησιμοποιηθεί για πολιτική πίεση. Τρία ενδεχόμενα χρειάζονται παρακολούθηση, ως πιθανά σενάρια και όχι ως ανακοινωμένες αποφάσεις:
Διπλωματική εκστρατεία της Άγκυρας και προβολή του μνημονίου ως κοινής θέσης των βασικών λιβυκών παρατάξεων.
Ενεργειακές πρωτοβουλίες Τουρκίας και Λιβύης με άδειες ή έρευνες σε περιοχές όπου θίγονται ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα.
Πίεση για συνομιλίες, με προσπάθεια να χρησιμοποιηθεί η τουρκολιβυκή χάραξη ως αφετηρία διαπραγμάτευσης.
Η σοβαρότητα κάθε κίνησης θα εξαρτηθεί από την ακριβή περιοχή, το είδος της δραστηριότητας και την ενδεχόμενη στρατιωτική υποστήριξή της. Η λιβυκή ψήφος δεν καθιστά αναπόφευκτη μια κρίση στη θάλασσα. Αυξάνει, όμως, την ανάγκη έγκαιρης προετοιμασίας.
Η ελληνική απάντηση χρειάζεται ταυτόχρονη παρουσία σε Τρίπολη και Βεγγάζη, οικονομικές και τεχνικές συνεργασίες με συνέχεια και στενό συντονισμό με την Αίγυπτο και τους Ευρωπαίους εταίρους. Η ευρωπαϊκή δήλωση προσφέρει την αφετηρία για συγκεκριμένα διαβήματα και κοινή αντίδραση εάν υπάρξουν ενέργειες σε βάρος ελληνικών δικαιωμάτων.
Η επόμενη δοκιμασία θα κριθεί στην εφαρμογή. Η Άγκυρα θα επιδιώξει να μετατρέψει τη διπλωματική της επιτυχία σε επιρροή και δυνατότητα δράσης. Η Αθήνα καλείται να μετατρέψει την ευρωπαϊκή στήριξη σε σταθερή πολιτική παρουσία και αποτελεσματική προστασία των δικαιωμάτων της.
πηγή
Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.
Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.
Δημοσίευση σχολίου