Βασιλης Διαμαντακος
Το Κατάρ φιλοξενεί νέο γύρο τεχνικών διαπραγματεύσεων μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης, ενώ ο Αμπάς Αραγτσί προειδοποιεί το Ισραήλ ότι οποιαδήποτε νέα στρατιωτική ενέργεια θα πυροδοτήσει άμεση απάντηση. Η διπλωματία επιστρέφει, όμως η Μέση Ανατολή εξακολουθεί να ισορροπεί πάνω σε μια εύθραυστη εκεχειρία.
«Η Τεχεράνη προειδοποιεί το Ισραήλ, ενώ ΗΠΑ και Ιράν παζαρεύουν στην Ντόχα»
Η Μέση Ανατολή βρίσκεται ξανά σε μια γνώριμη αλλά εξαιρετικά επικίνδυνη ισορροπία: οι διπλωμάτες συνομιλούν, ενώ οι στρατοί παραμένουν σε επιφυλακή.
Στην Ντόχα, Αμερικανοί και Ιρανοί αξιωματούχοι πραγματοποίησαν νέο γύρο τεχνικών επαφών με τη διαμεσολάβηση του Κατάρ, επιχειρώντας να διατηρήσουν ζωντανή τη διαδικασία εφαρμογής της συμφωνίας αποκλιμάκωσης που επιτεύχθηκε μετά τη σύγκρουση Ισραήλ–Ιράν. Παράλληλα όμως, ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, έστειλε αυστηρό μήνυμα προς το Τελ Αβίβ, προειδοποιώντας ότι οποιαδήποτε νέα ισραηλινή επίθεση θα αντιμετωπιστεί με «αποφασιστική και άμεση απάντηση».
Το μήνυμα αποτυπώνει τη διττή στρατηγική της Τεχεράνης: συνέχιση της διαπραγμάτευσης με τις Ηνωμένες Πολιτείες, χωρίς όμως εγκατάλειψη της στρατηγικής αποτροπής έναντι του Ισραήλ.
Η Ντόχα γίνεται το νέο διπλωματικό κέντρο της Μέσης Ανατολής
Οι συνομιλίες δεν αφορούν πλέον αποκλειστικά το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.
Στο τραπέζι βρίσκονται η ασφάλεια των θαλάσσιων οδών στον Περσικό Κόλπο, η λειτουργία των Στενών του Ορμούζ, η αποδέσμευση παγωμένων ιρανικών κεφαλαίων, η σταδιακή άρση ορισμένων κυρώσεων, καθώς και οι μηχανισμοί αποτροπής μιας νέας στρατιωτικής σύγκρουσης στην περιοχή.
Η επιλογή του Κατάρ μόνο τυχαία δεν είναι.
Η Ντόχα εξελίσσεται στον βασικό διαμεσολαβητή μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης, επιβεβαιώνοντας τον ρόλο της ως της σημαντικότερης διπλωματικής πλατφόρμας της Μέσης Ανατολής, από τη Γάζα έως το Ιράν.
Το Ισραήλ παραμένει ο μεγάλος παράγοντας αβεβαιότητας
Παρότι το Ισραήλ δεν συμμετέχει στις συνομιλίες, αποτελεί τον καθοριστικό παράγοντα που επηρεάζει κάθε εξέλιξη.
Η Τεχεράνη θεωρεί ότι οποιαδήποτε νέα ισραηλινή στρατιωτική ενέργεια μπορεί να ακυρώσει μέσα σε λίγες ώρες όλη τη διπλωματική πρόοδο που έχει σημειωθεί.
Ο Αμπάς Αραγτσί κατέστησε σαφές ότι το Ιράν δεν πρόκειται να ανεχθεί νέα επίθεση εναντίον των πυρηνικών ή στρατηγικών του εγκαταστάσεων, αφήνοντας να εννοηθεί ότι οι ιρανικές ένοπλες δυνάμεις βρίσκονται σε διαρκή επιχειρησιακή ετοιμότητα.
Η προειδοποίηση απευθύνεται εξίσου προς την Ουάσιγκτον.
Η ιρανική ηγεσία επιδιώκει να καταστήσει σαφές ότι η επιτυχία των διαπραγματεύσεων εξαρτάται και από την ικανότητα των Ηνωμένων Πολιτειών να συγκρατήσουν τον στενότερο περιφερειακό τους σύμμαχο.
Η δύσκολη θέση της Ουάσιγκτον
Η κυβέρνηση Τραμπ βρίσκεται αντιμέτωπη με μια ιδιαίτερα περίπλοκη στρατηγική εξίσωση.
Από τη μία πλευρά επιδιώκει μια συμφωνία που θα περιορίζει τις πυρηνικές φιλοδοξίες της Τεχεράνης και θα διασφαλίζει την ελεύθερη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ.
Από την άλλη, καλείται να καθησυχάσει το Ισραήλ, το οποίο αντιμετωπίζει με έντονη καχυποψία κάθε ενδεχόμενο χαλάρωσης των κυρώσεων ή οικονομικής ενίσχυσης του Ιράν.
Η Ουάσιγκτον θεωρεί ότι μια συνολική συμφωνία θα αποφέρει στην Τεχεράνη πολύ μεγαλύτερα οικονομικά οφέλη από οποιαδήποτε προσπάθεια άσκησης πίεσης μέσω των Στενών του Ορμούζ, απορρίπτοντας τις ιρανικές ιδέες περί ειδικών τελών ή ελέγχου της ναυσιπλοΐας στην περιοχή.
Το πυρηνικό πρόγραμμα παραμένει η μεγαλύτερη εκκρεμότητα
Παρά το θετικό κλίμα των τεχνικών επαφών, το πιο δύσκολο ζήτημα παραμένει ανοιχτό.
Η Τεχεράνη εξακολουθεί να επιμένει ότι οι διαπραγματεύσεις αφορούν αποκλειστικά το πυρηνικό πρόγραμμα και τις οικονομικές κυρώσεις, απορρίπτοντας κάθε προσπάθεια να ενταχθούν στην ατζέντα οι βαλλιστικοί πύραυλοι ή το περιφερειακό δίκτυο συμμάχων της.
Παράλληλα, οι σχέσεις του Ιράν με τη Διεθνή Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας (IAEA) παραμένουν ιδιαίτερα τεταμένες, με την Τεχεράνη να περιορίζει την πρόσβαση των επιθεωρητών στις πυρηνικές εγκαταστάσεις μετά τις επιθέσεις που δέχθηκε, γεγονός που εξακολουθεί να προκαλεί ανησυχία στις δυτικές πρωτεύουσες.
Η γεωπολιτική εικόνα αλλάζει
Οι συνομιλίες της Ντόχα αποκαλύπτουν μια σημαντική μετατόπιση στην αρχιτεκτονική ασφαλείας της Μέσης Ανατολής.
Το Κατάρ και το Πακιστάν λειτουργούν ως βασικοί διαμεσολαβητές, οι Ηνωμένες Πολιτείες επιχειρούν να συνδυάσουν αποτροπή και διπλωματία, ενώ το Ιράν προσπαθεί να μετατρέψει την επιβίωσή του μετά τη σύγκρουση σε πολιτικό και οικονομικό πλεονέκτημα.
Ταυτόχρονα, το Ισραήλ παρακολουθεί με αυξανόμενη ανησυχία μια διαδικασία στην οποία δεν συμμετέχει άμεσα, αλλά η οποία μπορεί να επηρεάσει καθοριστικά το στρατηγικό του περιβάλλον.
Το πραγματικό διακύβευμα
Οι συνομιλίες στην Ντόχα δεν αποτελούν απλώς ακόμη έναν γύρο διαπραγματεύσεων για το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα.
Στην πραγματικότητα, πρόκειται για μια προσπάθεια οικοδόμησης ενός νέου μηχανισμού ισορροπίας στη Μέση Ανατολή, όπου η οικονομική αποκλιμάκωση, η ενεργειακή ασφάλεια και η αποτροπή μιας νέας περιφερειακής σύγκρουσης επιχειρούν να συνυπάρξουν με βαθιές στρατηγικές καχυποψίες.
Το εάν αυτή η εύθραυστη διαδικασία θα οδηγήσει σε μια πιο σταθερή περιφερειακή τάξη ή θα καταρρεύσει υπό το βάρος μιας νέας στρατιωτικής κρίσης θα εξαρτηθεί όχι μόνο από την Ουάσιγκτον και την Τεχεράνη, αλλά και από τις αποφάσεις που θα ληφθούν στο Τελ Αβίβ τους επόμενους μήνες.
πηγή
Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.
Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.
Δημοσίευση σχολίου