Γαλλικό πλοίο βγαίνει για τον Great Sea Interconnector. Αθήνα και Παρίσι κινούν το καλώδιο.

Το κρίσιμο τεστ με την Τουρκία στην Κάσο

Η αντίστροφη μέτρηση για την επανέναρξη των ερευνών για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου φαίνεται να έχει αρχίσει, με Αθήνα και Παρίσι να προχωρούν σε έναν σχεδιασμό που μπορεί να επαναφέρει στο προσκήνιο μία από τις πιο ευαίσθητες γεωπολιτικές εκκρεμότητες της Ανατολικής Μεσογείου.

Σύμφωνα με πληροφορίες της «Καθημερινής», Ελλάδα και Γαλλία έχουν ήδη συμφωνήσει στο ακριβές περιεχόμενο του communiqué με το οποίο θα ενημερωθούν τα ενδιαφερόμενα παράκτια κράτη για τις νέες εργασίες του Great Sea Interconnector. Στους αποδέκτες θα περιλαμβάνονται η Ελλάδα, η Κύπρος και η Τουρκία, ενώ ανάλογα με τη γεωγραφική έκταση των ερευνών ενδέχεται να ενημερωθεί και η Αίγυπτος.

Το μήνυμα είναι ιδιαίτερα σημαντικό: το έργο επανέρχεται επιχειρησιακά στη θάλασσα και αυτή τη φορά με σαφές γαλλικό αποτύπωμα.

Γαλλική σημαία στις έρευνες – Η φράση που αποκτά ιδιαίτερη σημασία

Το communiqué αναμένεται να αναφέρει ότι συγκεκριμένο πλοίο υπό γαλλική σημαία θα πραγματοποιήσει έρευνες για την πόντιση του καλωδίου σε «μη οριοθετημένες περιοχές», με ακριβή περιγραφή τόσο των θαλάσσιων ζωνών όσο και της χρονικής διάρκειας των εργασιών.

Η συγκεκριμένη διατύπωση δεν είναι δευτερεύουσα.

Αγγίζει τον πυρήνα της ελληνοτουρκικής διαφοράς στην Ανατολική Μεσόγειο, καθώς Αθήνα και Άγκυρα διατηρούν διαφορετικές θέσεις ως προς την έκταση της υφαλοκρηπίδας και των θαλάσσιων ζωνών τους σε μη οριοθετημένες περιοχές.

Το γεγονός ότι οι έρευνες θα πραγματοποιηθούν από πλοίο με γαλλική σημαία προσθέτει μια επιπλέον διεθνή διάσταση στην υπόθεση. Δεν μεταβάλλει από μόνο του το νομικό καθεστώς των θαλάσσιων περιοχών, αλλά σημαίνει ότι η δραστηριότητα δεν αφορά πλέον αποκλειστικά έναν ελληνοτουρκικό χειρισμό.

Ενημέρωση της Τουρκίας, όχι αίτημα για άδεια

Εδώ βρίσκεται ίσως το σημαντικότερο σημείο του σχεδιασμού.

Σύμφωνα με το δημοσίευμα, η Άγκυρα θα ενημερωθεί για τις εργασίες, αλλά δεν προβλέπεται να της ζητηθεί άδεια για τη διεξαγωγή τους. Παράλληλα, η σχετική NAVTEX σχεδιάζεται να εκδοθεί από τον σταθμό Ηρακλείου της Υδρογραφικής Υπηρεσίας του ελληνικού Πολεμικού Ναυτικού.

Η Αθήνα επιχειρεί έτσι να διατηρήσει έναν σαφή διαχωρισμό ανάμεσα στην προληπτική διπλωματική ενημέρωση και σε οποιαδήποτε διαδικασία η οποία θα μπορούσε να ερμηνευθεί ως αναγνώριση αρμοδιότητας της Τουρκίας στην περιοχή.

Και ακριβώς εκεί βρίσκεται το πιθανό σημείο τριβής.

Η τουρκική πλευρά έχει υποστηρίξει στο παρελθόν ότι δραστηριότητες σε περιοχές τις οποίες θεωρεί τμήμα της τουρκικής υφαλοκρηπίδας πρέπει να συντονίζονται με τις αρμόδιες τουρκικές αρχές. Αυτό είχε αποτυπωθεί και στην τουρκική NAVTEX κατά την κρίση της Κάσου το καλοκαίρι του 2024.

Η σκιά της Κάσου του 2024

Η νέα επιχείρηση δεν ξεκινά σε γεωπολιτικό κενό.

Τον Ιούλιο του 2024, οι έρευνες του ιταλικού Ievoli Relume για την ηλεκτρική διασύνδεση νότια της Κάσου και της Καρπάθου είχαν προκαλέσει ανάπτυξη ελληνικών και τουρκικών πολεμικών μονάδων στην περιοχή και έντονη διπλωματική κινητοποίηση.

Τότε, η Τουρκία υποστήριξε μέσω δικής της NAVTEX ότι τμήμα της περιοχής των ερευνών βρισκόταν εντός της υφαλοκρηπίδας που η ίδια δηλώνει στον ΟΗΕ. Ελληνικές πηγές απέρριπταν την τουρκική θέση και οι έρευνες τελικά ολοκληρώθηκαν έπειτα από επικοινωνίες σε διπλωματικό επίπεδο.

Αυτό ακριβώς το προηγούμενο κάνει την επόμενη κίνηση ιδιαίτερα κρίσιμη.

Εάν η Τουρκία θεωρήσει ότι το γαλλικό ερευνητικό εισέρχεται σε περιοχή στην οποία προβάλλει δικαιώματα, η αντίδρασή της μπορεί να κινηθεί από το διπλωματικό επίπεδο και την έκδοση αντι-NAVTEX μέχρι την παρουσία πολεμικού πλοίου.

Δεν είναι δεδομένο ότι θα επιλεγεί στρατιωτική παρουσία. Είναι όμως ένα ενδεχόμενο που, με βάση το προηγούμενο της Κάσου, δεν μπορεί να αποκλειστεί.

Η Meridiam αλλάζει τις ισορροπίες του έργου

Υπάρχει όμως και μία σημαντική διαφορά σε σχέση με το 2024: η είσοδος της γαλλικής Meridiam στον Great Sea Interconnector ως πλειοψηφικού επενδυτή.

Ο ΑΔΜΗΕ έχει επιβεβαιώσει επισήμως τη συμφωνία, χαρακτηρίζοντας την είσοδο του διεθνούς επενδυτικού ομίλου εξαιρετικά σημαντική για τη συνέχιση του έργου. Παράλληλα, ο ΑΔΜΗΕ διατηρεί την τεχνική ηγεσία κατά την κατασκευή και θα έχει τη διαχείριση της διασύνδεσης μετά την ολοκλήρωσή της.

Η εξέλιξη αλλάζει όχι μόνο τη χρηματοδοτική σύνθεση αλλά και το πολιτικό βάρος του project.

Ο Great Sea Interconnector αποκτά πλέον ισχυρό γαλλικό οικονομικό αποτύπωμα, την ώρα που η Γαλλία αποτελεί ταυτόχρονα σημαντικό στρατηγικό εταίρο της Ελλάδας στην Ανατολική Μεσόγειο.

Αυτό δεν σημαίνει ότι το Παρίσι αναλαμβάνει αυτομάτως οποιαδήποτε στρατιωτική υποχρέωση γύρω από τις εργασίες του καλωδίου. Σημαίνει όμως ότι ενδεχόμενη νέα κρίση δεν θα αφορά μόνο ελληνικά και κυπριακά συμφέροντα, αλλά θα αγγίζει ευθέως ένα project στο οποίο έχει εισέλθει μεγάλος γαλλικός επενδυτικός όμιλος.

Από ενεργειακό έργο σε γεωπολιτικό διάδρομο

Ο GSI έχει σχεδιαστεί ως πολύ περισσότερο από ένα απλό υποθαλάσσιο καλώδιο.

Ο ΑΔΜΗΕ περιγράφει το έργο ως διασύνδεση ιδιαίτερης ενεργειακής και γεωπολιτικής σημασίας για Ελλάδα, Κύπρο, Ισραήλ και Ευρώπη, ενώ το συνολικό σχέδιο προβλέπει σε επόμενη φάση επέκταση από την Κύπρο προς το Ισραήλ. Η διασύνδεση χαρακτηρίζεται επίσης Έργο Κοινού Ενδιαφέροντος της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Για την Κύπρο, το καλώδιο αποτελεί βασικό εργαλείο για τον τερματισμό της ενεργειακής της απομόνωσης. Για την Ελλάδα δημιουργεί έναν νέο ηλεκτρικό διάδρομο προς την Ανατολική Μεσόγειο. Για την Ευρώπη εντάσσεται στη μεγαλύτερη προσπάθεια ενίσχυσης της ενεργειακής διασύνδεσης με την περιοχή.

Γι’ αυτό και κάθε κίνηση γύρω από την Κάσο αποκτά σημασία πολύ μεγαλύτερη από μερικά μίλια υποθαλάσσιας όδευσης.

Το πραγματικό τεστ αρχίζει όταν το πλοίο βγει στη θάλασσα

Η διπλωματική προετοιμασία Αθήνας και Παρισιού δείχνει ότι οι εμπλεκόμενες πλευρές θέλουν να περιορίσουν το περιθώριο παρερμηνειών πριν αρχίσουν οι έρευνες.

Ωστόσο, η πραγματική δοκιμασία θα ξεκινήσει όταν εκδοθεί η ελληνική NAVTEX και το γαλλικό πλοίο κινηθεί προς τις περιοχές των ερευνών.

Εκεί θα φανεί εάν η Τουρκία θα περιοριστεί σε μία καταγραφή των θέσεών της μέσω αντι-NAVTEX και διπλωματικών διαβημάτων ή αν θα επιλέξει να επαναφέρει το μοντέλο της Κάσου του 2024 με ναυτική παρουσία.

Το βέβαιο είναι ότι ο Great Sea Interconnector επιστρέφει στο επίκεντρο της Ανατολικής Μεσογείου.

Και αυτή τη φορά η εξίσωση είναι πιο σύνθετη: Ελλάδα, Κύπρος, Γαλλία, Τουρκία, ευρωπαϊκά συμφέροντα και ένα έργο με στρατηγική προοπτική σύνδεσης μέχρι το Ισραήλ βρίσκονται πάνω στον ίδιο γεωπολιτικό χάρτη.

Η επόμενη NAVTEX δεν θα αφορά συνεπώς μόνο ένα τεχνικό έργο.

Θα αποτελέσει το πρώτο πραγματικό τεστ για το εάν ο GSI μπορεί να περάσει από τον σχεδιασμό στην πράξη χωρίς η διαφωνία για τις θαλάσσιες ζώνες να μετατραπεί ξανά σε κρίση στην Κάσο.

πηγή


Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.