Η Ελλάδα ενισχύει την αμυντική συνεργασία με το Ισραήλ και κρατάει ανοιχτό το διάλογο με την Άγκυρα.

Θοδωρής Καλούδης
H συνάντηση Μητσοτάκη-Νετανιάχου και το ηπιότερο μήνυμα Ερντογάν συνέπεσαν στη Νέα Υόρκη. Η Αθήνα επιδιώκει να ενισχύσει την τριμερή συνεργασία της με το Ισραήλ και την Κύπρο, κρατώντας ταυτόχρονα ανοιχτή την πόρτα του διαλόγου με την Τουρκία. Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν η αλλαγή του τόνου από την Άγκυρα θα έχει συνέχεια και στις πράξεις της.

Την ίδια ημέρα που ο Κυριάκος Μητσοτάκης συζητούσε με τον Μπέντζαμιν Νετανιάχου για άμυνα, ενέργεια και μια νέα τριμερή σύνοδο με την Κύπρο, ο Ταγίπ Ερντογάν μας έλεγε από τη Νέα Υόρκη ότι η Τουρκία είναι γείτονας και σύμμαχος της Ελλάδας, όχι εχθρός της. Η χρονική σύμπτωση δεν αποδεικνύει βέβαια σύνδεση ανάμεσα στις δύο κινήσεις. Φωτίζει, όμως, το σύνθετο πεδίο στο οποίο κινείται πλέον η ελληνική εξωτερική πολιτική: στενότερη συνεργασία στην Ανατολική Μεσόγειο, ενώ παραμένει αναγκαία η διαχείριση της σχέσης με την Άγκυρα.

Η συνάντηση με τον Ισραηλινό πρωθυπουργό είχε συγκεκριμένη ατζέντα. Οι δύο πλευρές συζήτησαν τις περιφερειακές εξελίξεις, τη συνεργασία στην ενέργεια και την προώθηση νέας συνόδου Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ. Το γραφείο Νετανιάχου υπογράμμισε επίσης τη σημασία της στρατηγικής σχέσης με την Ελλάδα και χαιρέτισε την επιλογή ισραηλινών αμυντικών συστημάτων από την Αθήνα. Η τριμερής δεν παρουσιάστηκε ως ειλημμένη απόφαση με ημερομηνία, αλλά ως επιδίωξη που επανέρχεται στο υψηλότερο πολιτικό επίπεδο.

Αυτό έχει σημασία πέρα από τον συμβολισμό μιας συνάντησης. Η άμυνα και η ενέργεια συνδέονται με το ποιος μπορεί να στηρίξει στην πράξη υποδομές, διασυνδέσεις και συνεργασίες σε μια περιοχή όπου τα συμφέροντα τέμνονται. Για την Ελλάδα, η σχέση με το Ισραήλ και η συμμετοχή της Κύπρου διευρύνουν τις επιλογές της. Δεν αίρουν, όμως, τις ελληνοτουρκικές διαφορές ούτε μετατρέπουν αυτομάτως κάθε κοινό σχέδιο σε πραγματοποιημένο έργο.

Ένας ήπιος Ερντογάν

Από την άλλη πλευρά, οι δηλώσεις Ερντογάν ήταν αισθητά πιο ήπιες από τη ρητορική που είχε προηγηθεί. Ανώτατη κυβερνητική πηγή στην Αθήνα αναγνώρισε ότι κινούνται σε «διαφορετική κατεύθυνση», πρόσθεσε όμως ότι προέχει να μειωθεί η ένταση, την οποία, κατά την ελληνική πλευρά, δεν ανέβασε η ίδια. Δεν είχε προγραμματιστεί συνάντηση Μητσοτάκη-Ερντογάν στη Νέα Υόρκη. Συνεπώς, η δημόσια ανταλλαγή μηνυμάτων δεν συνιστά ακόμη νέα συμφωνία αποκλιμάκωσης.

Το πραγματικό τεστ βρίσκεται εδώ. Ο Ερντογάν μίλησε για ειρήνη και ηρεμία στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο, αλλά συνέδεσε αυτόν τον στόχο με όσα η Άγκυρα θεωρεί δικαιώματα και ασφάλειά της. Η Αθήνα, αντίστοιχα, επιδιώκει χαμηλότερους τόνους χωρίς να αναστείλει τις δικές της αμυντικές και περιφερειακές επιλογές. Οι δύο θέσεις μπορούν να συνυπάρξουν σε μια περίοδο διαλόγου. Η αντοχή της θα κριθεί όταν έρθουν συγκεκριμένες αποφάσεις και κινήσεις στο πεδίο.

Θα ήταν εύκολο να διαβαστεί η προσέγγιση Ελλάδας–Ισραήλ ως απάντηση στην Τουρκία και η δήλωση Ερντογάν ως αντίδραση σε αυτήν. Τα διαθέσιμα στοιχεία δεν τεκμηριώνουν μια τόσο ευθεία σχέση αιτίας και αποτελέσματος. Δείχνουν κάτι πιο ενδιαφέρον: κάθε πλευρά θέλει να βελτιώσει τη θέση της στην περιοχή, ενώ γνωρίζει ότι μια ανεξέλεγκτη κρίση θα περιόριζε τις επιλογές όλων.

Για την Αθήνα, η στρατηγική πρόκληση είναι διπλή. Να δώσει πραγματικό περιεχόμενο στη συνεργασία με Ισραήλ και Κύπρο, με έργα και δεσμεύσεις που μπορούν να προχωρήσουν. Και να αξιοποιήσει κάθε δυνατότητα αποκλιμάκωσης με την Τουρκία, χωρίς να εξαρτά τις επιλογές της από μια πρόσκαιρη αλλαγή ρητορικής. Στην Ανατολική Μεσόγειο, η αξία των συμμαχιών μετριέται στην εφαρμογή τους. Η αξία του διαλόγου μετριέται στη διάρκειά του.

πηγή


Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.