Πολιτική θύελλα ξεσπά στην Τουρκία με επίκεντρο τον Αμερικανό πρέσβη Τομ Μπάρακ, έναν από τους ισχυρότερους ανθρώπους του Ντόναλντ Τραμπ στη Μέση Ανατολή. Η τουρκική αντιπολίτευση εξαπολύει σφοδρή επίθεση εναντίον του, κατηγορώντας τον ότι συμπεριφέρεται περισσότερο ως περιφερειακός κυβερνήτης της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής παρά ως διαπιστευμένος διπλωμάτης στην Άγκυρα.
Οι καταγγελίες που δημοσιεύει η τουρκική εφημερίδα Cumhuriyet προκαλούν ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς αμφισβητούν ευθέως τον τρόπο με τον οποίο η Ουάσιγκτον ασκεί διπλωματική επιρροή στην περιοχή.
Στο επίκεντρο βρίσκεται ένα εξαιρετικά ευαίσθητο ζήτημα: Ποιος καθορίζει τελικά τις διπλωματικές εξελίξεις επί τουρκικού εδάφους, η κυβέρνηση Ερντογάν ή ο στενός συνεργάτης του Αμερικανού προέδρου;
«Θα τον καλέσετε για εξηγήσεις;» – Σφοδρή επίθεση από τον Ναμίκ Ταν
Ο Ναμίκ Ταν, πρώην πρέσβης της Τουρκίας στην Ουάσιγκτον και σήμερα βουλευτής και μέλος της Πολιτικής Επιτροπής του Yeni Parti, εξαπέλυσε εξαιρετικά σκληρή επίθεση στον Τομ Μπάρακ.
Μιλώντας στην Cumhuriyet, αμφισβήτησε την πρακτική του Αμερικανού πρέσβη να πραγματοποιεί συναντήσεις με υπουργούς Εξωτερικών τρίτων χωρών στην Κωνσταντινούπολη.
Ο Ταν έθεσε ευθέως το ερώτημα εάν η τουρκική κυβέρνηση σκοπεύει να καλέσει τον Μπάρακ στο υπουργείο Εξωτερικών προκειμένου να δώσει εξηγήσεις.
Η παρέμβασή του δεν αποτελεί μια απλή αντιπολιτευτική τοποθέτηση. Προέρχεται από έναν έμπειρο διπλωμάτη που γνωρίζει σε βάθος την αμερικανική πολιτική και τους θεσμικούς κανόνες των διεθνών σχέσεων.
Αυτό προσδίδει ιδιαίτερη πολιτική βαρύτητα στις καταγγελίες του.
Η Κωνσταντινούπολη μετατρέπεται σε διπλωματικό κέντρο του Μπάρακ
Η αφορμή για τις αντιδράσεις ήταν οι επαφές του Αμερικανού διπλωμάτη με ανώτατους αξιωματούχους της Συρίας και του Ιράκ.
Σύμφωνα με την Cumhuriyet, στις 8 Οκτωβρίου ο Μπάρακ συναντήθηκε στην Κωνσταντινούπολη με τον Σύρο υπουργό Εξωτερικών Ασάαντ Χασάν αλ-Σαϊμπάνι.
Δύο ημέρες αργότερα, στις 10 Οκτωβρίου, πραγματοποίησε ξεχωριστή συνάντηση με τον Ιρακινό υπουργό Εξωτερικών Φουάντ Χουσεΐν.
Οι επαφές πραγματοποιήθηκαν, σύμφωνα με το δημοσίευμα, στις εγκαταστάσεις Tersane, στην περιοχή του Κεράτιου Κόλπου.
Ο Ναμίκ Ταν υποστήριξε ότι οι δύο υπουργοί δεν πραγματοποίησαν αντίστοιχες επισκέψεις στον Τούρκο υπουργό Εξωτερικών Χακάν Φιντάν, τουλάχιστον βάσει των επίσημων ανακοινώσεων που εξέτασε.
Η εικόνα ενός Αμερικανού πρέσβη που υποδέχεται υπουργούς γειτονικών χωρών στην Κωνσταντινούπολη, χωρίς εμφανή συμμετοχή της τουρκικής διπλωματίας στις συγκεκριμένες συναντήσεις, προκάλεσε την οργή της αντιπολίτευσης.
Υπάρχει, πάντως, μια κρίσιμη παράμετρος: Ο Μπάρακ είναι ταυτόχρονα ειδικός προεδρικός απεσταλμένος των ΗΠΑ για τη Συρία και το Ιράκ, επομένως διαθέτει ευρύτερες περιφερειακές αρμοδιότητες.
«Διπλωματική ντροπή χωρίς προηγούμενο»
Ακόμη πιο σκληρή ήταν η συνολική αξιολόγηση του Ταν για τον τρόπο λειτουργίας της αμερικανικής διπλωματίας.
Ο Τούρκος πολιτικός χαρακτήρισε την κατάσταση «διπλωματική ντροπή χωρίς προηγούμενο», υποστηρίζοντας ότι ο Ντόναλντ Τραμπ επιλέγει πρόσωπα που δεν σέβονται επαρκώς τους διπλωματικούς κανόνες.
Ιδιαίτερη ενόχληση προκάλεσε και το γεγονός ότι, σύμφωνα με τον Ταν, ο Μπάρακ διαμένει κυρίως στην Κωνσταντινούπολη αντί της Άγκυρας.
Η κριτική αποκτά μεγαλύτερη σημασία επειδή συνδέεται με την καταγγελλόμενη υποβάθμιση του θεσμικού ρόλου της τουρκικής πρωτεύουσας.
Για τον Ναμίκ Ταν, ο Μπάρακ εμφανίζεται να χρησιμοποιεί την Τουρκία ως βάση άσκησης της ευρύτερης πολιτικής του Τραμπ στη Μέση Ανατολή.
Η κατηγορία, ωστόσο, δεν συνιστά από μόνη της τεκμηρίωση παραβίασης του διεθνούς διπλωματικού δικαίου.
Το πραγματικό πρόβλημα για τον Ερντογάν
Πίσω από τη δημόσια αντιπαράθεση υπάρχει ένα βαθύτερο πολιτικό ζήτημα.
Η κυβέρνηση Ερντογάν παρουσιάζει διαχρονικά την Τουρκία ως ανεξάρτητη περιφερειακή δύναμη, ικανή να διαπραγματεύεται ισότιμα με τις ΗΠΑ, τη Ρωσία και τους υπόλοιπους διεθνείς παίκτες.
Η αντιπολίτευση, όμως, επιχειρεί να αναδείξει μια αντίφαση ανάμεσα στο αφήγημα της ανεξάρτητης τουρκικής εξωτερικής πολιτικής και στην αυξημένη δραστηριότητα του Αμερικανού απεσταλμένου.
Για τον Ταν, το ζήτημα δεν είναι μόνο η συμπεριφορά ενός πρέσβη.
Είναι η στάση της τουρκικής κυβέρνησης απέναντι σε έναν εκπρόσωπο ξένης δύναμης ο οποίος, κατά την άποψή του, υπερβαίνει τα όρια του θεσμικού του ρόλου.
Πλέον η αντιπολίτευση ζητά ουσιαστικά από την Άγκυρα να αποδείξει ότι μπορεί να θέσει όρια στην Ουάσιγκτον.
Συρία και Ιράκ: Γιατί ο Μπάρακ διαθέτει τόσο μεγάλη επιρροή
Η σημασία του Μπάρακ υπερβαίνει κατά πολύ την αμερικανική πρεσβεία στην Τουρκία.
Ως ειδικός απεσταλμένος για τη Συρία και το Ιράκ, βρίσκεται στο επίκεντρο των αμερικανικών πρωτοβουλιών για την περιφερειακή ασφάλεια, τη σταθεροποίηση της Συρίας και τις σχέσεις μεταξύ των κρατών της Μέσης Ανατολής.
Η διπλή ιδιότητά του δημιουργεί μια ασυνήθιστα ισχυρή θέση, αφού συνδυάζει τις αρμοδιότητες πρέσβη με την άμεση εμπλοκή σε κρίσιμα περιφερειακά ζητήματα.
Αυτή ακριβώς η συγκέντρωση διπλωματικής επιρροής φαίνεται να ενοχλεί τους πολιτικούς αντιπάλους του Ερντογάν.
Το ερώτημα είναι εάν η Άγκυρα θεωρεί τη δραστηριότητα αυτή χρήσιμη για την εξυπηρέτηση των στρατηγικών της συμφερόντων ή εάν θα επιδιώξει σαφέστερο θεσμικό πλαίσιο.
Τι σημαίνουν οι εξελίξεις για την Ελλάδα
Η αντιπαράθεση παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον και για την Αθήνα.
Ο Τομ Μπάρακ αποτελεί έναν σημαντικό συνομιλητή του Λευκού Οίκου σε μια περιοχή όπου διασταυρώνονται ελληνικά, τουρκικά και αμερικανικά συμφέροντα.
Η δημόσια αμφισβήτησή του στο εσωτερικό της Τουρκίας αποκαλύπτει ότι ακόμη και η στενή συνεργασία Άγκυρας–Ουάσιγκτον δεν είναι απαλλαγμένη από σοβαρές πολιτικές εντάσεις.
Δεν σημαίνει ότι αποδυναμώνεται αυτομάτως η αμερικανοτουρκική συνεργασία.
Αποδεικνύει, όμως, ότι η επιρροή του Μπάρακ προκαλεί αντιδράσεις ακόμη και μέσα στο τουρκικό πολιτικό σύστημα.
Το μεγάλο ερώτημα πλέον είναι εάν ο Ερντογάν θα συνεχίσει να ανέχεται την ιδιαίτερα αυτόνομη διπλωματική δραστηριότητα του ανθρώπου του Τραμπ ή εάν οι αντιδράσεις θα τον αναγκάσουν να επανακαθορίσει τα όρια της συνεργασίας.
Σε κάθε περίπτωση, η υπόθεση δείχνει ότι η παρουσία του Τομ Μπάρακ στην Τουρκία εξελίσσεται σε ζήτημα εσωτερικής πολιτικής αντιπαράθεσης με ευρύτερες γεωπολιτικές προεκτάσεις.
Και αυτή είναι ίσως η σημαντικότερη εξέλιξη: Ο άνθρωπος που ο Τραμπ εμπιστεύεται για τις πιο δύσκολες ισορροπίες της Μέσης Ανατολής βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο μιας ανοιχτής πολιτικής σύγκρουσης στην ίδια την Τουρκία.
πηγή
Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.
Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.
Δημοσίευση σχολίου