Βασιλης Διαμαντακος
Αποκαλυπτικό δημοσίευμα της Independent κάνει λόγο για νέο πλαίσιο που επεξεργάζεται η προσωπική απεσταλμένη του ΟΗΕ Μαρία Άνχελα Ολγκίν. Προβλέπει δύο συνιστώντα κράτη με περιορισμένες κοινές αρμοδιότητες, επιστροφή εδαφών και νέα αρχιτεκτονική ασφάλειας. Η Λευκωσία κρατά αποστάσεις, ενώ οι αντιδράσεις ήδη προκαλούν πολιτικό σεισμό.
Ένα νέο σχέδιο για το Κυπριακό επαναφέρει το πιο δύσκολο γεωπολιτικό ζήτημα της Ανατολικής Μεσογείου
Ύστερα από σχεδόν πέντε δεκαετίες αδιεξόδου, το Κυπριακό φαίνεται να εισέρχεται σε μια νέα φάση. Σύμφωνα με αποκαλυπτικό δημοσίευμα της βρετανικής Independent, ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών επεξεργάζεται ένα νέο πλαίσιο λύσης, το οποίο επιχειρεί να γεφυρώσει το χάσμα μεταξύ της δικοινοτικής, διζωνικής ομοσπονδίας και της τουρκικής θέσης περί δύο κρατών.
Αν και δεν υπάρχει επίσημο σχέδιο κατατεθειμένο στα μέρη, οι πληροφορίες που βλέπουν το φως της δημοσιότητας αποκαλύπτουν μια σημαντική μετατόπιση της φιλοσοφίας των διαπραγματεύσεων, με επίκεντρο μια ιδιαίτερα χαλαρή μορφή ομοσπονδιακής διακυβέρνησης.
Το δημοσίευμα έχει προκαλέσει ήδη έντονες αντιδράσεις τόσο στην Κύπρο όσο και στην Ελλάδα, καθώς αρκετοί αναλυτές θεωρούν ότι αρκετές από τις προτεινόμενες ιδέες προσεγγίζουν περισσότερο τις πάγιες τουρκικές επιδιώξεις.
Η “εποικοδομητική ασάφεια” ως νέα διαπραγματευτική φόρμουλα
Η προσωπική απεσταλμένη του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ, Μαρία Άνχελα Ολγκίν, φέρεται να επιχειρεί να εισαγάγει μια διαφορετική προσέγγιση.
Σύμφωνα με το βρετανικό δημοσίευμα, στόχος είναι να δημιουργηθεί ένα σχήμα το οποίο:οι Ελληνοκύπριοι θα μπορούν να χαρακτηρίζουν ομοσπονδία,
οι Τουρκοκύπριοι θα μπορούν να παρουσιάζουν ως συνομοσπονδία.
Η λογική αυτή βασίζεται στην αρχή της λεγόμενης «constructive ambiguity» (εποικοδομητικής ασάφειας), μιας διπλωματικής πρακτικής που έχει χρησιμοποιηθεί και σε άλλες διεθνείς διαπραγματεύσεις όταν οι δύο πλευρές αδυνατούν να συμφωνήσουν ακόμη και στους βασικούς ορισμούς.
Τι προβλέπει το νέο πλαίσιο
Σύμφωνα με τις πληροφορίες της Independent, η βασική δομή της συμφωνίας θα περιλαμβάνει:δύο συνιστώντα κρατίδια με πλήρη πολιτική ισότητα,
δραστικά περιορισμένες αρμοδιότητες της κεντρικής κυβέρνησης,
σχεδόν πλήρη αυτοδιοίκηση των δύο πολιτειών,
κοινές εξουσίες μόνο σε ζητήματα εξωτερικής πολιτικής, άμυνας, οικονομίας, ευρωπαϊκών υποθέσεων και ιθαγένειας.
Στην κορυφή του νέου πολιτειακού σχήματος προβλέπεται:εκ περιτροπής προεδρικό συμβούλιο,
κοινό υπουργικό συμβούλιο περιορισμένου μεγέθους,
μικρό κοινό νομοθετικό όργανο αντί πλήρους ομοσπονδιακού κοινοβουλίου.
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στην πρόβλεψη ότι θα απαιτείται τουλάχιστον μία θετική ψήφος Τουρκοκύπριου υπουργού για σημαντικές κυβερνητικές αποφάσεις, στοιχείο που θεωρείται βασική εγγύηση πολιτικής ισότητας, αλλά ταυτόχρονα πιθανή πηγή νέων αδιεξόδων.
Τα Βαρώσια στο επίκεντρο των ανταλλαγμάτων
Στο σχέδιο προβλέπεται ότι η τουρκοκυπριακή πλευρά θα επιστρέψει συγκεκριμένα εδάφη στην Κυπριακή Δημοκρατία.
Πρώτο στη λίστα εμφανίζεται το παραλιακό μέτωπο των Βαρωσίων (Μαράς), το οποίο παραμένει κλειστό από το 1974 και αποτελεί διαχρονικά ένα από τα ισχυρότερα διαπραγματευτικά χαρτιά της Άγκυρας.
Η επιστροφή των Βαρωσίων θα αποτελούσε το πρώτο βήμα μιας μεταβατικής περιόδου δύο έως τριών ετών.
Τέλος στις εγγυήσεις του 1960;
Από τις σημαντικότερες αλλαγές που εξετάζονται αφορά το καθεστώς ασφάλειας.
Σύμφωνα με τις πληροφορίες:
το σύστημα των τριών εγγυητριών δυνάμεων (Ελλάδα, Τουρκία, Ηνωμένο Βασίλειο) θα αντικατασταθεί από νέο μηχανισμό υπό την ομπρέλα του ΝΑΤΟ, με πιθανή παρουσία μικρής πολυεθνικής δύναμης.
Πρόκειται για μια από τις πλέον ευαίσθητες πτυχές της διαπραγμάτευσης, καθώς η Λευκωσία επιμένει διαχρονικά στην αποχώρηση των τουρκικών κατοχικών στρατευμάτων, ενώ η τουρκοκυπριακή πλευρά θεωρεί την παραμονή τους ζήτημα ασφάλειας.
Τα “τρία D” της τουρκικής πλευράς
Παράλληλα, εξετάζεται η σταδιακή εφαρμογή των βασικών αιτημάτων των Τουρκοκυπρίων:
Direct Trade (άμεσο εμπόριο)
Direct Flights (απευθείας πτήσεις)
Direct Contacts (απευθείας διεθνείς επαφές)
Η εφαρμογή τους θα συνοδευόταν από σταδιακή άρση περιορισμών της Άγκυρας προς την Κυπριακή Δημοκρατία και πιθανή πρόσβαση κυπριακών πλοίων στα τουρκικά λιμάνια.
Σύνδεση με την ευρωπαϊκή πορεία της Τουρκίας
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι το νέο πλαίσιο φαίνεται να συνδέεται με τις σχέσεις Ευρωπαϊκής Ένωσης – Τουρκίας.
Σύμφωνα με το δημοσίευμα, η πρόοδος στο Κυπριακό θα μπορούσε να αποτελέσει μέρος ενός ευρύτερου πακέτου που θα περιλαμβάνει:αναβάθμιση της τελωνειακής ένωσης ΕΕ–Τουρκίας,
ενεργειακή συνεργασία στην Ανατολική Μεσόγειο,
αξιοποίηση των κοιτασμάτων φυσικού αερίου,
επανεκκίνηση των ευρωτουρκικών σχέσεων.
Direct Flights (απευθείας πτήσεις)
Direct Contacts (απευθείας διεθνείς επαφές)
Η εφαρμογή τους θα συνοδευόταν από σταδιακή άρση περιορισμών της Άγκυρας προς την Κυπριακή Δημοκρατία και πιθανή πρόσβαση κυπριακών πλοίων στα τουρκικά λιμάνια.
Σύνδεση με την ευρωπαϊκή πορεία της Τουρκίας
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι το νέο πλαίσιο φαίνεται να συνδέεται με τις σχέσεις Ευρωπαϊκής Ένωσης – Τουρκίας.
Σύμφωνα με το δημοσίευμα, η πρόοδος στο Κυπριακό θα μπορούσε να αποτελέσει μέρος ενός ευρύτερου πακέτου που θα περιλαμβάνει:αναβάθμιση της τελωνειακής ένωσης ΕΕ–Τουρκίας,
ενεργειακή συνεργασία στην Ανατολική Μεσόγειο,
αξιοποίηση των κοιτασμάτων φυσικού αερίου,
επανεκκίνηση των ευρωτουρκικών σχέσεων.
Οι αντιδράσεις
Η Κυπριακή Δημοκρατία εμφανίζεται ιδιαίτερα προσεκτική.
Ο αναπληρωτής Ύπατος Αρμοστής της Κύπρου στο Λονδίνο, Σπύρος Μιλτιάδης, ξεκαθάρισε ότι:
«Δεν έχει κατατεθεί καμία επίσημη πρόταση του ΟΗΕ. Οι πληροφορίες που κυκλοφορούν αποτελούν περισσότερο ιδέες παρά ολοκληρωμένο σχέδιο.»
Από την άλλη πλευρά, ο Τουρκοκύπριος ηγέτης Τούφαν Ερχιουρμάν εμφανίστηκε περισσότερο θετικός, δηλώνοντας ότι η τουρκοκυπριακή πλευρά στηρίζει τις προσπάθειες του ΟΗΕ και επιδιώκει λύση που θα διασφαλίζει ισότητα, ασφάλεια και διεθνή παρουσία των Τουρκοκυπρίων.
Η γεωπολιτική διάσταση πίσω από το νέο σχέδιο
Το ενδιαφέρον της Βρετανίας δεν είναι τυχαίο.
Οι δύο κυρίαρχες βρετανικές βάσεις στην Κύπρο έχουν αποκτήσει ακόμη μεγαλύτερη στρατηγική σημασία μετά τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, τον πόλεμο Ισραήλ–Ιράν και τις αμερικανικές επιχειρήσεις στην περιοχή.
Η πρόσφατη ιρανική επίθεση εναντίον βρετανικής βάσης στην Κύπρο και η ανάπτυξη του αντιτορπιλικού HMS Dragon επιβεβαιώνουν ότι η Κύπρος εξελίσσεται σε κομβικό στρατηγικό σημείο για το ΝΑΤΟ και τις δυτικές δυνάμεις.
Το μεγάλο ερώτημα
Παρά τον θόρυβο που έχει προκαλέσει το δημοσίευμα, το βασικό ερώτημα παραμένει ανοικτό:
Πρόκειται για ένα πραγματικό σχέδιο που ωριμάζει στα παρασκήνια του ΟΗΕ ή για ανεπίσημες ιδέες που χρησιμοποιούνται ως βάση διερεύνησης προθέσεων;
Το μόνο βέβαιο είναι ότι η συζήτηση επαναφέρει στο προσκήνιο το διαχρονικό δίλημμα του Κυπριακού: πώς μπορεί να επιτευχθεί μια βιώσιμη λύση που θα διασφαλίζει τη λειτουργικότητα του κράτους, την ασφάλεια των δύο κοινοτήτων και τη συμβατότητα με το ευρωπαϊκό και διεθνές δίκαιο. Μέχρι στιγμής, πάντως, οι πληροφορίες που έχουν δημοσιοποιηθεί δεν συνιστούν επίσημη πρόταση του ΟΗΕ και δεν έχουν τεθεί προς διαπραγμάτευση από τα εμπλεκόμενα μέρη.
πηγή
Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.
Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.
Δημοσίευση σχολίου