Μια σχετικά αθόρυβη αλλά κολοσσιαία γεωπολιτική και γεωοικονομική ανατροπή συντελείται στη Μέση Ανατολή, με τη Συρία να μετατρέπεται από το απόλυτο «μαύρο πρόβατο» της διεθνούς κοινότητας στον νέο, κρίσιμο ρυθμιστή του παγκόσμιου ενεργειακού χάρτη.
Η επιμονή του Ιράν να εργαλειοποιεί και να κλείνει τα Στενά του Ορμούζ -που παραδοσιακά αποτελούσαν τον ισχυρότερο ασύμμετρο μοχλό πίεσης της Τεχεράνης έναντι της Δύσης- φαίνεται πως λειτουργεί ως μπούμερανγκ. Η διακοπή της ναυσιπλοΐας από τον περασμένο Μάρτιο προκαλεί τεράστιο οικονομικό κόστος, πλήττοντας ακόμη και την Κίνα (τον κύριο αγοραστή ιρανικού πετρελαίου). Αυτή η ασφυξία αναγκάζει πλέον τα κράτη του Κόλπου, την Τουρκία και τις μεγάλες δυτικές δυνάμεις να αναζητήσουν επειγόντως εναλλακτικές διαδρομές, στρέφοντας τα βλέμματά τους στη Συρία.
Μια σανίδα σωτηρίας για τον Άχμεντ αλ-Σάραα
Η μεγαλύτερη ειρωνεία της ιστορίας είναι ότι το κλείσιμο της διόδου από την Τεχεράνη προσέφερε μια ανέλπιστη οικονομική και στρατηγική σανίδα σωτηρίας στον μεταβατικό Πρόεδρο της Συρίας, Άχμεντ αλ-Σάραα, ο οποίος τον Δεκέμβριο του 2024 ανέτρεψε το φιλοϊρανικό καθεστώς του Άσαντ.
Ο αλ-Σάραα, ο οποίος κάποτε ήταν επικηρυγμένος από τις ΗΠΑ για 10 εκατομμύρια δολάρια, αποτελεί πλέον τον ακλόνητο ευνοούμενο του Αμερικανού Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ στην προσπάθεια να σπάσει το ιρανικό μονοπώλιο στις μεταφορές πετρελαίου και φυσικού αερίου. Στο περιθώριο της πρόσφατης συνόδου κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα, ο Τραμπ χαρακτήρισε τον Σύριο ηγέτη «φανταστικό» και ανακοίνωσε την αφαίρεση της Συρίας από τη λίστα των κρατών-χορηγών της τρομοκρατίας, ανοίγοντας τον δρόμο για αμερικανικές επενδύσεις στην ενέργεια και τις τράπεζες.
Την ίδια ώρα, ο Γάλλος Πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν πραγματοποίησε ιστορική επίσκεψη στη Δαμασκό συνοδευόμενος από μια τεράστια επιχειρηματική αποστολή, θέτοντας τις βάσεις για τη δημιουργία ενός «περιφερειακού κόμβου ενεργειακών διαδρόμων» που θα απεγκλωβίσει την Ευρώπη από τον φόβο των Στενών του Ορμούζ.
Το σχέδιο-μαμούθ της παράκαμψης
Η Συρία διαθέτει το ιδανικό γεωγραφικό πλεονέκτημα: μια τεράστια ακτογραμμή στη Μεσόγειο που συνορεύει με τις πετρελαιοπαραγωγές χώρες της Μέσης Ανατολής. Το σχέδιο για την παράκαμψη του Ορμούζ βρίσκεται ήδη σε πλήρη εξέλιξη:
Λιμάνια-Σανίδες Σωτηρίας: Το Ιράκ ετοιμάζεται να εξάγει αργό πετρέλαιο από συριακά λιμάνια, ενώ τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα (ΗΑΕ) έχουν ήδη νοικιάσει το 80% του λιμανιού της Ταρτούς μέσω της DP World, σε μια 30ετή συμφωνία ύψους 800 εκατομμυρίων δολαρίων. Η Ταρτούς σφύζει πλέον από ζωή, εξασφαλίζοντας τις εισαγωγές τροφίμων και αγαθών για τα Εμιράτα.
Αναβίωση ιστορικών αγωγών: Στο τραπέζι βρίσκεται η επαναλειτουργία του κατεστραμμένου αγωγού Κιρκούκ-Μπανίγιας, ο οποίος στο παρελθόν μετέφερε 300.000 βαρέλια ιρακινού πετρελαίου την ημέρα απευθείας στη Μεσόγειο.
Νέο Σιδηροδρομικό Δίκτυο: Τουρκία, Ιορδανία και Συρία έχουν συστήσει τριμερή επιτροπή για την κατασκευή σιδηροδρομικών διαδρόμων στα χνάρια της ιστορικής γραμμής της Χετζάζης. Το δίκτυο αυτό, έως το 2030, σχεδιάζεται να ενωθεί με τον σιδηρόδρομο των χωρών του Κόλπου (GCC), συνδέοντας τις βιομηχανικές ζώνες και τα λιμάνια έξι αραβικών κρατών.
Αν όλα αυτά τα σχέδια υλοποιηθούν, μέχρι το 2031 η Συρία θα βρίσκεται στο επίκεντρο ενός ολοκληρωμένου συστήματος που θα ενώνει την Ευρώπη, την Τουρκία, το Λεβάντε και τον Κόλπο. Μάλιστα, Άραβες αξιωματούχοι ξεκαθαρίζουν ότι οι νέοι αυτοί διάδρομοι δεν πρόκειται να εγκαταλειφθούν ακόμη κι αν ανοίξουν ξανά τα Στενά του Ορμούζ, καθώς καμία χώρα δεν δέχεται πλέον να κρατείται όμηρος των εκβιασμών της Τεχεράνης.
Τα τεράστια πλεονεκτήματα
Για την Ευρώπη, η συριακή εναλλακτική είναι θείο δώρο: το πετρέλαιο από τα συριακά λιμάνια χρειάζεται μόλις 5 έως 7 ημέρες για να φτάσει στη Νότια Ευρώπη, σε αντίθεση με τα 12.000 χιλιόμετρα που απαιτούνται για τον περίπλου της Αφρικής ή τα 6.000 χιλιόμετρα μέσω της Διώρυγας του Σουέζ. Επιπλέον, προσφέρει μια κρίσιμη εναλλακτική λύση (redundancy) που μειώνει ταυτόχρονα την εξάρτηση από τους ρωσικούς αγωγούς και τα τουρκικά στενά.
Ωστόσο, ο δρόμος προς τη μετατροπή της Συρίας σε «απόλυτο κόμβο» έχει σοβαρά εμπόδια που δεν μπορούν να αγνοηθούν:Ασφάλεια και Σταθερότητα: Η Συρία παραμένει σε μεγάλο βαθμό εμπόλεμη ζώνη. Τρομοκρατικές ομάδες και θύλακες του ISIS εξακολουθούν να πραγματοποιούν επιθέσεις (όπως η πρόσφατη επίθεση σε ιρακινό βυτιοφόρο στη βόρεια Συρία), πράγμα που σημαίνει ότι οι ασφαλιστικές εταιρείες δεν καλύπτουν εύκολα τα δεξαμενόπλοια.
Κόστος και Υποδομές: Η χώρα στερείται βασικών τραπεζικών υποδομών λόγω των μακροχρόνιων κυρώσεων, ενώ απαιτούνται δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια για την αναβάθμιση των λιμανιών και των σιδηροδρόμων.
Ο ρωσικός παράγοντας: Η Δαμασκός συνεχίζει να εξαρτάται από τη Μόσχα για την ασφάλειά της, με τη Ρωσία να διατηρεί στρατηγικές βάσεις (Χμεϊμίμ και Ταρτούς) στη Μεσόγειο και να παραμένει ο βασικός ρυθμιστής των εξελίξεων.
Το όριο της χωρητικότητας: Ακόμη και με επενδύσεις ύψους 20 δισεκατομμυρίων δολαρίων, η Συρία θα μπορεί να εξάγει το πολύ 2 έως 3 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα (bpd), δηλαδή μόλις το 10-15% των όγκων του Ορμούζ (που σε κανονικές συνθήκες αγγίζουν τα 20 εκατομμύρια bpd).
Μια πολύτιμη «βαλβίδα αποσυμπίεσης»
Σε αυστηρά ποσοτικά μεγέθη, η Συρία δεν μπορεί να αντικαταστήσει πλήρως τα Στενά του Ορμούζ. Ωστόσο, η πραγματική της αξία έγκειται στο ότι θα λειτουργεί ως μια κρίσιμη βαλβίδα αποσυμπίεσης. Σε περιόδους κρίσης, η διοχέτευση 2-3 εκατομμυρίων βαρελιών την ημέρα μέσω Συρίας θα είναι αρκετή για να συγκρατήσει τις τιμές του πετρελαίου παγκοσμίως και να αποτρέψει ένα καταστροφικό ενεργειακό σοκ.
Είτε ως πλήρης εναλλακτική είτε ως δικλείδα ασφαλείας, το βέβαιο είναι ότι η Συρία σχεδιάζεται ξανά από το μηδέν, αποτελώντας πλέον το πιο καθοριστικό γεωπολιτικό θέατρο της Μέσης Ανατολής.
πηγή
Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.
Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.
Δημοσίευση σχολίου