Βασιλης Διαμαντακος
Από το Ραμπάτ έως το Αμπού Ντάμπι και το Καζακστάν, η Ουάσιγκτον χτίζει μια νέα αρχιτεκτονική ασφάλειας την ώρα που το ΝΑΤΟ δοκιμάζεται από εσωτερικές ρωγμές
Η διεθνής ειδησεογραφία το αντιμετώπισε ως μία ακόμη νομοθετική πρωτοβουλία στο Κογκρέσο. Ωστόσο, για όσους παρακολουθούν τη μακροπρόθεσμη εξέλιξη της αμερικανικής στρατηγικής, το Abraham Accords Defense Cooperation Act του 2026 ίσως αποδειχθεί πολύ σημαντικότερο από όσο δείχνει ο τίτλος του.
Μέσα σε λίγες ημέρες συνέβησαν δύο γεγονότα που οι περισσότεροι αναλυτές αντιμετώπισαν ως ανεξάρτητα μεταξύ τους. Στις 26 Μαρτίου οι γερουσιαστές Ted Budd και Joni Ernst κατέθεσαν νομοσχέδιο που ζητά τη δημιουργία μιας μόνιμης, χρηματοδοτούμενης πρωτοβουλίας στρατιωτικής συνεργασίας μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και ενός δικτύου χωρών που εκτείνεται από το Μαρόκο έως τον Περσικό Κόλπο και την Κεντρική Ασία. Τέσσερις ημέρες αργότερα, η Ισπανία έκλεισε τον εναέριο χώρο της για αμερικανικά αεροσκάφη που συνδέονταν με επιχειρήσεις κατά του Ιράν, ενώ είχε ήδη απαγορεύσει τη χρήση των στρατηγικών βάσεων της Ρότα και του Μορόν.
Αν διαβαστούν ξεχωριστά, πρόκειται για δύο διαφορετικές ειδήσεις. Αν διαβαστούν μαζί, περιγράφουν κάτι βαθύτερο: την προσπάθεια της Ουάσιγκτον να δημιουργήσει μια νέα αρχιτεκτονική ασφαλείας στη Μέση Ανατολή, ακριβώς τη στιγμή που η παραδοσιακή διατλαντική αρχιτεκτονική εμφανίζει σημάδια κόπωσης και πολιτικών περιορισμών.
Από το Ραμπάτ έως το Αμπού Ντάμπι και το Καζακστάν, η Ουάσιγκτον χτίζει μια νέα αρχιτεκτονική ασφάλειας την ώρα που το ΝΑΤΟ δοκιμάζεται από εσωτερικές ρωγμές
Η διεθνής ειδησεογραφία το αντιμετώπισε ως μία ακόμη νομοθετική πρωτοβουλία στο Κογκρέσο. Ωστόσο, για όσους παρακολουθούν τη μακροπρόθεσμη εξέλιξη της αμερικανικής στρατηγικής, το Abraham Accords Defense Cooperation Act του 2026 ίσως αποδειχθεί πολύ σημαντικότερο από όσο δείχνει ο τίτλος του.
Μέσα σε λίγες ημέρες συνέβησαν δύο γεγονότα που οι περισσότεροι αναλυτές αντιμετώπισαν ως ανεξάρτητα μεταξύ τους. Στις 26 Μαρτίου οι γερουσιαστές Ted Budd και Joni Ernst κατέθεσαν νομοσχέδιο που ζητά τη δημιουργία μιας μόνιμης, χρηματοδοτούμενης πρωτοβουλίας στρατιωτικής συνεργασίας μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και ενός δικτύου χωρών που εκτείνεται από το Μαρόκο έως τον Περσικό Κόλπο και την Κεντρική Ασία. Τέσσερις ημέρες αργότερα, η Ισπανία έκλεισε τον εναέριο χώρο της για αμερικανικά αεροσκάφη που συνδέονταν με επιχειρήσεις κατά του Ιράν, ενώ είχε ήδη απαγορεύσει τη χρήση των στρατηγικών βάσεων της Ρότα και του Μορόν.
Αν διαβαστούν ξεχωριστά, πρόκειται για δύο διαφορετικές ειδήσεις. Αν διαβαστούν μαζί, περιγράφουν κάτι βαθύτερο: την προσπάθεια της Ουάσιγκτον να δημιουργήσει μια νέα αρχιτεκτονική ασφαλείας στη Μέση Ανατολή, ακριβώς τη στιγμή που η παραδοσιακή διατλαντική αρχιτεκτονική εμφανίζει σημάδια κόπωσης και πολιτικών περιορισμών.
Τι προβλέπει πραγματικά το Abraham Accords Defense Cooperation Act
Πίσω από τους πολιτικούς συμβολισμούς, το νομοσχέδιο S.4219 είναι εξαιρετικά συγκεκριμένο.
Υποχρεώνει το Πεντάγωνο να δημιουργήσει την United States–Abraham Accords Defense Cooperation Initiative, ένα θεσμοθετημένο πλαίσιο στρατιωτικής συνεργασίας που θα περιλαμβάνει τις χώρες που υπέγραψαν τις Συμφωνίες του Αβραάμ το 2020 – Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, Μπαχρέιν, Μαρόκο και Σουδάν – καθώς και κάθε κράτος που προχώρησε ή θα προχωρήσει σε εξομάλυνση σχέσεων με το Ισραήλ.
Το σχέδιο προβλέπει:
ενίσχυση της περιφερειακής αεράμυνας,
αντιμετώπιση απειλών από drones και UAV,
ανάπτυξη ειδικών δυνάμεων,
κοινές στρατιωτικές ασκήσεις,
βελτίωση του επιχειρησιακού σχεδιασμού,
διαλειτουργικότητα μεταξύ των συμμετεχόντων κρατών.
Παράλληλα, το Πεντάγωνο θα πρέπει να καταθέτει τακτικές εκθέσεις στη Γερουσία και να ζητά συγκεκριμένους προϋπολογισμούς για τη χρηματοδότηση της πρωτοβουλίας. Το κρίσιμο στοιχείο είναι ότι οι δύο εισηγητές συμμετέχουν στην Επιτροπή Ενόπλων Δυνάμεων της Γερουσίας και επιδιώκουν την ενσωμάτωση του σχεδίου στον ετήσιο National Defense Authorization Act (NDAA). Εάν συμβεί αυτό, η πρωτοβουλία παύει να είναι μια απλή πολιτική πρόταση και μετατρέπεται σε μόνιμο τμήμα της αμερικανικής αμυντικής αρχιτεκτονικής.
αντιμετώπιση απειλών από drones και UAV,
ανάπτυξη ειδικών δυνάμεων,
κοινές στρατιωτικές ασκήσεις,
βελτίωση του επιχειρησιακού σχεδιασμού,
διαλειτουργικότητα μεταξύ των συμμετεχόντων κρατών.
Παράλληλα, το Πεντάγωνο θα πρέπει να καταθέτει τακτικές εκθέσεις στη Γερουσία και να ζητά συγκεκριμένους προϋπολογισμούς για τη χρηματοδότηση της πρωτοβουλίας. Το κρίσιμο στοιχείο είναι ότι οι δύο εισηγητές συμμετέχουν στην Επιτροπή Ενόπλων Δυνάμεων της Γερουσίας και επιδιώκουν την ενσωμάτωση του σχεδίου στον ετήσιο National Defense Authorization Act (NDAA). Εάν συμβεί αυτό, η πρωτοβουλία παύει να είναι μια απλή πολιτική πρόταση και μετατρέπεται σε μόνιμο τμήμα της αμερικανικής αμυντικής αρχιτεκτονικής.
Ο πραγματικός στόχος είναι το Ιράν
Οι συντάκτες του νομοσχεδίου δεν αφήνουν περιθώρια παρερμηνειών.
Η γερουσιαστής Ernst υποστήριξε ότι οι Συμφωνίες του Αβραάμ δημιούργησαν ένα ενιαίο μέτωπο απέναντι στην ιρανική επιρροή. Ο Budd ήταν ακόμη πιο σαφής, τονίζοντας ότι χώρες όπως το Μπαχρέιν και τα ΗΑΕ παραμένουν εκτεθειμένες σε ιρανικές πυραυλικές και μη επανδρωμένες απειλές και χρειάζονται βαθύτερη αμυντική συνεργασία με τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ.
Δεν είναι τυχαίο ότι αρκετοί αναλυτές στο Ισραήλ χαρακτηρίζουν ήδη το σχέδιο ως ένα είδος «NATO-lite» της Μέσης Ανατολής.
Ο όρος μπορεί να είναι υπερβολικός, όμως αποτυπώνει μια πραγματικότητα: για πρώτη φορά επιχειρείται η δημιουργία μιας θεσμοθετημένης περιφερειακής αμυντικής δομής που συνδέει αραβικά κράτη και Ισραήλ υπό αμερικανική αιγίδα.
Η Ισπανία και το πρώτο μεγάλο ρήγμα στη δ
ιατλαντική συνοχή
Την ίδια στιγμή, η κρίση με την Ισπανία λειτούργησε σαν προειδοποιητικό καμπανάκι για το ΝΑΤΟ.
Η κυβέρνηση του Πέδρο Σάντσεθ ξεκαθάρισε ότι ούτε οι βάσεις της Ρότα και του Μορόν ούτε ο ισπανικός εναέριος χώρος θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για επιχειρήσεις που σχετίζονται με τον πόλεμο κατά του Ιράν.
Η υπουργός Άμυνας Margarita Robles χαρακτήρισε τις συγκεκριμένες επιχειρήσεις «βαθιά παράνομες και άδικες», προκαλώντας έντονη ενόχληση στην Ουάσιγκτον. Σύμφωνα με στοιχεία πτήσεων, τουλάχιστον δεκαπέντε αμερικανικά αεροσκάφη μετακινήθηκαν από τις ισπανικές βάσεις προς το Ράμσταϊν της Γερμανίας.
Για πολλούς αναλυτές, η ισπανική στάση ήταν ιστορικά πρωτοφανής.
Ακόμη και όταν η Γαλλία και η Ιταλία αρνήθηκαν τη χρήση του εναέριου χώρου τους κατά την αμερικανική επιδρομή στη Λιβύη το 1986 ή όταν η Τουρκία απέρριψε τη διέλευση αμερικανικών χερσαίων δυνάμεων το 2003, δεν υπήρξε τόσο συνολικός αποκλεισμός υποδομών και εναέριου χώρου.
Την ίδια στιγμή, η κρίση με την Ισπανία λειτούργησε σαν προειδοποιητικό καμπανάκι για το ΝΑΤΟ.
Η κυβέρνηση του Πέδρο Σάντσεθ ξεκαθάρισε ότι ούτε οι βάσεις της Ρότα και του Μορόν ούτε ο ισπανικός εναέριος χώρος θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για επιχειρήσεις που σχετίζονται με τον πόλεμο κατά του Ιράν.
Η υπουργός Άμυνας Margarita Robles χαρακτήρισε τις συγκεκριμένες επιχειρήσεις «βαθιά παράνομες και άδικες», προκαλώντας έντονη ενόχληση στην Ουάσιγκτον. Σύμφωνα με στοιχεία πτήσεων, τουλάχιστον δεκαπέντε αμερικανικά αεροσκάφη μετακινήθηκαν από τις ισπανικές βάσεις προς το Ράμσταϊν της Γερμανίας.
Για πολλούς αναλυτές, η ισπανική στάση ήταν ιστορικά πρωτοφανής.
Ακόμη και όταν η Γαλλία και η Ιταλία αρνήθηκαν τη χρήση του εναέριου χώρου τους κατά την αμερικανική επιδρομή στη Λιβύη το 1986 ή όταν η Τουρκία απέρριψε τη διέλευση αμερικανικών χερσαίων δυνάμεων το 2003, δεν υπήρξε τόσο συνολικός αποκλεισμός υποδομών και εναέριου χώρου.
Η μεγάλη αντίφαση της αμερικανικής στρατηγικής
Εδώ βρίσκεται και το πιο ενδιαφέρον γεωπολιτικό συμπέρασμα.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες επενδύουν θεσμικά και οικονομικά σε ένα δίκτυο κρατών που δεν έχουν καμία συνθήκη αμοιβαίας άμυνας αντίστοιχη του Άρθρου 5 του ΝΑΤΟ, ενώ ταυτόχρονα αντιμετωπίζουν περιορισμούς από κράτη που θεωρητικά δεσμεύονται από τις ισχυρότερες συλλογικές εγγυήσεις ασφαλείας στον κόσμο.
Με απλά λόγια:Τα ΗΑΕ, το Μπαχρέιν ή το Μαρόκο δεν έχουν υποχρέωση να πολεμήσουν για τις ΗΠΑ.
Η Ισπανία είναι πλήρες μέλος του ΝΑΤΟ.
Ωστόσο η Ουάσιγκτον θεωρεί σήμερα ευκολότερη τη συνεργασία με τα πρώτα παρά με ορισμένους Ευρωπαίους συμμάχους.
Αυτό δεν οφείλεται μόνο σε στρατιωτικούς παράγοντες.
Οφείλεται κυρίως στην πολιτική πραγματικότητα.
Γιατί οι αραβικές μοναρχίες θεωρούνται πιο «αξιόπιστοι» εταίροι
Η θεωρία του νεοκλασικού ρεαλισμού προσφέρει ίσως την πιο πειστική εξήγηση.
Η Ισπανία λειτουργεί μέσα σε ένα πολιτικό σύστημα όπου η κοινή γνώμη, οι κομματικοί συσχετισμοί και η αντίθεση στον πόλεμο της Γάζας επηρεάζουν άμεσα τις κυβερνητικές αποφάσεις. Ο Σάντσεθ έχει επενδύσει πολιτικά σε μια ιδιαίτερα επικριτική στάση απέναντι στις ισραηλινές επιχειρήσεις και αυτό επηρεάζει και τις αποφάσεις για τις σχέσεις με τις ΗΠΑ.
Στον αντίποδα, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα ή το Μπαχρέιν διαθέτουν συστήματα διακυβέρνησης όπου η μετάφραση των στρατηγικών επιλογών σε κρατική πολιτική γίνεται πολύ ταχύτερα και με λιγότερους εσωτερικούς περιορισμούς.
Για το Πεντάγωνο, αυτό σημαίνει προβλεψιμότητα.
Και η προβλεψιμότητα μετατρέπεται συχνά σε στρατηγικό πλεονέκτημα.
Το μήνυμα προς τη Βαλτική και την Ανατολική Ευρώπη
Η συζήτηση αυτή ξεπερνά κατά πολύ τη Μέση Ανατολή.
Για τις χώρες της Βαλτικής, την Πολωνία και την Κεντρική Ευρώπη, η υπόθεση δημιουργεί ένα δύσκολο ερώτημα:
Αν η Ουάσιγκτον μπορεί να χτίσει γρηγορότερα, φθηνότερα και αποτελεσματικότερα δίκτυα ασφαλείας εκτός ΝΑΤΟ, ποιο θα είναι το μακροπρόθεσμο κίνητρο να επενδύει πολιτικά στην πιο αργή και περίπλοκη διαδικασία συναίνεσης της Συμμαχίας;
Η Μόσχα παρακολουθεί προσεκτικά αυτές τις εξελίξεις.
Όχι επειδή αφορούν το Ιράν.
Αλλά επειδή αποκαλύπτουν ότι ακόμη και μέσα στο ΝΑΤΟ, η επιχειρησιακή συνεργασία δεν μπορεί πλέον να θεωρείται δεδομένη σε κάθε κρίση.
Η αμερικανική επιλογή που δεν έχει ακόμη ομολογηθεί
Το Abraham Accords Defense Cooperation Act δεν αναφέρεται πουθενά στο ΝΑΤΟ.
Και ίσως αυτό είναι το σημαντικότερο στοιχείο του.
Δεν επιδιώκει να αντικαταστήσει τη Συμμαχία. Δεν αμφισβητεί το Άρθρο 5. Δεν μιλά για ευρωπαϊκή ασφάλεια.
Όμως, στην πράξη, δημιουργεί μια παράλληλη αρχιτεκτονική συνεργασίας, χρηματοδοτούμενη, ευέλικτη και απαλλαγμένη από τις χρονοβόρες διαδικασίες συναίνεσης που χαρακτηρίζουν το ΝΑΤΟ.
Και αυτό ίσως αποτελεί το πραγματικό μήνυμα της εποχής Τραμπ: ότι η Ουάσιγκτον δεν εγκαταλείπει τους συμμάχους της, αλλά αναζητά ολοένα και περισσότερο συνεργασίες που προσφέρουν ταχύτητα, επιχειρησιακή ευελιξία και λιγότερους πολιτικούς περιορισμούς.
Το ερώτημα πλέον δεν είναι αν δημιουργείται μια νέα αρχιτεκτονική ασφαλείας στη Μέση Ανατολή.
Το ερώτημα είναι αν αυτή η νέα αρχιτεκτονική θα εξελιχθεί σταδιακά σε πρότυπο για τον τρόπο με τον οποίο οι Ηνωμένες Πολιτείες θα αντιλαμβάνονται τις συμμαχίες τους στον 21ο αιώνα.
πηγή
Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.
Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.
Δημοσίευση σχολίου