Βασιλης Διαμαντακος
Λίγες ημέρες πριν η Τουρκία βρεθεί στο επίκεντρο της Συμμαχίας, η κυβέρνηση Ερντογάν εντείνει τις επιχειρήσεις ασφαλείας και περιορίζει τον δημόσιο χώρο. Η εξέλιξη επαναφέρει το διαχρονικό ευρωπαϊκό δίλημμα: μπορεί το ΝΑΤΟ να αγνοεί τις δημοκρατικές επιδόσεις ενός τόσο κρίσιμου συμμάχου;
Ενώ η Άγκυρα προετοιμάζεται να φιλοξενήσει μία από τις σημαντικότερες Συνόδους Κορυφής του ΝΑΤΟ των τελευταίων ετών, η κυβέρνηση του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν βρίσκεται αντιμέτωπη με νέο κύμα επικρίσεων για την κατάσταση του κράτους δικαίου και των πολιτικών ελευθεριών στο εσωτερικό της χώρας.
Τις τελευταίες ημέρες, οι τουρκικές αρχές προχώρησαν σε μαζικές επιχειρήσεις ασφαλείας με περισσότερες από 200 συλλήψεις, ενώ επιβλήθηκαν αυστηροί περιορισμοί στις δημόσιες συγκεντρώσεις και ενισχύθηκαν τα μέτρα ασφαλείας ενόψει της Συνόδου του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα. Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι οι επιχειρήσεις στοχεύουν αποκλειστικά στην αντιμετώπιση τρομοκρατικών οργανώσεων. Ωστόσο, αντιπολιτευόμενα κόμματα και οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων εκφράζουν φόβους ότι τα μέτρα επεκτείνονται και σε πολιτικούς αντιπάλους, ακτιβιστές και εκπροσώπους της κοινωνίας των πολιτών.
Η γεωπολιτική ασπίδα του ΝΑΤΟ
Κατά πολιτικές εκτιμήσεις ευρωπαϊκών αναλυτών, η φιλοξενία της Συνόδου προσφέρει στον Ερντογάν σημαντικό διπλωματικό πλεονέκτημα.
Η Τουρκία παραμένει αναντικατάστατος παίκτης για τη Συμμαχία: ελέγχει τα Στενά, διαθέτει τη δεύτερη μεγαλύτερη στρατιωτική δύναμη του ΝΑΤΟ, διαδραματίζει κομβικό ρόλο στη Μαύρη Θάλασσα, στη Μέση Ανατολή και στη μεταναστευτική διαχείριση, ενώ λειτουργεί ως διαμεσολαβητής σε πολλαπλές περιφερειακές κρίσεις.
Αυτή η στρατηγική σημασία δυσκολεύει τόσο τις Βρυξέλλες όσο και την Ουάσιγκτον να ασκήσουν έντονη δημόσια πίεση για ζητήματα δημοκρατίας, ιδιαίτερα σε μια περίοδο όπου η Συμμαχία επιδιώκει να εμφανίσει εικόνα ενότητας απέναντι στη Ρωσία και στις νέες γεωπολιτικές προκλήσεις.
Το διαχρονικό δίλημμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης
Η νέα ένταση επαναφέρει ένα από τα πιο σύνθετα ζητήματα της ευρωπαϊκής πολιτικής απέναντι στην Τουρκία.
Από τη μία πλευρά, η ΕΕ εξακολουθεί να επικρίνει συστηματικά τις εξελίξεις που αφορούν την ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης, την ελευθερία του Τύπου και τα πολιτικά δικαιώματα.
Από την άλλη, η Τουρκία θεωρείται κρίσιμος εταίρος για:
τη συλλογική άμυνα του ΝΑΤΟ,
τη διαχείριση των μεταναστευτικών ροών,
την ενεργειακή ασφάλεια,
την ασφάλεια στη Μαύρη Θάλασσα,
και τη σταθερότητα στην Ανατολική Μεσόγειο.
Αυτό δημιουργεί μια σταθερή αντίφαση στην ευρωπαϊκή στρατηγική: η πολιτική κριτική συνυπάρχει με την ανάγκη διατήρησης στενής συνεργασίας.
Η εικόνα προς τη Δύση
Οι πρόσφατες καταγγελίες για αποκλεισμό ανεξάρτητων μέσων ενημέρωσης από τη διαδικασία διαπίστευσης της Συνόδου του ΝΑΤΟ προσέθεσαν νέα διάσταση στις ανησυχίες περί ελευθερίας του Τύπου. Δημοσιογραφικές ενώσεις στην Τουρκία κατήγγειλαν ότι αρκετά ανεξάρτητα και αντιπολιτευόμενα μέσα ενημέρωσης δεν έλαβαν άδεια κάλυψης των εργασιών της Συνόδου, χωρίς επίσημη αιτιολόγηση.
Για ευρωπαϊκούς διπλωματικούς κύκλους, η εικόνα αυτή δημιουργεί πολιτική αμηχανία, καθώς η Συμμαχία επιδιώκει να προβάλλει τις δημοκρατικές της αξίες την ώρα που η διοργανώτρια χώρα βρίσκεται στο επίκεντρο νέας συζήτησης για τα ανθρώπινα δικαιώματα.
τη διαχείριση των μεταναστευτικών ροών,
την ενεργειακή ασφάλεια,
την ασφάλεια στη Μαύρη Θάλασσα,
και τη σταθερότητα στην Ανατολική Μεσόγειο.
Αυτό δημιουργεί μια σταθερή αντίφαση στην ευρωπαϊκή στρατηγική: η πολιτική κριτική συνυπάρχει με την ανάγκη διατήρησης στενής συνεργασίας.
Η εικόνα προς τη Δύση
Οι πρόσφατες καταγγελίες για αποκλεισμό ανεξάρτητων μέσων ενημέρωσης από τη διαδικασία διαπίστευσης της Συνόδου του ΝΑΤΟ προσέθεσαν νέα διάσταση στις ανησυχίες περί ελευθερίας του Τύπου. Δημοσιογραφικές ενώσεις στην Τουρκία κατήγγειλαν ότι αρκετά ανεξάρτητα και αντιπολιτευόμενα μέσα ενημέρωσης δεν έλαβαν άδεια κάλυψης των εργασιών της Συνόδου, χωρίς επίσημη αιτιολόγηση.
Για ευρωπαϊκούς διπλωματικούς κύκλους, η εικόνα αυτή δημιουργεί πολιτική αμηχανία, καθώς η Συμμαχία επιδιώκει να προβάλλει τις δημοκρατικές της αξίες την ώρα που η διοργανώτρια χώρα βρίσκεται στο επίκεντρο νέας συζήτησης για τα ανθρώπινα δικαιώματα.
Η στρατηγική του Ερντογάν
Κατά αναλυτές, ο Τούρκος πρόεδρος επιχειρεί να αξιοποιήσει τη διεθνή συγκυρία προκειμένου να ενισχύσει τον γεωπολιτικό ρόλο της χώρας του.
Με τον πόλεμο στην Ουκρανία, την κρίση στη Μέση Ανατολή και την αυξανόμενη σημασία της Ανατολικής Μεσογείου, η Άγκυρα εμφανίζεται περισσότερο απαραίτητη από ποτέ για τη δυτική αρχιτεκτονική ασφαλείας.
Αυτό προσφέρει στον Ερντογάν μεγαλύτερα περιθώρια πολιτικών ελιγμών απέναντι στις ευρωπαϊκές επικρίσεις, χωρίς να τίθεται υπό αμφισβήτηση ο στρατηγικός ρόλος της Τουρκίας.
Το πραγματικό διακύβευμα
Η Σύνοδος του ΝΑΤΟ αναμένεται να επικεντρωθεί στην αύξηση των αμυντικών δαπανών, στην αποτροπή απέναντι στη Ρωσία και στη συνοχή της Συμμαχίας.
Ωστόσο, πίσω από τη στρατηγική ατζέντα αναδύεται ένα ευρύτερο πολιτικό ερώτημα: μέχρι ποιο σημείο οι δυτικοί θεσμοί μπορούν να διαχωρίζουν τη γεωπολιτική αναγκαιότητα από τις δημοκρατικές αρχές που δηλώνουν ότι υπερασπίζονται;
Η ευρωπαϊκή διάσταση
Για τις Βρυξέλλες, η υπόθεση δεν αφορά μόνο την Τουρκία. Αποτελεί δοκιμασία για την αξιοπιστία της ίδιας της ευρωπαϊκής εξωτερικής πολιτικής.
Καθώς η γεωπολιτική αστάθεια αυξάνεται, η Ευρωπαϊκή Ένωση καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στη στρατηγική συνεργασία με έναν κρίσιμο σύμμαχο και στη διατήρηση της αξιοπιστίας της ως δύναμης που υπερασπίζεται το κράτος δικαίου και τις δημοκρατικές ελευθερίες.
Η Άγκυρα φαίνεται να γνωρίζει ότι αυτή η ισορροπία είναι εξαιρετικά δύσκολη. Και επιχειρεί να αξιοποιήσει στο έπακρο το γεωπολιτικό της βάρος σε μια περίοδο όπου η Δύση έχει μεγαλύτερη ανάγκη την Τουρκία από ό,τι η Τουρκία τη Δύση.
πηγή
Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.
Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.
Δημοσίευση σχολίου