Βασιλης Διαμαντακος
Η Άγκυρα επαναφέρει με μεγαλύτερη ένταση την αποστρατιωτικοποίηση των ελληνικών νησιών, ενώ στο τουρκικό δημόσιο διάλογο μπαίνει πλέον και η ενισχυμένη αμυντική συνεργασία Ελλάδας–Ισραήλ. Η απάντηση της Αθήνας είναι κατηγορηματική: οι τουρκικές αιτιάσεις στερούνται νομικού ερείσματος και είναι «οξύμωρο» να χαρακτηρίζεται απειλή η ελληνική άμυνα όσο παραμένει σε ισχύ το casus belli.
Νέο κύκλο έντασης στο Αιγαίο ανοίγει η παρέμβαση του Χακάν Φιντάν, με τον Τούρκο υπουργό Εξωτερικών να επαναφέρει ευθέως την απαίτηση περί αποστρατιωτικοποίησης ελληνικών νησιών και να χαρακτηρίζει τη στρατιωτική παρουσία σε αυτά «απειλή» για την Τουρκία.
Δεν πρόκειται για καινούργια τουρκική θέση.
Η χρονική στιγμή, όμως, είναι διαφορετική.
Η συζήτηση στην Τουρκία εξελίσσεται πλέον μέσα σε ένα νέο περιβάλλον ασφαλείας, με την ενίσχυση της ελληνοϊσραηλινής αμυντικής συνεργασίας και τα νέα ελληνικά εξοπλιστικά προγράμματα να μπαίνουν ολοένα περισσότερο στο μικροσκόπιο της Άγκυρας.
Φιντάν: «Αποτελεί απειλή για εμάς»
Ο Χακάν Φιντάν δήλωσε ότι η Τουρκία έχει «πολύ σοβαρές ανησυχίες» για τη στρατιωτική παρουσία σε συγκεκριμένα ελληνικά νησιά.
«Φυσικά, έχουμε πολύ σοβαρές ανησυχίες για τη στρατιωτικοποίηση ορισμένων νησιών. Το γνωρίζουν αυτό και το έχουμε μεταφέρει.»
Και προχώρησε ακόμη περισσότερο:
«Η στρατιωτικοποίηση των νησιών που έχουν αποστρατιωτικοποιημένο καθεστώς, για εμάς αποτελεί απειλή.»
Πρόκειται για την τουρκική ερμηνεία του καθεστώτος των νησιών, την οποία η ελληνική πλευρά απορρίπτει.
Ο Φιντάν υποστήριξε ακόμη ότι η Ελλάδα ενεργεί κατά παράβαση διεθνών συνθηκών και κάλεσε την Αθήνα να συμμορφωθεί με όσα η Άγκυρα θεωρεί συμβατικές υποχρεώσεις της.
«Μην γίνει η Ελλάδα εργαλείο τρίτων»
Ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον έχει μια δεύτερη φράση του Τούρκου υπουργού.
«Δεν θέλουμε η Ελλάδα να γίνει εργαλείο όσων θέλουν να αποσταθεροποιήσουν την περιοχή και να τη βυθίσουν στο χάος.»
Ο Φιντάν δεν κατονομάζει στη συγκεκριμένη δήλωση το Ισραήλ.
Η αναφορά όμως γίνεται σε μια περίοδο κατά την οποία η ελληνοϊσραηλινή αμυντική συνεργασία βρίσκεται στο επίκεντρο του τουρκικού δημόσιου διαλόγου.
Τουρκικά μέσα ενημέρωσης και αναλυτές έχουν συνδέσει τις τελευταίες ημέρες ισραηλινά οπλικά συστήματα με την ελληνική αμυντική παρουσία στο Αιγαίο, φτάνοντας μέχρι ισχυρισμούς περί ισραηλινού προσωπικού στα ελληνικά νησιά.
Οι συγκεκριμένοι ισχυρισμοί αποτελούν θέσεις Τούρκων αναλυτών και δεν συνιστούν επιβεβαιωμένα δεδομένα.
Η νέα ισραηλινή παράμετρος
Αυτό ακριβώς διαφοροποιεί τη σημερινή συγκυρία από προηγούμενους γύρους ελληνοτουρκικής αντιπαράθεσης για τα νησιά.
Η Ελλάδα βρίσκεται σε φάση σημαντικής αναβάθμισης της αεράμυνας και των δυνατοτήτων πλήγματος, με ισραηλινής προέλευσης συστήματα να αποτελούν μέρος της ευρύτερης αμυντικής εξίσωσης.
Στον τουρκικό δημόσιο διάλογο, αυτή η εξέλιξη αντιμετωπίζεται πλέον όχι μόνο ως ελληνικό εξοπλιστικό πρόγραμμα αλλά ως στοιχείο της ευρύτερης στρατηγικής σχέσης Αθήνας–Ιερουσαλήμ.
Το αποτέλεσμα είναι ότι τρία διαφορετικά ζητήματα αρχίζουν να συνδέονται:
τα ελληνικά νησιά,
οι ελληνοϊσραηλινές σχέσεις,
και η νέα αρχιτεκτονική αεράμυνας της Ελλάδας.
Η Αθήνα απαντά: «Στερούνται νομικού ερείσματος»
Η αντίδραση του ελληνικού υπουργείου Εξωτερικών ήταν άμεση και ιδιαίτερα σαφής.
«Η Ελλάδα διαμορφώνει την εξωτερική της πολιτική κυρίαρχα και ανεξάρτητα και δεν ετεροκαθορίζεται.»
Και απέρριψε ευθέως τη θέση περί «εργαλειοποίησης»:
«Ισχυρισμοί περί δήθεν εργαλειοποίησης της Ελλάδας με σκοπό την αποσταθεροποίηση της περιοχής ουδεμία σχέση έχουν με την πραγματικότητα.»
Για το ζήτημα της αποστρατιωτικοποίησης, το ΥΠΕΞ ήταν ακόμη πιο κατηγορηματικό:
«Οι επαναλαμβανόμενες μονομερείς αιτιάσεις της Τουρκίας περί αποστρατιωτικοποίησης ελληνικών νησιών του Αιγαίου στερούνται νομικού ερείσματος στο Διεθνές Δίκαιο και έχουν κατ’ επανάληψη απορριφθεί κατηγορηματικά στο σύνολό τους.»
Η Αθήνα βάζει στο τραπέζι το casus belli
Το ισχυρότερο σημείο της ελληνικής απάντησης βρίσκεται όμως αλλού.
Στην απειλή πολέμου που εξακολουθεί να διατηρεί η Τουρκία έναντι της Ελλάδας στην περίπτωση επέκτασης των ελληνικών χωρικών υδάτων στο Αιγαίο.
Το ΥΠΕΞ απάντησε:
«Ο χαρακτηρισμός της αμυντικής θωράκισης ελληνικού εδάφους ως “απειλής” είναι όχι μόνο αστήρικτος αλλά και οξύμωρος, όταν, κατά παράβαση του Διεθνούς Δικαίου, η Τουρκία εξακολουθεί να διατηρεί σε ισχύ απειλή πολέμου (casus belli) κατά της Ελλάδας σε περίπτωση άσκησης νόμιμου κυριαρχικού δικαιώματος.»
Εδώ βρίσκεται και η ουσία της ελληνικής επιχειρηματολογίας.
Η Αθήνα δεν συζητά την άμυνα των νησιών αποκομμένη από το συνολικό περιβάλλον ασφαλείας στο Αιγαίο.
Αυτοάμυνα σε ολόκληρη την ελληνική επικράτεια
Η ελληνική θέση είναι ότι το καθεστώς των νησιών καθορίζεται από τις ισχύουσες διεθνείς συνθήκες και ότι η χώρα έχει δικαίωμα να λαμβάνει τα αναγκαία μέτρα για την άμυνα της επικράτειάς της.
«Η Ελλάδα, ως κυρίαρχο κράτος, δικαιούται πλήρως να λάβει όλα τα αναγκαία μέτρα ώστε να διασφαλίσει ότι θα είναι σε θέση να ασκήσει το αναφαίρετο δικαίωμά της σε νόμιμη άμυνα.»
Παράλληλα, η Αθήνα επιμένει ότι παραμένει προσηλωμένη στον διάλογο και στις σχέσεις καλής γειτονίας, αλλά θέτει ως προϋπόθεση τον σεβασμό του Διεθνούς Δικαίου και την αποχή από απειλές.
Γιατί η Άγκυρα επαναφέρει τώρα τα νησιά
Η τουρκική θέση για την αποστρατιωτικοποίηση δεν εμφανίστηκε το 2026.
Ο ίδιος ο Φιντάν υποστήριξε ότι η Άγκυρα θέτει το ζήτημα εδώ και δεκαετίες, τόσο διμερώς όσο και σε ΝΑΤΟ και ΟΗΕ.
Αυτό που αλλάζει είναι το στρατηγικό περιβάλλον.
Η Ελλάδα ενισχύει τις Ένοπλες Δυνάμεις της.
Η αμυντική σχέση με το Ισραήλ βαθαίνει.
Νέα συστήματα αεράμυνας και πυραυλικών δυνατοτήτων μπαίνουν στον ελληνικό σχεδιασμό.
Και η Ανατολική Μεσόγειος βρίσκεται ήδη σε περίοδο εξαιρετικά υψηλής γεωπολιτικής έντασης.
Μέσα σε αυτό το σκηνικό, η Άγκυρα επαναφέρει ένα παλιό ζήτημα σε μια νέα στρατηγική πραγματικότητα.
Το Αιγαίο ξαναμπαίνει στο σκληρό γεωπολιτικό παιχνίδι
Η σημασία των δηλώσεων Φιντάν δεν βρίσκεται επομένως μόνο στη λέξη «απειλή».
Βρίσκεται στη σταδιακή σύνδεση της παλιάς ελληνοτουρκικής διαφοράς για τα νησιά με τη νέα ισορροπία ισχύος στην Ανατολική Μεσόγειο.
Ελλάδα–Ισραήλ.
Νέα όπλα.
Αεράμυνα.
Καστελόριζο.
Ανατολικό Αιγαίο.
Και απέναντι, μια Τουρκία που δηλώνει ότι βλέπει την ελληνική στρατιωτική παρουσία ως πρόβλημα ασφαλείας.
Η Αθήνα από την πλευρά της απαντά ότι η άμυνα της ελληνικής επικράτειας δεν μπορεί να χαρακτηρίζεται «απειλή» όσο η ίδια η Τουρκία διατηρεί απέναντί της απειλή πολέμου.
Και κάπως έτσι, πίσω από μια παλιά διαφωνία για την αποστρατιωτικοποίηση, αρχίζει να διαγράφεται η πολύ μεγαλύτερη μάχη για τη νέα ισορροπία ισχύος στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.
πηγή
Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.
Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.
Δημοσίευση σχολίου