Βασιλης Διαμαντακος
Ο Τραμπ μιλά για «επιθεωρήσεις στο διηνεκές», η Τεχεράνη τον διαψεύδει – Στο τραπέζι δισεκατομμύρια δολάρια, κυρώσεις, θαλάσσιες οδοί και ο πόλεμος σκιών στον Λίβανο
Μόλις λίγα 24ωρα μετά την υπογραφή της πολυσυζητημένης συμφωνίας-πλαισίου μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν, οι δύο πλευρές βρίσκονται ήδη σε τροχιά σύγκρουσης για το τι ακριβώς συμφώνησαν.
Η εύθραυστη διπλωματική εκεχειρία που παρουσιάστηκε ως το πρώτο βήμα για τον τερματισμό μιας επικίνδυνης περιφερειακής κρίσης δείχνει να δοκιμάζεται από τις πρώτες κιόλας ημέρες, καθώς Ουάσιγκτον και Τεχεράνη δίνουν εντελώς διαφορετικές ερμηνείες σε κρίσιμα σημεία της συμφωνίας.
Στο επίκεντρο βρίσκεται το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, αλλά οι διαφωνίες επεκτείνονται πλέον στα παγωμένα ιρανικά κεφάλαια, στις κυρώσεις, στη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ και ακόμη και στο μέλλον των ισραηλινών επιχειρήσεων στον Λίβανο.
Η πρώτη μεγάλη σύγκρουση: Οι πυρηνικές επιθεωρήσεις
Ο Ντόναλντ Τραμπ εμφανίστηκε θριαμβευτής μετά τις συνομιλίες στην Ελβετία, δηλώνοντας ότι η Τεχεράνη αποδέχθηκε «το υψηλότερο επίπεδο πυρηνικών επιθεωρήσεων επ’ αόριστον».
«Το Ιράν συμφώνησε πλήρως σε επιθεωρήσεις υψηλού επιπέδου στο διηνεκές. Αυτό εξασφαλίζει απόλυτη πυρηνική διαφάνεια», υποστήριξε ο Αμερικανός πρόεδρος.
Η απάντηση από την Τεχεράνη ήταν άμεση και κατηγορηματική.
Ανώτεροι Ιρανοί αξιωματούχοι ξεκαθάρισαν ότι το πυρηνικό πρόγραμμα δεν αποτέλεσε αντικείμενο της τελευταίας διαπραγμάτευσης και ότι δεν έχει υπάρξει καμία συμφωνία για επαναφορά επιθεωρητών της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας (IAEA).
Η διάψευση αυτή προκάλεσε αίσθηση σε διπλωματικούς κύκλους, καθώς αποκαλύπτει ότι οι δύο πλευρές φαίνεται να έχουν διαφορετική αντίληψη για το ίδιο το περιεχόμενο της συμφωνίας.
Τα δισεκατομμύρια που χωρίζουν Ουάσιγκτον και Τεχεράνη
Η δεύτερη μεγάλη εστία έντασης αφορά τα οικονομικά ανταλλάγματα.
Η συμφωνία προβλέπει σταδιακή άρση κυρώσεων και αποδέσμευση μέρους των ιρανικών κεφαλαίων που παραμένουν παγωμένα στο εξωτερικό.
Ο Τραμπ υποστηρίζει ότι τα χρήματα θα διοχετεύονται αποκλειστικά σε αγορές τροφίμων και φαρμάκων από τις Ηνωμένες Πολιτείες μέσω ειδικού μηχανισμού ελέγχου.
Η ιρανική πλευρά όμως απορρίπτει κατηγορηματικά αυτή την εκδοχή.
«Τα χρήματα ανήκουν στο Ιράν και το Ιράν θα αποφασίζει πώς θα τα χρησιμοποιήσει», δηλώνουν κυβερνητικές πηγές στην Τεχεράνη.
Σύμφωνα με πληροφορίες, στο τραπέζι βρίσκεται και σχέδιο οικονομικής ανασυγκρότησης ύψους έως και 300 δισεκατομμυρίων δολαρίων, το οποίο θα ενεργοποιηθεί μόνο εφόσον υπάρξει πρόοδος στις διαπραγματεύσεις.
Το Ορμούζ παραμένει η μεγαλύτερη γεωοικονομική βόμβα
Παρότι η συμφωνία επέτρεψε την επαναφορά της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, η κρίση κάθε άλλο παρά έχει τελειώσει.
Περίπου το 20% της παγκόσμιας διακίνησης πετρελαίου περνά από το συγκεκριμένο πέρασμα, γεγονός που το καθιστά ένα από τα πιο στρατηγικά σημεία του πλανήτη.
Η Τεχεράνη εξετάζει το ενδεχόμενο επιβολής τελών ή ειδικών χρεώσεων σε πλοία που χρησιμοποιούν το Ορμούζ μετά το πέρας της μεταβατικής περιόδου των 60 ημερών.
Η Ουάσιγκτον θεωρεί μια τέτοια κίνηση απαράδεκτη.
Ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο ξεκαθάρισε ότι:
«Δεν πρόκειται να υπάρξει καμία συμφωνία που θα επιτρέπει στο Ιράν να επιβάλλει διόδια στη σημαντικότερη ενεργειακή αρτηρία του κόσμου.»
Η διαφωνία αυτή αναμένεται να αποτελέσει ένα από τα δυσκολότερα κεφάλαια της επόμενης φάσης των διαπραγματεύσεων.
Ο Λίβανος μετατρέπεται σε νέο πεδίο αντιπαράθεσης
Στο μεταξύ, η κατάσταση περιπλέκεται ακόμη περισσότερο λόγω του Λιβάνου.
Η Τεχεράνη υποστηρίζει ότι η συμφωνία προϋποθέτει αποχώρηση των ισραηλινών δυνάμεων από λιβανικά εδάφη.
Το Ισραήλ διαφωνεί.
Η κυβέρνηση Νετανιάχου επιμένει ότι θα διατηρήσει ζώνη ασφαλείας στα νότια σύνορα και θα συνεχίσει να επιχειρεί εναντίον στόχων που θεωρεί απειλή.
Η διαφωνία αποκαλύπτει πόσο δύσκολο είναι να διαχωριστεί η αμερικανοϊρανική προσέγγιση από τα περιφερειακά μέτωπα όπου δραστηριοποιούνται οργανώσεις που στηρίζονται από την Τεχεράνη.
Για πολλούς αναλυτές, η τύχη της συμφωνίας ίσως κριθεί περισσότερο στον Λίβανο παρά στην ίδια τη Γενεύη.
Πολιτικές πιέσεις στον Τραμπ
Η διεθνής διάσταση της κρίσης συνοδεύεται από αυξανόμενες εσωτερικές πιέσεις στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Δημοσκοπήσεις δείχνουν μείωση της υποστήριξης προς τη στρατηγική Τραμπ έναντι του Ιράν, ενώ στο Κογκρέσο αυξάνονται οι φωνές που ζητούν αυστηρότερο κοινοβουλευτικό έλεγχο οποιασδήποτε συμφωνίας.
Αμερικανοί γερουσιαστές εκφράζουν ανησυχίες ότι η κυβέρνηση βιάστηκε να παρουσιάσει διπλωματική επιτυχία πριν εξασφαλίσει σαφείς δεσμεύσεις από την ιρανική πλευρά.
Το κρίσιμο 60ήμερο
Οι επόμενες 60 ημέρες θεωρούνται καθοριστικές.
Μέχρι τότε θα πρέπει να υπάρξουν απαντήσεις σε τέσσερα θεμελιώδη ερωτήματα:Θα δεχθεί το Ιράν διεθνείς πυρηνικές επιθεωρήσεις;
Πώς θα διαχειριστούν τα αποδεσμευμένα δισεκατομμύρια;
Ποιος θα ελέγχει το καθεστώς ναυσιπλοΐας στο Ορμούζ;
Και πώς θα αντιμετωπιστούν οι συγκρούσεις σε Λίβανο, Συρία και ευρύτερη Μέση Ανατολή;
Η συμφωνία απέτρεψε έναν ευρύτερο πόλεμο και οδήγησε σε αποκλιμάκωση των ενεργειακών αγορών.
Ωστόσο, οι πρώτες σοβαρές τριβές δείχνουν ότι η πραγματική διαπραγμάτευση μόλις ξεκίνησε.
Και αν οι διαφωνίες αυτές δεν γεφυρωθούν σύντομα, η συμφωνία που παρουσιάστηκε ως ιστορική διπλωματική επιτυχία μπορεί να μετατραπεί σε μία ακόμη χαμένη ευκαιρία στη μακρά και ταραχώδη σχέση μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης
πηγή
Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.
Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.
Δημοσίευση σχολίου