Βασιλης Διαμαντακος
Οργή στο Τόκιο για την ιστορική επίσκεψη του Ρώσου προέδρου στο Ιτουρούπ – Η Τακαΐτσι απειλεί με νέα μέτρα, αλλά το ρωσικό LNG του Sakhalin-2 καλύπτει σχεδόν το 9% των ιαπωνικών εισαγωγών
Μία κίνηση με ισχυρό γεωπολιτικό συμβολισμό επέλεξε ο Βλαντίμιρ Πούτιν για να υπενθυμίσει στην Ιαπωνία ότι η σύγκρουση Μόσχας–Τόκιο δεν περιορίζεται ούτε στην Ουκρανία ούτε στις κυρώσεις.
Ο Ρώσος πρόεδρος επισκέφθηκε στις 13 Αυγούστου το Ιτουρούπ — Ετορόφου για τους Ιάπωνες — ένα από τα τέσσερα νότια νησιά των Κουρίλων που η Ιαπωνία διεκδικεί ως «Βόρεια Εδάφη». Πρόκειται για την πρώτη επίσκεψη του Πούτιν στα επίμαχα νησιά κατά τη διάρκεια της μακράς παραμονής του στην εξουσία.
Η αντίδραση του Τόκιο ήταν άμεση. Η πρωθυπουργός Σανάε Τακαΐτσι χαρακτήρισε την επίσκεψη «απολύτως απαράδεκτη», ενώ η ιαπωνική κυβέρνηση κάλεσε τον Ρώσο πρεσβευτή για να του επιδώσει επίσημη διαμαρτυρία.
Πίσω όμως από τη σκληρή διπλωματική γλώσσα κρύβεται ένα πολύ δυσκολότερο πρόβλημα για την Ιαπωνία: η ενέργεια.
Η πληγή που παραμένει ανοικτή εδώ και 80 χρόνια
Η εδαφική διαμάχη ανάμεσα στις δύο χώρες έχει τις ρίζες της στο τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου.
Η Σοβιετική Ένωση κατέλαβε τα τέσσερα νησιά το 1945 και έκτοτε η Μόσχα τα ελέγχει, ενώ το Τόκιο εξακολουθεί να διεκδικεί τα Ιτουρούπ/Ετορόφου, Κουνασίρ/Κουνασίρι, Σικοτάν και τη συστάδα Χαμπομάι.
Η εκκρεμότητα αυτή βρίσκεται στον πυρήνα της αδυναμίας Ρωσίας και Ιαπωνίας να υπογράψουν ακόμη και σήμερα επίσημη συνθήκη ειρήνης για τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Ο Σίνζο Άμπε είχε επενδύσει σημαντικό πολιτικό κεφάλαιο στην προσπάθεια εξεύρεσης συμβιβασμού με τον Πούτιν. Η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία και η συμμετοχή της Ιαπωνίας στις δυτικές κυρώσεις ουσιαστικά πάγωσαν αυτή την προοπτική.
Η επίσκεψη Πούτιν έρχεται τώρα να υπογραμμίσει ότι, από την πλευρά της Μόσχας, το εδαφικό ζήτημα θεωρείται λήξαν.
Το αδύναμο σημείο του Τόκιο λέγεται Sakhalin-2
Εδώ βρίσκεται και το μεγάλο δίλημμα της ιαπωνικής κυβέρνησης.
Παρά τη συμμετοχή της στις κυρώσεις κατά της Ρωσίας, η Ιαπωνία εξακολουθεί να προμηθεύεται σημαντικές ποσότητες υγροποιημένου φυσικού αερίου από το Sakhalin-2 στη ρωσική Άπω Ανατολή.
Το 2025 το ρωσικό έργο κάλυψε περίπου το 8,9% των συνολικών εισαγωγών LNG της Ιαπωνίας, δηλαδή περίπου 3,6-3,9 εκατ. τόνους ετησίως.
Και η σχέση είναι βαθύτερη από μια απλή εμπορική συναλλαγή.
Στο Sakhalin-2 συμμετέχουν οι ιαπωνικές Mitsui και Mitsubishi με ποσοστά 12,5% και 10% αντίστοιχα, ενώ τον έλεγχο έχει η Gazprom.
Η γεωγραφική εγγύτητα κάνει επίσης το ρωσικό LNG ιδιαίτερα σημαντικό για την Ιαπωνία, καθώς μειώνει το μεταφορικό κόστος και τον χρόνο παράδοσης.
Η Ουάσιγκτον έδωσε παράταση μέχρι τον Δεκέμβριο
Η πραγματική έκταση του προβλήματος φαίνεται από τις ίδιες τις αμερικανικές κυρώσεις.
Το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών παρέτεινε έως τις 18 Δεκεμβρίου 2026 κρίσιμες εξαιρέσεις που σχετίζονται με το Sakhalin-2, συμπεριλαμβανομένων συναλλαγών που αφορούν την Gazprombank και τη λειτουργία του έργου.
Ακόμη και η Ευρωπαϊκή Ένωση προβλέπει ειδική εξαίρεση για τη θαλάσσια μεταφορά LNG του Sakhalin-2 προς την Ιαπωνία έως τον Μάρτιο του 2028.
Η ενεργειακή εξάρτηση του Τόκιο επομένως δεν αποτελεί απλώς ρωσικό επιχείρημα. Έχει αναγνωριστεί στην πράξη και μέσα στο ίδιο το δυτικό καθεστώς κυρώσεων.
Η Τακαΐτσι είχε ήδη παραδεχθεί το πρόβλημα
Υπάρχει και μία ακόμη πολιτικά κρίσιμη λεπτομέρεια.
Όταν η κυβέρνηση Τραμπ πίεσε το Τόκιο το 2025 να σταματήσει τις αγορές ρωσικής ενέργειας, η Τακαΐτσι είχε εξηγήσει στον Αμερικανό πρόεδρο ότι μια πλήρης απαγόρευση του ρωσικού LNG θα ήταν δύσκολη για την Ιαπωνία λόγω των ενεργειακών αναγκών της χώρας.
Αυτό περιορίζει σήμερα τον χώρο αντίδρασής της.
Το Τόκιο μπορεί να επιβάλει νέες κυρώσεις σε πρόσωπα, αξιωματούχους ή ρωσικούς φορείς. Μια απόφαση όμως που θα έπληττε ευθέως τις ροές LNG από το Sakhalin-2 θα είχε πολύ διαφορετικό οικονομικό κόστος.
Μπορεί η Ιαπωνία να αντικαταστήσει το ρωσικό LNG;
Θεωρητικά, ναι.
Μεγάλες ιαπωνικές εταιρείες ηλεκτρισμού έχουν δηλώσει ότι διαθέτουν τη δυνατότητα να αναζητήσουν εναλλακτικές ποσότητες εάν υπάρξει διακοπή των προμηθειών από το Sakhalin-2.
Η JERA, για παράδειγμα, διαχειρίζεται συνολικό χαρτοφυλάκιο περίπου 30-35 εκατ. τόνων LNG ετησίως και αγοράζει περίπου 2 εκατ. τόνους από το ρωσικό έργο.
Το ζήτημα, όμως, δεν είναι μόνο εάν μπορούν να βρεθούν φορτία. Είναι σε ποια τιμή, από ποια απόσταση και με πόσο σταθερές μακροχρόνιες συμβάσεις.
Γι’ αυτό και η διαφοροποίηση προς αμερικανικές και άλλες πηγές LNG αποτελεί λύση περισσότερο μεσοπρόθεσμη παρά άμεση.
Το πραγματικό μήνυμα του Πούτιν
Η επίσκεψη στις Κουρίλες μπορεί συνεπώς να διαβαστεί και πέρα από την ιστορική εδαφική διαμάχη.
Ο Πούτιν γνωρίζει ότι η Ιαπωνία μπορεί να καταδικάσει πολιτικά τη Ρωσία, να ενισχύσει την άμυνά της και να συμμετέχει στις δυτικές κυρώσεις. Γνωρίζει όμως επίσης ότι υπάρχει ένας τομέας στον οποίο το Τόκιο εξακολουθεί να χρειάζεται τη Μόσχα: την ενεργειακή ασφάλεια.
Και αυτό δημιουργεί μια ιδιόμορφη ισορροπία.
Η Ιαπωνία χαρακτηρίζει την παρουσία του Ρώσου προέδρου στα διεκδικούμενα νησιά «απολύτως απαράδεκτη», αλλά την ίδια στιγμή σχεδόν ένα στα έντεκα φορτία LNG που εισάγει εξακολουθεί να προέρχεται από ένα ρωσικό ενεργειακό έργο.
Το κρίσιμο τεστ, επομένως, δεν θα είναι τόσο πόσο σκληρή θα είναι η επόμενη ανακοίνωση του Τόκιο.
Θα είναι εάν η Ιαπωνία είναι διατεθειμένη να μετατρέψει τη διπλωματική οργή για τις Κουρίλες σε οικονομικό κόστος για τη Μόσχα — ακόμη κι αν ένα μέρος αυτού του κόστους επιστρέψει στους ίδιους τους Ιάπωνες καταναλωτές.
πηγή
Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.
Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.
Δημοσίευση σχολίου