Οι αγορές δεν αποτιμούν πλέον μόνο βαρέλια. Αποτιμούν την πιθανότητα πολέμου.
Βασιλης ΔιαμαντακοςΗ σχετικά ήρεμη έναρξη της εβδομάδας στις διεθνείς αγορές πετρελαίου δεν πρέπει να δημιουργεί ψευδαισθήσεις. Το Brent κινήθηκε κοντά στα 72 δολάρια το βαρέλι, καθώς οι αγορές υποδέχθηκαν θετικά την ανακοίνωση νέου γύρου συνομιλιών μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν στη Ντόχα του Κατάρ. Ωστόσο, η σταθεροποίηση των τιμών δεν σηματοδοτεί επιστροφή στην κανονικότητα.
Αντίθετα, αποτυπώνει τη μετάβαση της αγοράς σε ένα νέο καθεστώς γεωπολιτικής αβεβαιότητας, όπου κάθε στρατιωτικό επεισόδιο, κάθε επίθεση σε δεξαμενόπλοιο και κάθε ανακοίνωση για τα Στενά του Ορμούζ μετατρέπεται άμεσα σε παράγοντα αποτίμησης του κινδύνου.
Το πετρέλαιο δεν διαπραγματεύεται πλέον μόνο βάσει της προσφοράς και της ζήτησης. Διαπραγματεύεται με βάση την πιθανότητα διακοπής των παγκόσμιων ενεργειακών ροών.
Η στρατηγική σημασία του Ορμούζ παραμένει τεράστια. Σύμφωνα με την U.S. Energy Information Administration (EIA), από το στενό διέρχονται καθημερινά περίπου 20 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου και προϊόντων πετρελαίου, ποσότητα που αντιστοιχεί σχεδόν στο 20% της παγκόσμιας κατανάλωσης υγρών καυσίμων και περίπου στο ένα τρίτο του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου αργού πετρελαίου. Ελάχιστα σημεία στον πλανήτη συγκεντρώνουν τόσο μεγάλη γεωοικονομική σημασία.
Το Ορμούζ ως εργαλείο στρατηγικής ισχύος
Για περισσότερες από τέσσερις δεκαετίες, τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν το σημαντικότερο ενεργειακό choke point του πλανήτη.
Η αξία τους δεν προκύπτει μόνο από τον όγκο του πετρελαίου που διακινείται, αλλά από την απουσία αξιόπιστων εναλλακτικών διαδρομών για τις εξαγωγές των χωρών του Κόλπου.
Η εξάρτηση της Ασίας είναι ακόμη μεγαλύτερη. Περίπου 89% των φορτίων που διέρχονται από το Ορμούζ κατευθύνονται προς ασιακές οικονομίες, ενώ μόνο η Κίνα και η Ινδία απορροφούν σχεδόν το 44% των συνολικών ροών. Αυτό εξηγεί γιατί κάθε ένταση στην περιοχή μετατρέπεται άμεσα σε παγκόσμιο οικονομικό γεγονός και όχι σε μια ακόμη περιφερειακή κρίση.
Για τις Ηνωμένες Πολιτείες, ο έλεγχος της ασφάλειας των θαλάσσιων διαδρόμων αποτελεί βασικό στοιχείο της στρατηγικής τους παρουσίας στη Μέση Ανατολή. Για το Ιράν, αντίθετα, το Ορμούζ λειτουργεί ως μοχλός αποτροπής και διαπραγματευτικής πίεσης απέναντι στη Δύση.
Η αγορά αποτιμά πλέον το ρίσκο και όχι τη διακοπή
Το τελευταίο επεισόδιο μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης ανέδειξε μια θεμελιώδη αλλαγή στον τρόπο λειτουργίας της αγοράς.
Παλαιότερα, μία επίθεση σε ενεργειακές υποδομές θα οδηγούσε σε απότομη άνοδο των τιμών.
Σήμερα, οι επενδυτές εξετάζουν κάτι διαφορετικό: κατά πόσο η κρίση μπορεί να οδηγήσει σε πραγματική διακοπή των ενεργειακών ροών.
Αυτό εξηγεί γιατί, παρά τις στρατιωτικές επιχειρήσεις των τελευταίων ημερών, οι τιμές του Brent παρέμειναν σχετικά συγκρατημένες.
Οι αγορές προεξοφλούν πιθανότητες και όχι γεγονότα.
Η έννοια του λεγόμενου geopolitical risk premium έχει αποκτήσει μόνιμο χαρακτήρα στις αγορές ενέργειας. Δεν χρειάζεται να κλείσει το Ορμούζ για να αυξηθούν οι τιμές. Αρκεί να αυξηθεί η πιθανότητα να συμβεί.
Η πραγματική δοκιμασία βρίσκεται στη ναυτιλία
Οι διπλωματικές συνομιλίες μπορεί να καθησυχάζουν προσωρινά τις αγορές, όμως ο ουσιαστικός δείκτης αποκλιμάκωσης παραμένει η ναυσιπλοΐα.
Παρότι η κυκλοφορία δεξαμενόπλοιων παρουσιάζει σταδιακή βελτίωση, σημαντικός αριθμός πλοίων εξακολουθεί να κινείται με καθυστερήσεις ή να αναμένει ασφαλέστερες συνθήκες πριν εισέλθει στον Περσικό Κόλπο.
Παράλληλα, τα ασφάλιστρα πολεμικού κινδύνου παραμένουν αισθητά υψηλότερα από τα επίπεδα πριν από την κρίση, αυξάνοντας το συνολικό κόστος μεταφοράς του πετρελαίου και επιβαρύνοντας τις εφοδιαστικές αλυσίδες.
Οι αγορές εμπιστεύονται περισσότερο τις αποφάσεις των ναυτιλιακών εταιρειών και των ασφαλιστών παρά τις πολιτικές δηλώσεις. Η πλήρης αποκατάσταση της εμπορικής ναυσιπλοΐας θα αποτελέσει την πραγματική ένδειξη ότι η κρίση βαίνει προς εκτόνωση.
Η νέα γεωοικονομία της ενέργειας
Η αγορά πετρελαίου έχει αλλάξει ριζικά την τελευταία πενταετία.
Για δεκαετίες, οι τιμές διαμορφώνονταν κυρίως από τις αποφάσεις του OPEC+, την παραγωγή σχιστολιθικού πετρελαίου στις Ηνωμένες Πολιτείες και την πορεία της κινεζικής οικονομίας.
Σήμερα, οι γεωπολιτικοί παράγοντες έχουν αποκτήσει αντίστοιχη βαρύτητα.
Ο πόλεμος στην Ουκρανία, οι επιθέσεις των Χούθι στην Ερυθρά Θάλασσα, οι διαδοχικές κρίσεις στα Στενά του Ορμούζ και η στρατηγική αντιπαράθεση μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών, Ιράν και Ισραήλ έχουν μετατρέψει τις ενεργειακές υποδομές σε πεδίο γεωοικονομικού ανταγωνισμού.
Η ασφάλεια των θαλάσσιων διαδρόμων αποτελεί πλέον εξίσου σημαντικό παράγοντα με την ίδια την παραγωγή πετρελαίου.
Οι αγορές αναζητούν προβλεψιμότητα
Οι συνομιλίες που προγραμματίζονται στη Ντόχα δεν αναμένεται να επιλύσουν τις βαθιές στρατηγικές διαφορές μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης.
Οι αγορές, ωστόσο, δεν απαιτούν ειρήνη.
Αυτό που αναζητούν είναι προβλεψιμότητα.
Η διατήρηση ανοικτών των Στενών του Ορμούζ, η ασφαλής διέλευση των δεξαμενόπλοιων και η αποφυγή άμεσης στρατιωτικής σύγκρουσης αποτελούν τους κρίσιμους παράγοντες για τη σταθερότητα των τιμών.
Σε ένα περιβάλλον όπου η ενέργεια χρησιμοποιείται ολοένα περισσότερο ως εργαλείο εξωτερικής πολιτικής, ακόμη και η προσωρινή σταθερότητα έχει σημαντική οικονομική αξία.
Το νέο ενεργειακό καθεστώς
Η μεγαλύτερη αλλαγή που αφήνει πίσω της η τελευταία κρίση δεν αφορά την τιμή του Brent.
Αφορά τον τρόπο με τον οποίο αυτή διαμορφώνεται.
Πριν από μια δεκαετία, οι αγορές επικεντρώνονταν σχεδόν αποκλειστικά στα αποθέματα των ΗΠΑ, στις αποφάσεις του OPEC και στη ζήτηση από την Κίνα.
Σήμερα, η εξίσωση είναι πολύ πιο σύνθετη.
Η ασφάλεια των θαλάσσιων διαδρόμων, οι κυρώσεις, οι επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές, οι κυβερνοεπιθέσεις και η πιθανότητα αποκλεισμού κρίσιμων σημείων διέλευσης αποτελούν μόνιμους παράγοντες αποτίμησης.
Το πετρέλαιο εξελίσσεται σταδιακά από απλό ενεργειακό εμπόρευμα σε γεωστρατηγικό περιουσιακό στοιχείο, του οποίου η τιμή αντανακλά όχι μόνο την ισορροπία προσφοράς και ζήτησης αλλά και την ισορροπία ισχύος μεταξύ των μεγάλων δυνάμεων.
Η νέα ισορροπία στην αγορά πετρελαίου δεν είναι ισορροπία ειρήνης.
Είναι μια ισορροπία αποτροπής, όπου οι τιμές σταθεροποιούνται όχι επειδή οι κίνδυνοι έχουν εξαλειφθεί, αλλά επειδή όλοι οι εμπλεκόμενοι γνωρίζουν ότι μια ανεξέλεγκτη σύγκρουση στα Στενά του Ορμούζ θα είχε τεράστιο οικονομικό κόστος για την παγκόσμια οικονομία. Σε αυτή τη νέα πραγματικότητα, το Brent λειτουργεί ολοένα και περισσότερο ως βαρόμετρο της γεωπολιτικής σταθερότητας και λιγότερο ως απλή αντανάκλαση της φυσικής αγοράς πετρελαίου.
πηγή
Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουντη θέση του Ellada simera.
Δημοσίευση σχολίου