Από την Ουάσινγκτον μέχρι την Άγκυρα αυξάνονται οι πιέσεις για απομάκρυνση του Τομ Μπάρακ.

Ερωτήματα για σύγκρουση συμφερόντων και υπερβολική προώθηση των επιδιώξεων του Ερντογάν

Γιάννης Παναγιωτακόπουλος
Ο πρέσβης των ΗΠΑ στην Τουρκία και ειδικός απεσταλμένος του Ντόναλντ Τραμπ για τη Συρία και το Ιράκ, Τομ Μπάρακ, βρίσκεται στο επίκεντρο έντονης συζήτησης. Σύμφωνα με δημοσίευμα του Reuters, διατηρούσε οικονομικούς δεσμούς με εταιρεία που συμμετέχει σε σχέδιο κατασκευής πετρελαιαγωγού αξίας 15 δισεκατομμυρίων δολαρίων, ο οποίος θα συνδέει το Ιράκ με τη Συρία παρακάμπτοντας τα Στενά του Ορμούζ.

Την ίδια ώρα, η τουρκική αντιπολίτευση αμφισβητεί τον τρόπο με τον οποίο ασκεί τα καθήκοντά του, ενώ ο αμερικανικός αναλυτής Μάικλ Ρούμπιν, τον επικρίνει για την πολιτική του έναντι της Άγκυρας.

Τι αναφέρει το Reuters για τον πετρελαιαγωγό

Το Reuters, επικαλούμενο τρεις πηγές, αναφέρει ότι ο Μπάρακ υποστήριξε τη συμμετοχή στο έργο εταιρείας που διευθύνει επιχειρηματικός του εταίρος. Το γεγονός εγείρει ερωτήματα για πιθανή παραβίαση των ομοσπονδιακών κανόνων δεοντολογίας των ΗΠΑ.

Τον Ιούλιο, το Ιράκ και η Συρία υπέγραψαν μνημόνια κατανόησης με κοινοπραξία εταιρειών για την εκπόνηση τεχνικών και οικονομικών μελετών σχετικά με την αποκατάσταση του πετρελαιαγωγού. Στην κοινοπραξία συμμετέχουν ο επενδυτικός όμιλος TI Capital, με έδρα την Καλιφόρνια, η αμερικανική Chevron και η καταριανή UCC Holding.

Ζήτημα σύγκρουσης συμφερόντων και γεωπολιτική σημασία

Το δημοσίευμα επισημαίνει ότι η υποστήριξη του Μπάρακ προς εταιρεία που συνδέεται με επιχειρηματικό του εταίρο δημιουργεί ζήτημα πιθανής σύγκρουσης συμφερόντων, λόγω της διπλωματικής του ιδιότητας. Το σχέδιο έχει και ιδιαίτερη γεωπολιτική βαρύτητα, αφού αποσκοπεί στη δημιουργία εναλλακτικής διαδρομής μεταφοράς πετρελαίου χωρίς διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ, έναν από τους σημαντικότερους ενεργειακούς διαύλους παγκοσμίως.

Οι αντιδράσεις της τουρκικής αντιπολίτευσης

Στην Τουρκία, στελέχη της αντιπολίτευσης αμφισβητούν ανοιχτά τη διπλωματική δραστηριότητα του Αμερικανού πρέσβη. Στο επίκεντρο της κριτικής βρίσκονται οι συναντήσεις του με υπουργούς Εξωτερικών άλλων χωρών στην Κωνσταντινούπολη, αλλά και η επιλογή του να διαμένει εκτός Άγκυρας.

Ο Ναμίκ Ταν, μέλος της Πολιτικής Επιτροπής του κόμματος Γενί Παρτί, κατηγορεί τον Μπάρακ ότι υπερβαίνει τον θεσμικό του ρόλο και ζητά από την τουρκική κυβέρνηση να τον καλέσει για εξηγήσεις. Υποστηρίζει επίσης ότι ο πρέσβης δίνει μεγαλύτερη βαρύτητα στην περιφερειακή πολιτική του Τραμπ παρά στις υποχρεώσεις του απέναντι στην Τουρκία. Εκφράζοντας την ενόχλησή του για το γεγονός ότι ο Μπάρακ έχει επαφές με αξιωματούχους τρίτων χωρών σε τουρκικό έδαφος, ο Ταν διατύπωσε το ερώτημα προς την κυβέρνηση:

«Θα καλέσετε στο υπουργείο Εξωτερικών για εξηγήσεις αυτόν τον άνθρωπο, ο οποίος δεν διαμένει στην πρωτεύουσα της Τουρκίας, δίνει προτεραιότητα στην οργάνωση των σχέσεων του Τραμπ με άλλες χώρες της Μέσης Ανατολής αντί των καθηκόντων της πρεσβείας του, επιλέγει κατά το δοκούν το ιδανικό καθεστώς για την Τουρκία και τώρα δεν διστάζει να υποδέχεται υπουργούς Εξωτερικών άλλων κρατών στο δικό μας έδαφος;».

Αιχμές και κατά του Τραμπ

Μιλώντας στην αντιπολιτευόμενη εφημερίδα Τζουμχουριέτ, ο Ταν επέκτεινε την κριτική του στον τρόπο με τον οποίο ο Αμερικανός πρόεδρος επιλέγει τους πρέσβεις του:

«Μας αναγκάζουν να ανεχόμαστε μια διπλωματική ντροπή χωρίς προηγούμενο στην ιστορία μας. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, διορίζει πρέσβεις σε πολλές χώρες με τις οποίες διατηρεί στενές σχέσεις, ανθρώπους που αγνοούν τους κανόνες, το πρωτόκολλο και τη διπλωματική αβροφροσύνη».

Οι αιτιάσεις αυτές αποτελούν προς το παρόν δημόσιες καταγγελίες της αντιπολίτευσης και δεν τεκμηριώνουν από μόνες τους παραβίαση διπλωματικών κανόνων από τον Μπάρακ.

Η κριτική από την Ουάσινγκτον

Σε άρθρο γνώμης στη Washington Examiner, με ημερομηνία 13 Οκτωβρίου 2026, ο Μάικλ Ρούμπιν υποστηρίζει ότι ο Μπάρακ θα κατεδαφίσει την κληρονομιά του Τραμπ. Κατά τον Ρούμπιν, ο πρέσβης έχει σχεδόν μόνος του αναδιαμορφώσει την πολιτική των ΗΠΑ έναντι της Ανατολικής Μεσογείου και της Μέσης Ανατολής υπέρ της Τουρκίας, κάτι που αναγνωρίζουν ακόμη και οι επικριτές του. Ο αναλυτής σημειώνει ότι ο Τραμπ έχει περιορίσει το Στέιτ Ντιπάρτμεντ υπέρ επιλεγμένων πολιτικών διορισμών και απεσταλμένων, πολλοί από τους οποίους είναι μακροχρόνιοι φίλοι και επιχειρηματικοί συνεργάτες του. Αυτό, όπως γράφει, δεν είναι απαραίτητα κακό.

Ο Ρούμπιν αναφέρει ότι ο Μπάρακ υπήρξε ηγετική φωνή υπέρ της πώλησης του μαχητικού F-35 στην Τουρκία και της άρσης των κυρώσεων για την αγορά του ρωσικού συστήματος αεράμυνας S-400. Κατά την άποψή του, ο πρέσβης υποβαθμίζει την εθνοκάθαρση της Τουρκίας στη Συρία και την παραβίαση της ελληνικής κυριαρχίας.

Σημειώνει επίσης ότι επικριτές στην Τουρκία και στις ΗΠΑ ισχυρίζονται πως ο Μπάρακ χρησιμοποίησε τη θέση του για να πλουτίσει. Όπως και να έχει, εκτιμά ότι η σύγχυση γύρω από τη γένεση της πολιτικής αυτής θυμίζει τις χειρότερες πτυχές της θητείας της Χίλαρι Κλίντον στο Στέιτ Ντιπάρτμεντ, όταν ξένοι αξιωματούχοι πίστευαν ότι η πρόσβαση απαιτούσε δωρεές στο Ίδρυμα Κλίντον. Τα ερωτήματα αυτά, γράφει, διαβρώνουν την αξιοπιστία των ΗΠΑ διεθνώς.

Η αντιπαραβολή με την πολιτική Ομπάμα

Ο Ρούμπιν δέχεται ότι ο Μπάρακ μπορεί να πιστεύει ειλικρινά ότι η Ουάσινγκτον πρέπει να στηριχθεί στην Άγκυρα για την προάσπιση των συμφερόντων ασφαλείας των ΗΠΑ στην περιοχή. Το πρόβλημα, κατά τον ίδιο, είναι ότι η Τουρκία στηρίζει σήμερα ορισμένες από τις χειρότερες σουνιτικές τρομοκρατικές οργανώσεις, από τη Γάζα έως τη Λιβύη. Ο πρέσβης φαίνεται να πιστεύει ότι μια περιφερειακή ισορροπία μεταξύ Τουρκίας και Ισραήλ μπορεί να φέρει αρκετή σταθερότητα ώστε οι ΗΠΑ να αποχωρήσουν από την περιοχή.

Ο αναλυτής παραλληλίζει τη λογική αυτή με τη θεωρία του Μπαράκ Ομπάμα, ότι η ειρήνη απαιτούσε ισορροπία μεταξύ Ισραήλ και Ιράν, πάνω στην οποία στηρίχθηκε η πυρηνική συμφωνία του 2015. Κατά τον Ρούμπιν, η άρση των κυρώσεων επέτρεψε στους Φρουρούς της Επανάστασης να ξαναγεμίσουν τα ταμεία τους και να τροφοδοτήσουν τον πόλεμο δι’ αντιπροσώπων και τα προγράμματα πυραύλων και drones, με αποτέλεσμα η περιοχή να γνωρίσει μέσα σε μια δεκαετία έναν μεγάλο πόλεμο.

Εκτιμά ότι η προσπάθεια να καταστεί η Τουρκία η μόνη δύναμη που μπορεί να εξισορροπήσει το Ισραήλ θα ακολουθήσει την ίδια πορεία, καθώς, όπως υποστηρίζει, ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν είναι ιδεολόγος αφοσιωμένος στην ανάπτυξη της στρατιωτικής βιομηχανίας και της πυρηνικής ενέργειας της χώρας του και στην καταστροφή του Ισραήλ, όπως ο εκλιπών ανώτατος ηγέτης του Ιράν, Αλί Χαμενεΐ.

Ο Ρούμπιν καταλήγει ότι οι κινήσεις του Μπάρακ, οι προσπάθειες να βοηθήσει την Τουρκία να παρακάμψει τις κυρώσεις και η μονοδιάστατη προώθηση των αυτοκρατορικών φιλοδοξιών της Άγκυρας έχουν την προφανή στήριξη του Τραμπ και θα επισκιάσουν την περιφερειακή κληρονομιά του. Σύμφωνα με τον ίδιο, σε μια δεκαετία οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής θα βρουν τις ρίζες των μελλοντικών συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή στις πολιτικές που προωθεί ο Μπάρακ εξ ονόματος του προέδρου.

πηγή


Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.