Δρ. Σωτήρης Καμενόπουλος
Σε προηγούμενο άρθρο μας προσπαθήσαμε να συσχετίσουμε την πρόσφατη συμφωνία Τουρκίας, Σαουδικής Αραβίας και Πακιστάν με τη συμφωνία Sykes-Picot. Η αμυντική συμφωνία Τουρκίας, Σαουδικής Αραβίας και Πακιστάν μπορεί να ιδωθεί ως μια ακόμη περιφερειακή συμφωνία ασφαλείας. Αν όμως εξετάσει κανείς ημερολογιακά όσα προηγήθηκαν, εμφανίζεται ίσως ένα ενδιαφέρον μοτίβο…Η Sykes-Picot επανήλθε σταδιακά στη γεωπολιτική συζήτηση ως σύμβολο μιας τάξης που αμφισβητείται, ενώ παράλληλα αναδεικνυόταν η στρατηγική σχέση Άγκυρας–Ριάντ–Ισλαμαμπάντ. Το ερώτημα είναι εάν η συμφωνία της Μέκκας αποτελεί ένα ακόμη βήμα προς αυτό που θα μπορούσε να ονομαστεί «Reverse Sykes-Picot». Ας εξετάσουμε ημερολογιακά τα γεγονότα και τις αναφορές στη Sykes-Picot πριν και μετά τη συμφωνία Τουρκίας, Σαουδικής Αραβίας, Πακιστάν.
Πριν τη Συμφωνία της Μέκκας
21 Ιουνίου 2025: Η προειδοποίηση Ερντογάν
Η αφετηρία βρίσκεται ένα χρόνο πίσω. Στις 21 Ιουνίου 2025. Ο Ερντογάν αναφέρεται αυτολεξεί στη συμφωνία Sykes-Picot και προειδοποιεί, κατά τη σύνοδο του Οργανισμού Ισλαμικής Συνεργασίας στην Κωνσταντινούπολη: “We will not allow the establishment of a new Sykes-Picot order in our region with borders to be drawn in blood.” Η δήλωση Ερντογάν έχει ιδιαίτερη σημασία. Η Άγκυρα χρησιμοποιεί τη Sykes-Picot όχι ως ιστορική αναφορά, αλλά ως σύμβολο μιας ενδεχόμενης νέας αναδιάταξης της Μέσης Ανατολής.
24 Σεπτεμβρίου 2025: Από τη Sykes-Picot στη Γάζα
Τρεις μήνες αργότερα, το Middle East Eye δημοσιεύει ανάλυση με τον χαρακτηριστικό τίτλο «From Sykes-Picot to Gaza, Israel redraws borders to impose regional hegemony». Όπως φαίνεται, η συζήτηση έχει πλέον μετατοπιστεί από την ιστορική συμφωνία του 1916 στη σύγχρονη μάχη για το ποιος θα διαμορφώσει την επόμενη γεωπολιτική πραγματικότητα της Μέσης Ανατολής.
12 Φεβρουαρίου 2026: Εμφανίζεται το τρίγωνο
Στις 12 Φεβρουαρίου 2026, το Jordan News εξετάζει την αναδυόμενη σχέση Πακιστάν, Σαουδικής Αραβίας, Τουρκίας. Και εδώ εμφανίζεται η κρίσιμη αναφορά στη Sykes-Picot: «The region’s geopolitical boundaries, including those established by the Sykes–Picot agreement, are no longer immutable.» Δηλαδή, τα γεωπολιτικά όρια της περιοχής δεν θεωρούνται πλέον αμετάβλητα. Η διατύπωση είναι αξιοσημείωτη επειδή αφορά ακριβώς τα τρία κράτη που λίγους μήνες αργότερα θα υπογράψουν τη συμφωνία της Μέκκας.
7 Μαρτίου 2026: «Sykes-Picot 2026»
Στις 7 Μαρτίου 2026 το Middle East Eye δημοσιεύει άρθρο με τίτλο «Israeli commentator says Iran war will lead to ‘Sykes-Picot 2026» συνδέοντας τον πόλεμο με το Ιράν και την ευρύτερη αναδιάταξη της περιοχής με το ενδεχόμενο μιας νέας περιφερειακής τάξης. Η Sykes-Picot έχει πλέον μετατραπεί σε μεταφορά για την αλλαγή του συστήματος ισχύος στη Μέση Ανατολή.
7 Αυγούστου 2026: Η συμφωνία της Μέκκας
Έπειτα έρχεται το γεγονός: Τουρκία, Σαουδική Αραβία και Πακιστάν υπογράφουν στη Μέκκα τη Makkah Joint Defence Agreement, σύμφωνα με την οποία επίθεση εναντίον ενός από τα τρία κράτη θα θεωρείται επίθεση εναντίον και των τριών. Η συμφωνία ενισχύει έναν νέο μηχανισμό περιφερειακής αποτροπής.
Μετά τη συμφωνία της Μέκκας
8 Αυγούστου 2026: Η «αντιστροφή» αποκτά περιεχόμενο
Μία ημέρα μετά την υπογραφή, το τουρκικό ANKASAM δημοσιεύει ανάλυση του Τούρκου Prof. Dr. Mehmet Seyfettin Erol με τίτλο The Return of Islamic Geopolitics: A New Regional Security Architecture in the Middle East and the Mecca Pact. Εδώ η σύνδεση γίνεται πλέον ρητή.
Ο Erol γράφει αναφερόμενος στη Sykes-Picot: «The Mecca Joint Defense Agreement and the multilayered structures surrounding it send a clear message to the world about a return to historical codes, by breaking the mental and strategic shackles of the Sykes–Picot borders imposed a century ago.» Δηλαδή, η συμφωνία στέλνει μήνυμα «επιστροφής σε ιστορικούς κώδικες», σπάζοντας τα πνευματικά και στρατηγικά δεσμά των συνόρων της Sykes-Picot borders που επιβλήθηκαν έναν αιώνα πριν.
13 Αυγούστου 2026: Μία ανάλυση από την Ινδία
Το Hindustan Times, λίγες ημέρες αργότερα, κάνει επίσης την ιστορική σύνδεση, χαρακτηρίζοντας τη συμφωνία σημείο καμπής, περισσότερο από έναν αιώνα μετά τη Sykes-Picot, και μιλώντας για προσπάθεια δημιουργίας νέας περιφερειακής αρχιτεκτονικής ασφαλείας:
«The Mecca agreement also seeks to address security issues with regional solutions. (…) it carries immense symbolic significance over a century after Western powers arbitrarily divided West Asia and made the region dependent on others for security. The region is now attempting to build a new security architecture. Whether it can overcome the long shadow of Sykes-Picot’s colonial geopolitics, however, remains to be seen.»
Συμπερασματικά
Τα σημάδια πριν και μετά τη συμφωνία Τουρκίας, Πακιστάν, Σαουδικής Αραβίας ήταν εκεί. Και όλα καταδείκνυαν ότι η συγκεκριμένη συμφωνία συσχετίζεται με τη συμφωνία Sykes-Picot του 1916. Δεν αποτελεί υπερβολή εάν κάποιος θεωρήσει τη νέα συμφωνία ως μία προσπάθεια των αραβικών χωρών να αντιστρέψουν τη συμφωνία Sykes-Picot δημιουργώντας μία «Reverse Sykes-Picot».
Και το κερασάκι στην τούρτα: Η Μέκκα ως συμβολισμός…
Η επιλογή της Μέκκας ως τόπος υπογραφής στης πρόσφατης συμφωνίας Τουρκίας, Πακιστάν, Σαουδικής Αραβίας προσθέτει μια ιδιαίτερη συμβολική διάσταση. Η Sykes-Picot του 1916 ήταν συμφωνία ευρωπαϊκών δυνάμεων για τον μετα-οθωμανικό χώρο. Η νέα συμφωνία υπογράφεται, έναν αιώνα αργότερα, από τρεις μουσουλμανικές δυνάμεις στην ιερότερη πόλη του Ισλάμ. Αν αυτό ήταν συνειδητός συμβολισμός, δεν έχει αποδειχθεί. Η σημειολογία όμως είναι δύσκολο να αγνοηθεί.
Η Sykes-Picot του 1916 ήταν προϊόν βρετανικής και γαλλικής συνεννόησης για τις ζώνες επιρροής στον υπό κατάρρευση οθωμανικό χώρο. Και εδώ υπάρχει μια κρίσιμη λεπτομέρεια: παράλληλα με τις διαπραγματεύσεις Sykes–Picot, οι Βρετανοί διαπραγματεύονταν με τον Χουσεΐν μπιν Αλί, τον Sharif of Mecca, για μια υποσχόμενη αραβική ανεξαρτησία μετά τον πόλεμο. Άρα η Μέκκα βρίσκεται ήδη, με έναν παράδοξο τρόπο, στο ίδιο ιστορικό κάδρο με τη Sykes-Picot.
Προσωπική εκτίμηση του υπογράφοντος, είναι, ότι η επιλογή της Μέκκας ως τοποθεσία για την πρόσφατη συμφωνία δεν είναι καθόλου τυχαία: αποτελεί συνειδητή επιλογή των τριών χωρών ώστε να επιδείξουν ότι τα σύνορα της Sykes-Picot θα αλλάξουν. Ας θυμίσουμε κάτι σχετικώς με τη Sykes-Picot: Επηρέασε τόσο την Ελλάδα όσο και το Ισραήλ. Κάποιοι, σε Αθήνα και Ιερουσαλήμ, ας το έχουν υπόψιν τους. Επίσης: Η Sykes-Picot ήταν μία συμφωνία για την εκμετάλλευση των υδρογονανθράκων…
πηγή
Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.
Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.
Δημοσίευση σχολίου