Κωστας Καλλιαντερης
Η Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη περνά στη δεύτερη φάση της οργανωτικής της συγκρότησης, με τον Αλέξη Τσίπρα να προετοιμάζει τη μεγάλη πολιτική εμφάνιση στη ΔΕΘ και να κρατά στενή την είσοδο για τα παλιά στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ. Το μήνυμα είναι σαφές: καμία αυτόματη επιστροφή, κανένα προεκλογικό παζάρι και καμία εγγυημένη θέση στα ψηφοδέλτια. Την ίδια ώρα, η στροφή προς τον “ρεαλισμό” στα ιδιωτικά πανεπιστήμια προκαλεί αντιδράσεις και ερωτήματα για το ιδεολογικό στίγμα του νέου κόμματος.
Με τις βασικές οργανωτικές δομές να έχουν πλέον ολοκληρωθεί, η Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη του Αλέξη Τσίπρα εισέρχεται σε μια κρίσιμη περίοδο πολιτικής και εκλογικής προετοιμασίας.
Η συγκρότηση του Εθνικού Συμβουλίου των 400 μελών και της 75μελούς Πολιτικής Επιτροπής σηματοδοτεί την ολοκλήρωση του πρώτου σταδίου οικοδόμησης του νέου κόμματος. Η προσοχή μεταφέρεται τώρα στον Σεπτέμβριο, όταν ο πρώην πρωθυπουργός αναμένεται να παρουσιάσει στη ΔΕΘ το πλήρες κυβερνητικό πρόγραμμα της ΕΛ.Α.Σ.
Μέχρι τότε, το νέο κόμμα θα επιχειρεί σταδιακά να ξεδιπλώνει τις θέσεις του σε επιμέρους θεματικές, να δοκιμάζει τις κοινωνικές και πολιτικές αντιδράσεις και, κυρίως, να καταστήσει σαφές ότι δεν αποτελεί απλώς μια νέα εκδοχή του παλιού ΣΥΡΙΖΑ.
Το μεγάλο ερώτημα, ωστόσο, παραμένει: ποιοι από τους “πρώην” θα χωρέσουν στο νέο εγχείρημα και με ποιους όρους;
Το δημοσκοπικό ταβάνι του 18%
Ο Σεπτέμβριος θεωρείται κρίσιμος και για έναν ακόμη λόγο.
Η ΕΛ.Α.Σ. καλείται να αποδείξει ότι μπορεί να ξεπεράσει το δημοσκοπικό όριο γύρω από το 18%, ένα ποσοστό που παραπέμπει στην επίδοση του ΣΥΡΙΖΑ στις εκλογές του 2023 και το οποίο πολιτικοί αντίπαλοι παρουσιάζουν ως το φυσικό ταβάνι του Αλέξη Τσίπρα.
Για το επιτελείο του πρώην πρωθυπουργού, η υπέρβαση αυτού του ορίου είναι κάτι περισσότερο από μια δημοσκοπική βελτίωση. Θα αποτελούσε απόδειξη ότι το νέο κόμμα αποκτά ανοδική δυναμική, διευρύνει το ακροατήριό του και δεν ανακυκλώνει απλώς το ίδιο πολιτικό κοινό.
Αντιθέτως, η παραμονή στα ίδια επίπεδα θα ενίσχυε την εικόνα στασιμότητας και θα έδινε επιχειρήματα σε όσους υποστηρίζουν ότι η ΕΛ.Α.Σ. δεν είναι παρά η ανασυσκευασία ενός φθαρμένου πολιτικού χώρου.
Η “στενή” πόρτα για τους παλιούς
Η συγκρότηση των ψηφοδελτίων αναδεικνύεται σε μία από τις δυσκολότερες πολιτικές εξισώσεις για τον Αλέξη Τσίπρα.
Στο επίκεντρο βρίσκονται οι βουλευτές και τα στελέχη που αποχώρησαν από τον ΣΥΡΙΖΑ, είτε παραιτούμενοι από τις έδρες τους είτε ανεξαρτητοποιούμενοι, με πολλούς να θεωρούν ότι η απόφασή τους τούς φέρνει πιο κοντά στο νέο κόμμα.
Ωστόσο, το μήνυμα από την ΕΛ.Α.Σ. είναι διαφορετικό:
Καμία θέση δεν είναι “ρεζερβέ”, καμία επιστροφή δεν θεωρείται αυτονόητη και όλες οι υποψηφιότητες θα κριθούν από μηδενική βάση.
Ο Αλέξης Τσίπρας φαίνεται αποφασισμένος να αξιολογήσει κάθε περίπτωση ξεχωριστά, με δύο βασικά κριτήρια.
Το πρώτο είναι πολιτικό: αν ένα παλιό στέλεχος ενισχύει την αξιοπιστία του νέου εγχειρήματος ή, αντίθετα, το συνδέει ξανά με εικόνες και αντιπαραθέσεις από τις οποίες ο πρώην πρωθυπουργός επιχειρεί να απομακρυνθεί.
Το δεύτερο είναι πραγματιστικό: αν υπάρχουν εκλογικές περιφέρειες στις οποίες η ΕΛ.Α.Σ. δεν διαθέτει στελέχη με αναγνωρισιμότητα, εμπειρία και οργανωμένο μηχανισμό.
Νέα πρόσωπα, αλλά όχι χωρίς εμπειρία
Ο σχεδιασμός προβλέπει ότι η πλειονότητα των προσώπων που θα βρεθούν στην πρώτη γραμμή θα είναι νέα, είτε ηλικιακά είτε ως προς την παρουσία τους στην ενεργό πολιτική.
Η στρατηγική αυτή συνδέεται άμεσα με τη φυσιογνωμία που θέλει να προσδώσει ο Αλέξης Τσίπρας στην ΕΛ.Α.Σ.: ένα κόμμα που γεννιέται μέσα από την κοινωνία και όχι μέσω μεταγραφών από την κοινοβουλευτική αγορά.
Αυτό δεν σημαίνει ότι οι παλαιοί αποκλείονται συλλήβδην.
Θα υπάρχουν έμπειρα στελέχη, αλλά σε σαφώς μικρότερη αναλογία και χωρίς την προνομιακή μεταχείριση που θεωρούσαν δεδομένη σε παλαιότερες κομματικές δομές.
Η ισορροπία είναι δύσκολη. Ένα ψηφοδέλτιο αποκλειστικά με νέα πρόσωπα μπορεί να εμφανίζει φρεσκάδα, αλλά να στερείται εμπειρίας και εκλογικών δικτύων. Αντίθετα, η μαζική επιστροφή παλιών στελεχών θα υπονόμευε το αφήγημα της πολιτικής ανανέωσης.
Τσίπρας: «Δεν κάνουμε παζάρια»
Ο πρώην πρωθυπουργός έχει επιχειρήσει να ξεκαθαρίσει δημόσια τη θέση του, απορρίπτοντας το ενδεχόμενο άμεσης κοινοβουλευτικής ενίσχυσης της ΕΛ.Α.Σ. μέσω μετακινήσεων βουλευτών.
«Δεν θέλουμε να αποκτήσουμε κοινοβουλευτική εκπροσώπηση από βουλευτές που εξελέγησαν με άλλα πολιτικά κόμματα.»
Η φράση αυτή υπηρετεί δύο πολιτικούς στόχους.
Αφενός, ο Αλέξης Τσίπρας θέλει να δείξει ότι δεν επιδιώκει να “λεηλατήσει” τον ΣΥΡΙΖΑ και ότι αναγνωρίζει το δικαίωμα των άλλων κομμάτων να συνεχίσουν την πορεία τους.
Αφετέρου, επιχειρεί να διαφοροποιήσει την ΕΛ.Α.Σ. από πρακτικές μεταγραφών και παρασκηνιακών συμφωνιών, που θα ενίσχυαν την κατηγορία ότι το νέο εγχείρημα συγκροτείται μέσα από την παλαιά κομματική γραφειοκρατία.
Ο ίδιος έχει επαναλάβει ότι δεν υπάρχουν «παζάρια» ούτε «προκρατημένες θέσεις» για κανέναν.
Η εξαίρεση της Όλγας Γεροβασίλη
Μέχρι στιγμής, η μόνη περίπτωση που εμφανίζεται να έχει σαφέστερη προοπτική ένταξης στα ψηφοδέλτια είναι εκείνη της Όλγας Γεροβασίλη.
Η ίδια έχει ανακοινώσει την ανεξαρτητοποίησή της, όχι όμως και την παραίτησή της από τη βουλευτική έδρα, γεγονός που θεωρητικά δεν συμβαδίζει απολύτως με τη γραμμή που έχει θέσει ο Αλέξης Τσίπρας.
Παρά ταύτα, η πολιτική της σχέση με τον πρώην πρωθυπουργό, η κοινοβουλευτική της εμπειρία και η παρουσία της στην Ήπειρο φαίνεται να δημιουργούν διαφορετικά δεδομένα.
Για όλους τους υπόλοιπους, πάντως, η εικόνα παραμένει θολή.
Οι “11+4” χωρίς εγγυήσεις
Οι βουλευτές που αποχώρησαν από τον ΣΥΡΙΖΑ ανέλαβαν σημαντικό πολιτικό ρίσκο, χωρίς να έχουν προηγουμένως εξασφαλίσει συμφωνία με την ΕΛ.Α.Σ.
Στην κατηγορία εκείνων που παραιτήθηκαν από τη βουλευτική τους έδρα περιλαμβάνονται οι:
Γιώργος Καραμέρος, Κατερίνα Νοτοπούλου, Συμεών Κεδίκογλου και Βασίλης Κόκκαλης.
Ανεξαρτητοποιήθηκαν οι:
Καλλιόπη Βέττα, Γιώργος Γαβρήλος, Μίλτος Ζαμπάρας, Διονύσης Καλαματιανός, Μαρίνα Κοντοτόλη, Χάρης Μαμουλάκης, Αλέξανδρος Μεϊκόπουλος, Κώστας Μπάρκας, Ανδρέας Παναγιωτόπουλος, Πόπη Τσαπανίδου και Γιώργος Ψυχογιός.
Όσοι παραιτήθηκαν από τις έδρες τους θεωρούν ότι επέδειξαν μεγαλύτερη πολιτική συνέπεια και ότι ανταποκρίθηκαν ουσιαστικά στον όρο περί «καθαρών λύσεων» που έθεσε ο Τσίπρας.
Ωστόσο, ούτε αυτό τους εξασφαλίζει αυτόματη θέση.
Η τελική απόφαση θα ληφθεί με βάση τη συνολική εκλογική αρχιτεκτονική, τις ανάγκες κάθε περιφέρειας και την εικόνα ανανέωσης που θέλει να εκπέμψει το νέο κόμμα.
Η στροφή στον “κυβερνητικό ρεαλισμό”
Παράλληλα με την οργανωτική συγκρότηση, ο Αλέξης Τσίπρας επιχειρεί να διαμορφώσει και το πολιτικό στίγμα της ΕΛ.Α.Σ.
Το βασικό μήνυμα είναι ότι το νέο κόμμα δεν θέλει να περιοριστεί στον ρόλο μιας παράταξης διαμαρτυρίας.
Ο πρώην πρωθυπουργός έχει επιτεθεί στους επικριτές του από τα αριστερά, αποδίδοντάς τους «ευκολία», «τζάμπα μαγκιά» και απροθυμία ανάληψης κυβερνητικής ευθύνης.
Η λογική του είναι ότι ένα κόμμα που διεκδικεί τη διακυβέρνηση δεν μπορεί να στηρίζεται μόνο σε καταγγελίες και συνθήματα. Οφείλει να λαμβάνει υπόψη τα δεδομένα, τις θεσμικές δεσμεύσεις και τις συνέπειες κάθε αλλαγής.
Τα ιδιωτικά πανεπιστήμια και η μεγάλη αντίφαση
Η πιο χαρακτηριστική εφαρμογή αυτής της γραμμής αφορά τα ιδιωτικά πανεπιστήμια.
Η ΕΛ.Α.Σ. δηλώνει αντίθετη στην αναθεώρηση του άρθρου 16, αλλά ταυτόχρονα ξεκαθαρίζει ότι δεν θα καταργήσει τα μη κρατικά πανεπιστήμια που δημιουργήθηκαν μέσω του νόμου Πιερρακάκη.
Αντί της κατάργησης, προτείνει τη ριζική αναμόρφωση του θεσμικού πλαισίου.
Η επιχειρηματολογία στηρίζεται στην ύπαρξη ενός «τετελεσμένου», καθώς έχουν ήδη δημιουργηθεί νέες δομές, έχουν εγγραφεί φοιτητές και έχουν ληφθεί αποφάσεις από οικογένειες που δεν μπορούν να ανατραπούν χωρίς συνέπειες.
Η ΕΛ.Α.Σ. επικαλείται την ανάγκη ασφάλειας δικαίου, αλλά και τις πιθανές ρήτρες που συνδέονται με τις συμφωνίες εγκατάστασης ξένων πανεπιστημίων στην Ελλάδα.
Τα πυρά από ΣΥΡΙΖΑ και Νέα Αριστερά
Η θέση αυτή προκάλεσε άμεσες αντιδράσεις από τα κόμματα που βρίσκονται στα αριστερά του Αλέξη Τσίπρα.
ΣΥΡΙΖΑ και Νέα Αριστερά υποστηρίζουν ότι υπάρχει ουσιαστική αντίφαση ανάμεσα στη διακηρυγμένη «πολιτική αλλαγή» και στην αποδοχή ενός νόμου που το νέο κόμμα θεωρεί προβληματικό.
Το ερώτημα που θέτουν είναι ευθύ:
Αν η “ασφάλεια δικαίου” επιβάλλει τη διατήρηση του νόμου για τα ιδιωτικά πανεπιστήμια, γιατί να μην ισχύσει το ίδιο επιχείρημα και για άλλες πολιτικές της κυβέρνησης Μητσοτάκη που η ΕΛ.Α.Σ. δεσμεύεται να ανατρέψει;
Η κριτική αυτή αγγίζει τον πυρήνα της νέας στρατηγικής του Τσίπρα: πού τελειώνει ο κυβερνητικός ρεαλισμός και πού αρχίζει η ιδεολογική ασάφεια;
Και κατάργηση Πανελλαδικών με αστερίσκους
Αντίστοιχα ερωτήματα προκαλεί και η πρόταση για σταδιακή κατάργηση των Πανελλαδικών Εξετάσεων.
Η διατύπωση εμφανίζεται ριζοσπαστική, όμως περιλαμβάνει σημαντικές εξαιρέσεις, καθώς σε πρώτη φάση δεν αφορά τις σχολές υψηλής ζήτησης.
Το γεγονός αυτό επιτρέπει στους επικριτές της ΕΛ.Α.Σ. να κάνουν λόγο για πολιτικές εξαγγελίες που ακούγονται τολμηρές, αλλά περιορίζονται σημαντικά όταν φθάνουν στο επίπεδο της εφαρμογής.
Η δύσκολη εξίσωση της επόμενης ημέρας
Ο Αλέξης Τσίπρας επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα σε τρεις διαφορετικές επιδιώξεις:να εμφανίσει την ΕΛ.Α.Σ. ως νέο και ανανεωμένο πολιτικό φορέα,
να αξιοποιήσει την εμπειρία στελεχών με εκλογική παρουσία,
και να μετατοπιστεί προς ένα κυβερνητικό, ρεαλιστικό προφίλ χωρίς να χάσει την επαφή του με την Αριστερά.
Το εγχείρημα έχει σαφή πολιτική λογική, αλλά κρύβει και σοβαρούς κινδύνους.
Αν η πόρτα ανοίξει υπερβολικά για τους παλιούς, θα χαθεί το αφήγημα της ανανέωσης. Αν παραμείνει υπερβολικά στενή, το κόμμα μπορεί να βρεθεί χωρίς έμπειρα και εκλογικά ισχυρά στελέχη.
Και αν ο «ρεαλισμός» μετατραπεί σε σειρά συμβιβασμών χωρίς καθαρή ιδεολογική κατεύθυνση, τότε η ΕΛ.Α.Σ. κινδυνεύει να εμφανιστεί όχι ως η μεγάλη εναλλακτική της προοδευτικής παράταξης, αλλά ως ένας πολιτικός φορέας που προσπαθεί να μιλήσει ταυτόχρονα σε όλους.
Ο Σεπτέμβριος και η εμφάνιση του Αλέξη Τσίπρα στη ΔΕΘ θα αποτελέσουν το πρώτο μεγάλο τεστ: εκεί θα φανεί αν η Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη διαθέτει πραγματικό σχέδιο εξουσίας ή αν ακόμη αναζητά την ισορροπία ανάμεσα στο παρελθόν, την ανανέωση και τον πολιτικό πραγματισμό.
πηγή
Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.
Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.
Δημοσίευση σχολίου