Βασιλης Διαμαντακος
Η εμμονή του Ντόναλντ Τραμπ με τη Γροιλανδία δεν αφορά την κατάκτηση εδαφών. Αποκαλύπτει ότι οι μεγάλες δυνάμεις εγκαταλείπουν τη γεωπολιτική του 20ού αιώνα και εισέρχονται σε μια εποχή όπου η ισχύς μετριέται με δίκτυα, αισθητήρες, τεχνητή νοημοσύνη και έλεγχο κρίσιμων κόμβων.
Η Γροιλανδία δεν είναι το ζητούμενο
Για περισσότερο από έναν χρόνο, κάθε φορά που ο Ντόναλντ Τραμπ επαναφέρει την απαίτηση οι Ηνωμένες Πολιτείες να αποκτήσουν τον έλεγχο της Γροιλανδίας, η αντίδραση είναι σχεδόν πανομοιότυπη.
Η Δανία απαντά ότι το θέμα δεν συζητείται.
Η κυβέρνηση της Γροιλανδίας δηλώνει ότι το νησί δεν πωλείται.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση υπενθυμίζει ότι τα σύνορα δεν αλλάζουν.
Και όμως, ο Τραμπ επιμένει.
Αυτό είναι το πραγματικό γεωπολιτικό ερώτημα.
Γιατί μια πρόταση που απορρίπτεται συστηματικά εξακολουθεί να επανέρχεται στην κορυφή της αμερικανικής στρατηγικής ατζέντας;
Η απάντηση ίσως βρίσκεται στο γεγονός ότι όλοι αναλύουν το θέμα με εργαλεία του 20ού αιώνα.
Δεν πρόκειται για αποικιοκρατία
Η πιο εύκολη εξήγηση είναι ότι ο Τραμπ λειτουργεί με λογική νέου ιμπεριαλισμού.
Όμως τα δεδομένα δεν το επιβεβαιώνουν.
Η Ουάσιγκτον δεν ενδιαφέρεται να κυβερνήσει τους περίπου 57.000 κατοίκους της Γροιλανδίας.
Δεν ζητά πολιτική ενσωμάτωση.
Δεν ενδιαφέρεται για διοικητικό έλεγχο.
Αυτό που ζητά είναι κάτι πολύ διαφορετικό:μόνιμες στρατιωτικές εγκαταστάσεις,
απεριόριστη πρόσβαση,
νέες βάσεις,
συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης,
υποδομές αντιπυραυλικής άμυνας,
έλεγχο κρίσιμων αισθητήρων.
Η ίδια η συζήτηση έχει μετακινηθεί από την κυριαρχία στην πρόσβαση.
Η τεχνολογία αλλάζει τη γεωπολιτική
Το μεγαλύτερο λάθος είναι ότι συνεχίζουμε να βλέπουμε τους χάρτες όπως τους έβλεπαν ο Μακίντερ ή ο Σπάικμαν.
Σήμερα, η ισχύς δεν μετριέται μόνο σε τετραγωνικά χιλιόμετρα.
Μετριέται σε χρόνο.
Οι υπερηχητικοί πύραυλοι μειώνουν τον χρόνο αντίδρασης από δεκάδες λεπτά σε λίγα μόλις λεπτά.
Οι δορυφόροι απαιτούν σταθερούς επίγειους σταθμούς.
Η τεχνητή νοημοσύνη συνδέει αισθητήρες, ραντάρ και πυραυλικά συστήματα σε ένα ενιαίο ψηφιακό δίκτυο.
Η Γροιλανδία αποκτά έτσι μια εντελώς νέα αξία.
Όχι επειδή άλλαξε το νησί.
Αλλά επειδή άλλαξε η τεχνολογία.
Η νέα μορφή κυριαρχίας
Εδώ βρίσκεται ίσως η σημαντικότερη εξέλιξη.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν φαίνεται να διεκδικούν την κυριαρχία όπως τη γνωρίζαμε.
Διεκδικούν λειτουργικό έλεγχο.
Δεν χρειάζεται να κατέχεις ένα κράτος.
Αρκεί να ελέγχεις:
τις βάσεις,
τα δίκτυα,
τους αισθητήρες,
τα data,
τις επικοινωνίες,
τις υποδομές.
Η κυριαρχία γίνεται πλέον λειτουργία.
Όχι απαραίτητα έδαφος.
Αυτό αποτελεί ίσως τη μεγαλύτερη μεταβολή στη διεθνή πολιτική μετά τον Ψυχρό Πόλεμο.
Από τους χάρτες στα δίκτυα
Η Γροιλανδία είναι μόνο ένα παράδειγμα.
Η ίδια λογική εμφανίζεται:στην Ταϊβάν μέσω των ημιαγωγών,
στα υποθαλάσσια καλώδια δεδομένων,
στους δορυφόρους Starlink,
στις σπάνιες γαίες,
στην Αρκτική,
στα λιμάνια της Ερυθράς Θάλασσας,
στα data centers.
Οι μεγάλες δυνάμεις δεν ανταγωνίζονται πλέον μόνο για εδάφη.
Ανταγωνίζονται για τους κόμβους που κρατούν ενωμένο το παγκόσμιο σύστημα.
Η γεωπολιτική μετατρέπεται σταδιακά σε γεωπολιτική των δικτύων.
Το τέλος της Βεστφαλίας;
Από το 1648 μέχρι σήμερα, η διεθνής τάξη στηριζόταν στην αρχή ότι κάθε κράτος ασκεί πλήρη κυριαρχία μέσα στα σύνορά του.
Η νέα πραγματικότητα αμφισβητεί αυτή τη θεμελιώδη παραδοχή.
Όταν μια υπερδύναμη ζητά απεριόριστη στρατιωτική πρόσβαση “για πάντα”, χωρίς να ενδιαφέρεται να κυβερνήσει τον πληθυσμό, τότε δεν αμφισβητεί μόνο τη Δανία.
Αμφισβητεί τον ίδιο τον τρόπο με τον οποίο ορίζεται η κυριαρχία.
Η αντιπαράθεση για τη Γροιλανδία ίσως αποτελεί το πρώτο μεγάλο επεισόδιο μιας νέας εποχής.
Η επόμενη σύγκρουση ίσως δεν αφορά κράτη αλλά κόμβους
Το πραγματικό μήνυμα της υπόθεσης Γροιλανδίας δεν βρίσκεται στην Αρκτική.
Βρίσκεται στο μέλλον.
Οι επόμενες μεγάλες διεθνείς κρίσεις ενδέχεται να μην αφορούν την κατάκτηση χωρών.
Θα αφορούν τον έλεγχο:των δορυφορικών δικτύων,
των ενεργειακών διαδρόμων,
των υποθαλάσσιων καλωδίων,
των data centers,
των συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης,
των πυραυλικών αισθητήρων.
Η ισχύς μετακινείται από το έδαφος στις υποδομές.
Και όποιος ελέγχει τις υποδομές, ελέγχει και την ταχύτητα λήψης αποφάσεων.
Από την οπτική του Western Political, η εμμονή του Ντόναλντ Τραμπ με τη Γροιλανδία δεν πρέπει να διαβαστεί ως μια αναβίωση της αποικιοκρατίας. Αντίθετα, αποτελεί ένδειξη ότι η στρατηγική σκέψη των μεγάλων δυνάμεων μετατοπίζεται από τον έλεγχο εδαφών στον έλεγχο λειτουργιών: αισθητήρων, βάσεων, δικτύων και υπολογιστικής ισχύος.
Η Γροιλανδία είναι πολύ περισσότερο από ένα νησί. Είναι ένας κόμβος σε ένα αναδυόμενο αρχιτεκτονικό σύστημα άμυνας, έγκαιρης προειδοποίησης και διασύνδεσης που εκτείνεται από την Αρκτική έως το Διάστημα. Η επιμονή της Ουάσιγκτον, παρά τις επανειλημμένες απορρίψεις από τη Δανία και τη Γροιλανδία, δείχνει ότι η αξία τέτοιων κόμβων θεωρείται πλέον στρατηγική και διαχρονική.
Το πραγματικό ερώτημα, λοιπόν, δεν είναι γιατί ο Τραμπ επιμένει στη Γροιλανδία. Είναι αν ο κόσμος έχει ήδη περάσει σε μια εποχή όπου η κυριαρχία δεν θα μετριέται πλέον με χάρτες, αλλά με δίκτυα.
τα δίκτυα,
τους αισθητήρες,
τα data,
τις επικοινωνίες,
τις υποδομές.
Η κυριαρχία γίνεται πλέον λειτουργία.
Όχι απαραίτητα έδαφος.
Αυτό αποτελεί ίσως τη μεγαλύτερη μεταβολή στη διεθνή πολιτική μετά τον Ψυχρό Πόλεμο.
Από τους χάρτες στα δίκτυα
Η Γροιλανδία είναι μόνο ένα παράδειγμα.
Η ίδια λογική εμφανίζεται:στην Ταϊβάν μέσω των ημιαγωγών,
στα υποθαλάσσια καλώδια δεδομένων,
στους δορυφόρους Starlink,
στις σπάνιες γαίες,
στην Αρκτική,
στα λιμάνια της Ερυθράς Θάλασσας,
στα data centers.
Οι μεγάλες δυνάμεις δεν ανταγωνίζονται πλέον μόνο για εδάφη.
Ανταγωνίζονται για τους κόμβους που κρατούν ενωμένο το παγκόσμιο σύστημα.
Η γεωπολιτική μετατρέπεται σταδιακά σε γεωπολιτική των δικτύων.
Το τέλος της Βεστφαλίας;
Από το 1648 μέχρι σήμερα, η διεθνής τάξη στηριζόταν στην αρχή ότι κάθε κράτος ασκεί πλήρη κυριαρχία μέσα στα σύνορά του.
Η νέα πραγματικότητα αμφισβητεί αυτή τη θεμελιώδη παραδοχή.
Όταν μια υπερδύναμη ζητά απεριόριστη στρατιωτική πρόσβαση “για πάντα”, χωρίς να ενδιαφέρεται να κυβερνήσει τον πληθυσμό, τότε δεν αμφισβητεί μόνο τη Δανία.
Αμφισβητεί τον ίδιο τον τρόπο με τον οποίο ορίζεται η κυριαρχία.
Η αντιπαράθεση για τη Γροιλανδία ίσως αποτελεί το πρώτο μεγάλο επεισόδιο μιας νέας εποχής.
Η επόμενη σύγκρουση ίσως δεν αφορά κράτη αλλά κόμβους
Το πραγματικό μήνυμα της υπόθεσης Γροιλανδίας δεν βρίσκεται στην Αρκτική.
Βρίσκεται στο μέλλον.
Οι επόμενες μεγάλες διεθνείς κρίσεις ενδέχεται να μην αφορούν την κατάκτηση χωρών.
Θα αφορούν τον έλεγχο:των δορυφορικών δικτύων,
των ενεργειακών διαδρόμων,
των υποθαλάσσιων καλωδίων,
των data centers,
των συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης,
των πυραυλικών αισθητήρων.
Η ισχύς μετακινείται από το έδαφος στις υποδομές.
Και όποιος ελέγχει τις υποδομές, ελέγχει και την ταχύτητα λήψης αποφάσεων.
Από την οπτική του Western Political, η εμμονή του Ντόναλντ Τραμπ με τη Γροιλανδία δεν πρέπει να διαβαστεί ως μια αναβίωση της αποικιοκρατίας. Αντίθετα, αποτελεί ένδειξη ότι η στρατηγική σκέψη των μεγάλων δυνάμεων μετατοπίζεται από τον έλεγχο εδαφών στον έλεγχο λειτουργιών: αισθητήρων, βάσεων, δικτύων και υπολογιστικής ισχύος.
Η Γροιλανδία είναι πολύ περισσότερο από ένα νησί. Είναι ένας κόμβος σε ένα αναδυόμενο αρχιτεκτονικό σύστημα άμυνας, έγκαιρης προειδοποίησης και διασύνδεσης που εκτείνεται από την Αρκτική έως το Διάστημα. Η επιμονή της Ουάσιγκτον, παρά τις επανειλημμένες απορρίψεις από τη Δανία και τη Γροιλανδία, δείχνει ότι η αξία τέτοιων κόμβων θεωρείται πλέον στρατηγική και διαχρονική.
Το πραγματικό ερώτημα, λοιπόν, δεν είναι γιατί ο Τραμπ επιμένει στη Γροιλανδία. Είναι αν ο κόσμος έχει ήδη περάσει σε μια εποχή όπου η κυριαρχία δεν θα μετριέται πλέον με χάρτες, αλλά με δίκτυα.
πηγή
Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.
Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.
Δημοσίευση σχολίου