Βασιλης Διαμαντακος
Η ταυτόχρονη αντιπαράθεση με Κίνα, Ρωσία και Ιράν δοκιμάζει τα όρια της αμερικανικής ισχύος. Αναλυτές εκτιμούν ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν μπορούν πλέον να διατηρούν την ίδια στρατιωτική και πολιτική παρουσία σε όλα τα μεγάλα γεωπολιτικά μέτωπα, ανοίγοντας μια νέα εποχή για τη διεθνή τάξη.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες βρίσκονται μπροστά σε ένα στρατηγικό δίλημμα που ενδέχεται να καθορίσει τη διεθνή ισορροπία ισχύος τις επόμενες δεκαετίες. Η αυξανόμενη ένταση με την Κίνα στην περιοχή της Ταϊβάν, οι διαρκείς δεσμεύσεις απέναντι στο ΝΑΤΟ και η συνεχιζόμενη κρίση στη Μέση Ανατολή δημιουργούν ένα βάρος που, σύμφωνα με ολοένα και περισσότερους αναλυτές, δύσκολα μπορεί να υποστηριχθεί ταυτόχρονα.
Το βασικό συμπέρασμα είναι σαφές: οι Ηνωμένες Πολιτείες εξακολουθούν να διαθέτουν τη μεγαλύτερη στρατιωτική δύναμη στον κόσμο, όμως οι διαθέσιμοι οικονομικοί, πολιτικοί και στρατιωτικοί πόροι δεν επαρκούν πλέον για να κυριαρχούν ταυτόχρονα στην Ευρώπη, την Ασία και τη Μέση Ανατολή όπως συνέβαινε τις προηγούμενες δεκαετίες.
Από την απόλυτη κυριαρχία στη στρατηγική υπερέκταση
Μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, η αμερικανική ισχύς στηρίχθηκε σε ένα ιδιαίτερο μοντέλο: οι ΗΠΑ παρείχαν στρατιωτική προστασία και πρόσβαση στην αμερικανική αγορά στους συμμάχους τους, ενώ εκείνοι ευθυγραμμίζονταν πολιτικά και στρατηγικά με την Ουάσιγκτον.
Το μοντέλο αυτό λειτούργησε για περισσότερα από 70 χρόνια επειδή οι Ηνωμένες Πολιτείες διέθεταν σαφή οικονομική και στρατιωτική υπεροχή.
Σήμερα όμως οι συνθήκες έχουν αλλάξει.
Το αμερικανικό μερίδιο στο παγκόσμιο ΑΕΠ έχει περιοριστεί σημαντικά σε σχέση με τις αρχές της δεκαετίας του 1990, ενώ η Κίνα εξελίχθηκε στη δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία του πλανήτη και ενίσχυσε θεαματικά τις στρατιωτικές της δυνατότητες.
Παράλληλα, οι ΗΠΑ εξακολουθούν να διατηρούν δεσμεύσεις ασφαλείας απέναντι σε περισσότερες από 50 χώρες, στρατιωτικές εγκαταστάσεις σε πάνω από 140 κράτη και ενεργό παρουσία σχεδόν σε κάθε γεωπολιτικό μέτωπο.
Το δίλημμα Ουάσιγκτον: Ευρώπη ή Ασία;
Το βασικό στρατηγικό πρόβλημα αφορά πλέον την κατανομή των διαθέσιμων πόρων.
Από τη μία πλευρά, η Ουάσιγκτον ζητά από τους Ευρωπαίους συμμάχους να αυξήσουν σημαντικά τις αμυντικές τους δαπάνες, ώστε το ΝΑΤΟ να αναλάβει μεγαλύτερο βάρος για την ασφάλεια της Ευρώπης.
Από την άλλη, το αμερικανικό στρατηγικό ενδιαφέρον μετατοπίζεται ολοένα περισσότερο προς τον Ινδο-Ειρηνικό, όπου η άνοδος της Κίνας θεωρείται η σημαντικότερη μακροπρόθεσμη πρόκληση.
Η προσπάθεια να διατηρηθεί η ίδια ένταση στρατιωτικής παρουσίας και στα δύο μέτωπα θεωρείται από αρκετούς αναλυτές πρακτικά αδύνατη.
Ο Τραμπ επιταχύνει τη συζήτηση
Η επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο έχει επαναφέρει στο προσκήνιο τη λογική του “America First”, με βασική επιδίωξη τη μείωση των αμερικανικών βαρών απέναντι στους συμμάχους.
Οι πιέσεις προς τα κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ για αύξηση των αμυντικών δαπανών αποτελούν χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της στρατηγικής.
Παράλληλα, η Ουάσιγκτον καλείται να διαχειριστεί ταυτόχρονα:
την αυξανόμενη ένταση γύρω από την Ταϊβάν,
τον πόλεμο στην Ουκρανία,
την αστάθεια στη Μέση Ανατολή,
τις συνομιλίες με το Ιράν για τα πυρηνικά,
αλλά και την προστασία των ενεργειακών οδών στον Περσικό Κόλπο.
Τα τρία πιθανά σενάρια έως το 2040
Αναλυτές περιγράφουν τρία βασικά ενδεχόμενα για την επόμενη δεκαπενταετία.
τον πόλεμο στην Ουκρανία,
την αστάθεια στη Μέση Ανατολή,
τις συνομιλίες με το Ιράν για τα πυρηνικά,
αλλά και την προστασία των ενεργειακών οδών στον Περσικό Κόλπο.
Τα τρία πιθανά σενάρια έως το 2040
Αναλυτές περιγράφουν τρία βασικά ενδεχόμενα για την επόμενη δεκαπενταετία.
1. Συνέχιση της σημερινής στρατηγικής
Οι Ηνωμένες Πολιτείες επιχειρούν να παραμείνουν παρούσες σε όλα τα μέτωπα, όμως σταδιακά αδυνατούν να ανταποκριθούν πλήρως στις υποχρεώσεις τους.
Η Ευρώπη ενισχύει τη στρατηγική της αυτονομία, ενώ η Κίνα αποκτά μεγαλύτερη επιρροή στην Ασία.
2. Μια διεθνής κρίση επιβάλλει την επιλογή
Ένα σοβαρό επεισόδιο —για παράδειγμα στην Ταϊβάν ή στις χώρες της Βαλτικής— αναγκάζει την Ουάσιγκτον να αποφασίσει πού θα συγκεντρώσει τις στρατιωτικές της δυνάμεις.
Σε αυτή την περίπτωση οι ΗΠΑ θα πρέπει ουσιαστικά να επιλέξουν αν προτεραιότητα αποτελεί η Ευρώπη ή ο Ινδο-Ειρηνικός.
3. Ελεγχόμενη στρατηγική αναδίπλωση
Το τρίτο σενάριο προβλέπει ότι μια αμερικανική κυβέρνηση θα ανακοινώσει επίσημα περιορισμό των διεθνών δεσμεύσεων, δίνοντας έμφαση στην άμυνα της Βόρειας Αμερικής και στην ανάσχεση της Κίνας, ενώ οι Ευρωπαίοι και άλλοι σύμμαχοι θα αναλάβουν μεγαλύτερο μέρος της δικής τους ασφάλειας.
Το τέλος της αμερικανικής ηγεμονίας ή η αρχή μιας νέας ισορροπίας;
Η συζήτηση που ανοίγει στην Ουάσιγκτον δεν αφορά την παρακμή των Ηνωμένων Πολιτειών ως μεγάλης δύναμης.
Αφορά το κατά πόσο μπορούν να συνεχίσουν να λειτουργούν ως ο μοναδικός εγγυητής της διεθνούς ασφάλειας, όπως συνέβαινε μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου.
Οι επόμενες προεδρικές θητείες αναμένεται να κληθούν να διαμορφώσουν μια νέα «μεγάλη στρατηγική», που θα καθορίζει ποιες περιοχές αποτελούν ζωτικό αμερικανικό συμφέρον και ποιες θα αναλάβουν μεγαλύτερο βάρος οι ίδιοι οι σύμμαχοι.
Η νέα παγκόσμια τάξη διαμορφώνεται
Το διάστημα μέχρι το 2030 θεωρείται κρίσιμο για την παγκόσμια γεωπολιτική ισορροπία.
Εάν οι Ηνωμένες Πολιτείες επιλέξουν να αναδιατάξουν τις προτεραιότητές τους, η Ευρώπη θα κληθεί να αναλάβει μεγαλύτερη ευθύνη για την άμυνά της, ενώ η Ασία θα μετατραπεί ακόμη περισσότερο στο επίκεντρο του στρατηγικού ανταγωνισμού με την Κίνα.
Σε κάθε περίπτωση, η συζήτηση που έχει ήδη ξεκινήσει στην Ουάσιγκτον δείχνει ότι η περίοδος της αδιαμφισβήτητης αμερικανικής παγκόσμιας ηγεμονίας εισέρχεται σε μια νέα φάση, όπου η διαχείριση των περιορισμένων πόρων και η ιεράρχηση των προτεραιοτήτων θα καθορίσουν το μέλλον της διεθνούς τάξης.
πηγή
Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.
Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.
Δημοσίευση σχολίου