Βασιλης Διαμαντακος
Η στρατηγική της Τεχεράνης να χρησιμοποιεί τα Στενά του Ορμούζ ως γεωπολιτικό όπλο φαίνεται να δοκιμάζεται. Σαουδική Αραβία, ΗΑΕ, Ομάν και ΗΠΑ δημιουργούν ένα νέο πλέγμα ενεργειακών και εμπορικών διαδρομών που περιορίζει σταδιακά την ικανότητα του Ιράν να επηρεάζει το παγκόσμιο εμπόριο.
Για δεκαετίες, τα Στενά του Ορμούζ αποτελούσαν το ισχυρότερο γεωπολιτικό «χαρτί» της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν. Από εκεί διέρχεται περίπου το 20% της παγκόσμιας κατανάλωσης πετρελαίου και σημαντικό μέρος του διεθνούς εμπορίου υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG), γεγονός που επέτρεπε στην Τεχεράνη να απειλεί ότι μπορεί να προκαλέσει παγκόσμια ενεργειακή κρίση.
Ωστόσο, σύμφωνα με ανάλυση διεθνών αναλυτών, η εικόνα αυτή αλλάζει. Οι πρόσφατες επιθέσεις των Χούθι στην Ερυθρά Θάλασσα, αντί να αποδεικνύουν την ισχύ του Ιράν, ενδέχεται να αποκαλύπτουν ότι η επιρροή του στο περιφερειακό εμπόριο αρχίζει να περιορίζεται, καθώς τα αραβικά κράτη επιταχύνουν την ανάπτυξη εναλλακτικών ενεργειακών και εμπορικών διαδρόμων.
Οι Χούθι επιχειρούν να κλείσουν το δεύτερο «σωλήνα» του Κόλπου
Οι επιθέσεις κατά εμπορικών πλοίων στην Ερυθρά Θάλασσα δεν θεωρούνται πλέον αποκομμένες από τη στρατηγική του Ιράν.
Αναλυτές εκτιμούν ότι οι Χούθι επιχειρούν να πλήξουν τη νέα δίοδο που χρησιμοποιεί κυρίως η Σαουδική Αραβία, μέσω του αγωγού East–West, ο οποίος μεταφέρει πετρέλαιο από τον Περσικό Κόλπο στο λιμάνι Γιανμπού στην Ερυθρά Θάλασσα, παρακάμπτοντας τα Στενά του Ορμούζ.
Με άλλα λόγια, το ενδιαφέρον μεταφέρεται πλέον από το ίδιο το Ορμούζ στις εναλλακτικές οδούς που δημιουργούν οι χώρες του Κόλπου.
Τέσσερις νέοι ενεργειακοί διάδρομοι αλλάζουν τον χάρτη
Η κρίση επιτάχυνε μια διαδικασία που είχε ήδη ξεκινήσει τα τελευταία χρόνια.
1. Νέοι αγωγοί πετρελαίου
Η Σαουδική Αραβία αξιοποιεί πλέον στο μέγιστο τον αγωγό East–West, αυξάνοντας σημαντικά τις ποσότητες που εξάγει μέσω της Ερυθράς Θάλασσας.
Παράλληλα, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα ενισχύουν τον αγωγό Habshan–Fujairah, ενώ κατασκευάζουν δεύτερη παράλληλη γραμμή, η οποία αναμένεται να διπλασιάσει τις δυνατότητες εξαγωγών εκτός Ορμούζ.
2. Νέοι θαλάσσιοι κόμβοι στον Κόλπο του Ομάν
Αντί τα υπερδεξαμενόπλοια να φορτώνουν μέσα στον Περσικό Κόλπο, μικρότερα πλοία μεταφέρουν πλέον το φορτίο σε μεγάλα κέντρα μεταφόρτωσης όπως:Fujairah (ΗΑΕ)
Sohar (Ομάν)
εκτός της ζώνης όπου το Ιράν μπορεί ευκολότερα να παρεμβαίνει.
Η κρίση επιτάχυνε μια διαδικασία που είχε ήδη ξεκινήσει τα τελευταία χρόνια.
1. Νέοι αγωγοί πετρελαίου
Η Σαουδική Αραβία αξιοποιεί πλέον στο μέγιστο τον αγωγό East–West, αυξάνοντας σημαντικά τις ποσότητες που εξάγει μέσω της Ερυθράς Θάλασσας.
Παράλληλα, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα ενισχύουν τον αγωγό Habshan–Fujairah, ενώ κατασκευάζουν δεύτερη παράλληλη γραμμή, η οποία αναμένεται να διπλασιάσει τις δυνατότητες εξαγωγών εκτός Ορμούζ.
2. Νέοι θαλάσσιοι κόμβοι στον Κόλπο του Ομάν
Αντί τα υπερδεξαμενόπλοια να φορτώνουν μέσα στον Περσικό Κόλπο, μικρότερα πλοία μεταφέρουν πλέον το φορτίο σε μεγάλα κέντρα μεταφόρτωσης όπως:Fujairah (ΗΑΕ)
Sohar (Ομάν)
εκτός της ζώνης όπου το Ιράν μπορεί ευκολότερα να παρεμβαίνει.
3. Ο χερσαίος διάδρομος Ομάν – ΗΑΕ
Η ανάπτυξη του λεγόμενου Green Corridor επιτρέπει πλέον τη γρήγορη μεταφορά εμπορευμάτων μέσω οδικών αξόνων ανάμεσα στα λιμάνια του Ομάν και τα μεγάλα logistics hubs των ΗΑΕ.
Πρόκειται για μια σημαντική εναλλακτική λύση που περιορίζει την εξάρτηση από τη θαλάσσια διέλευση.
4. Το σαουδαραβικό “Land Bridge”
Ίσως η σημαντικότερη εξέλιξη αφορά τη Σαουδική Αραβία.
Το Ριάντ έχει αυξήσει κατακόρυφα τον στόλο φορτηγών του, ενώ επεκτείνει το σιδηροδρομικό του δίκτυο, μεταφέροντας προϊόντα από τον Περσικό Κόλπο προς τα λιμάνια της Ερυθράς Θάλασσας χωρίς να χρειάζεται να περάσουν από τα Στενά του Ορμούζ.
Ο ρόλος του αμερικανικού ναυτικού
Παράλληλα, οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν ενισχύσει σημαντικά τη ναυτική τους παρουσία.
Η CENTCOM συνεχίζει να συνοδεύει δεξαμενόπλοια και εμπορικά πλοία, ενώ πραγματοποιεί επιχειρήσεις κατά ιρανικών πυραυλικών και ναυτικών δυνατοτήτων που θα μπορούσαν να απειλήσουν τη ναυσιπλοΐα.
Η συνδυασμένη δράση των αραβικών κρατών και του αμερικανικού ναυτικού εκτιμάται ότι έχει ήδη αποκαταστήσει περίπου 75%–80% της προ της κρίσης εξαγωγικής δυναμικότητας της περιοχής.
Γιατί δεν ήρθε το πετρέλαιο στα 200 δολάρια
Πολλοί διεθνείς οργανισμοί είχαν προειδοποιήσει ότι ενδεχόμενο παρατεταμένο κλείσιμο των Στενών θα οδηγούσε:
σε πετρέλαιο άνω των 200 δολαρίων,
σε σοβαρή έλλειψη LNG,
σε παγκόσμιο πληθωριστικό σοκ,
ακόμη και σε διεθνή ύφεση.
Μέχρι στιγμής όμως, το σενάριο αυτό δεν επιβεβαιώθηκε.
Οι νέες ενεργειακές υποδομές, οι εναλλακτικοί διάδρομοι και η ναυτική προστασία επέτρεψαν στις αγορές να συνεχίσουν να λειτουργούν, έστω και με αυξημένο κόστος.
Η πραγματική μάχη στη Μέση Ανατολή δεν αφορά πλέον μόνο τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ, αλλά το ποιος θα διαμορφώσει τις νέες παγκόσμιες ενεργειακές διαδρομές. Σαουδική Αραβία, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και Ομάν επενδύουν δισεκατομμύρια σε αγωγούς, λιμάνια, σιδηροδρόμους και logistics ώστε να μειώσουν οριστικά την εξάρτησή τους από ένα θαλάσσιο πέρασμα που μπορεί να μετατραπεί σε πεδίο σύγκρουσης. Για το Ιράν, αυτό δημιουργεί έναν στρατηγικό κίνδυνο: όσο περισσότερες εναλλακτικές αποκτά ο Κόλπος, τόσο μικρότερη γίνεται η δυνατότητα της Τεχεράνης να χρησιμοποιεί το Ορμούζ ως μοχλό γεωπολιτικής πίεσης. Οι επιθέσεις των Χούθι στην Ερυθρά Θάλασσα ερμηνεύονται πλέον από αρκετούς αναλυτές όχι ως ένδειξη ισχύος, αλλά ως προσπάθεια να πληγούν οι νέοι διάδρομοι που απειλούν να καταστήσουν το «όπλο του Ορμούζ» λιγότερο αποτελεσματικό στο μέλλον.
σε σοβαρή έλλειψη LNG,
σε παγκόσμιο πληθωριστικό σοκ,
ακόμη και σε διεθνή ύφεση.
Μέχρι στιγμής όμως, το σενάριο αυτό δεν επιβεβαιώθηκε.
Οι νέες ενεργειακές υποδομές, οι εναλλακτικοί διάδρομοι και η ναυτική προστασία επέτρεψαν στις αγορές να συνεχίσουν να λειτουργούν, έστω και με αυξημένο κόστος.
Η πραγματική μάχη στη Μέση Ανατολή δεν αφορά πλέον μόνο τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ, αλλά το ποιος θα διαμορφώσει τις νέες παγκόσμιες ενεργειακές διαδρομές. Σαουδική Αραβία, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και Ομάν επενδύουν δισεκατομμύρια σε αγωγούς, λιμάνια, σιδηροδρόμους και logistics ώστε να μειώσουν οριστικά την εξάρτησή τους από ένα θαλάσσιο πέρασμα που μπορεί να μετατραπεί σε πεδίο σύγκρουσης. Για το Ιράν, αυτό δημιουργεί έναν στρατηγικό κίνδυνο: όσο περισσότερες εναλλακτικές αποκτά ο Κόλπος, τόσο μικρότερη γίνεται η δυνατότητα της Τεχεράνης να χρησιμοποιεί το Ορμούζ ως μοχλό γεωπολιτικής πίεσης. Οι επιθέσεις των Χούθι στην Ερυθρά Θάλασσα ερμηνεύονται πλέον από αρκετούς αναλυτές όχι ως ένδειξη ισχύος, αλλά ως προσπάθεια να πληγούν οι νέοι διάδρομοι που απειλούν να καταστήσουν το «όπλο του Ορμούζ» λιγότερο αποτελεσματικό στο μέλλον.
πηγή
Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.
Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.
Δημοσίευση σχολίου