Μπορεί ο Τραμπ να σπάσει την κυριαρχία της Κίνας στα κρίσιμα ορυκτά ή είναι ήδη πολύ αργά;

Κωστας Καλλιαντερης 
Η Ουάσιγκτον επιχειρεί να δημιουργήσει ένα δυτικό «καρτέλ» κρίσιμων ορυκτών για να μειώσει την εξάρτηση από την Κίνα. Όμως η προσπάθεια αποκαλύπτει ένα βαθύτερο πρόβλημα: η Δύση συμφωνεί ότι το Πεκίνο αποτελεί στρατηγική πρόκληση, αλλά δεν συμφωνεί στο πώς θα την αντιμετωπίσει.

Για δεκαετίες, το πετρέλαιο ήταν το καύσιμο της παγκόσμιας ισχύος.

Σήμερα, αυτή τη θέση καταλαμβάνουν τα κρίσιμα ορυκτά.

Λίθιο.
Κοβάλτιο.
Νικέλιο.
Σπάνιες γαίες.

Υλικά απαραίτητα για ηλεκτρικά αυτοκίνητα, ημιαγωγούς, τεχνητή νοημοσύνη, αμυντικά συστήματα και πράσινες τεχνολογίες.

Και σε αυτό το νέο γεωοικονομικό παιχνίδι, η Κίνα έχει χτίσει ένα πλεονέκτημα που δύσκολα αμφισβητείται.

Γι’ αυτό και η κυβέρνηση Trump επιχειρεί τώρα μια φιλόδοξη –και αμφιλεγόμενη– ανατροπή των κανόνων της αγοράς.

Στόχος;

Να περιορίσει την κινεζική κυριαρχία πριν αυτή μετατραπεί σε μόνιμο στρατηγικό πλεονέκτημα.

ΤΑ ΚΡΙΣΙΜΑ ΟΡΥΚΤΑ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΝΕΟ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟ

Η συζήτηση για τα κρίσιμα ορυκτά δεν αφορά απλώς τη βιομηχανία.

Αφορά την εθνική ασφάλεια.

Κάθε μπαταρία ηλεκτρικού αυτοκινήτου.

Κάθε προηγμένος μικροεπεξεργαστής.

Κάθε σύστημα πυραυλικής άμυνας.

Κάθε data center τεχνητής νοημοσύνης.

Όλα εξαρτώνται από αλυσίδες εφοδιασμού που σήμερα περνούν σε μεγάλο βαθμό από την Κίνα.

Το Πεκίνο δεν κυριαρχεί μόνο στην εξόρυξη.

Κυριαρχεί κυρίως στην επεξεργασία, τη διύλιση και τη μεταποίηση.

Δηλαδή στα στάδια όπου δημιουργείται η πραγματική προστιθέμενη αξία.

Και αυτό δίνει στην Κίνα τεράστια επιρροή στις βιομηχανίες του μέλλοντος. 

ΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΤΡΑΜΠ: ΝΑ ΟΡΙΖΕΙ Η ΔΥΣΗ ΤΙΣ ΤΙΜΕΣ

Η αμερικανική πρόταση κινείται πέρα από τις παραδοσιακές εμπορικές πολιτικές.

Η ιδέα είναι απλή αλλά ριζοσπαστική:

Οι δυτικές κυβερνήσεις να στηρίζουν ή ακόμη και να εγγυώνται συγκεκριμένες τιμές για κρίσιμα ορυκτά, ώστε οι παραγωγοί εκτός Κίνας να μπορούν να παραμένουν ανταγωνιστικοί.

Με άλλα λόγια, η Ουάσιγκτον θέλει να δημιουργήσει μια εναλλακτική αγορά όπου οι τιμές δεν θα καθορίζονται αποκλειστικά από την κινεζική παραγωγή και τις κινεζικές στρατηγικές.

Για τους υποστηρικτές του σχεδίου, πρόκειται για αναγκαία παρέμβαση.

Για τους επικριτές του, πρόκειται για κρατικό παρεμβατισμό που θυμίζει περισσότερο Κίνα παρά ελεύθερη αγορά.

Η ΜΕΓΑΛΗ ΕΙΡΩΝΕΙΑ ΤΗΣ ΔΥΣΗΣ

Εδώ βρίσκεται και η μεγαλύτερη αντίφαση.

Για χρόνια, οι δυτικές κυβερνήσεις κατηγορούσαν το Πεκίνο ότι χρησιμοποιεί επιδοτήσεις, κρατική στήριξη και παρεμβάσεις στην αγορά για να ενισχύει τις εθνικές του βιομηχανίες.

Σήμερα, πολλοί από τους ίδιους πολιτικούς εξετάζουν παρόμοια εργαλεία.

Ο λόγος είναι απλός.

Η αγορά από μόνη της δεν φαίνεται ικανή να αντιμετωπίσει έναν αντίπαλο που λειτουργεί με γεωπολιτικά και όχι αποκλειστικά οικονομικά κριτήρια.

Το ερώτημα πλέον δεν είναι αν η Δύση θα παρέμβει.

Είναι πόσο μακριά είναι διατεθειμένη να φτάσει. 

Η ΕΥΡΩΠΗ ΣΥΜΦΩΝΕΙ ΜΕ ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ, ΟΧΙ ΜΕ ΤΗ ΛΥΣΗ

Παρά τη γενική ανησυχία για την κινεζική κυριαρχία, οι Ευρωπαίοι εμφανίζονται επιφυλακτικοί απέναντι στο αμερικανικό σχέδιο.

Οι κυβερνήσεις της Ευρώπης συμφωνούν ότι η εξάρτηση από την Κίνα αποτελεί στρατηγικό κίνδυνο.

Αλλά αμφισβητούν το πώς πρέπει να αντιμετωπιστεί.

Ποιος θα χρηματοδοτεί τις επιδοτήσεις;

Ποιος θα καθορίζει τις τιμές;

Ποιος θα ελέγχει τον μηχανισμό;

Πολλοί Ευρωπαίοι αξιωματούχοι φοβούνται ότι ένα σύστημα σχεδιασμένο στην Ουάσιγκτον θα δώσει υπερβολική επιρροή στις Ηνωμένες Πολιτείες πάνω σε έναν κρίσιμο τομέα της παγκόσμιας οικονομίας.

Και αυτό είναι ένα πολιτικό ρίσκο που δεν είναι όλοι διατεθειμένοι να αποδεχθούν.

ΟΥΤΕ Η ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑ ΕΧΕΙ ΚΑΤΑΛΗΞΕΙ

Η μεταλλευτική βιομηχανία επίσης εμφανίζεται διχασμένη.

Μία πλευρά υποστηρίζει ότι χωρίς κρατική στήριξη είναι αδύνατο να ανταγωνιστεί την κινεζική παραγωγή.

Η άλλη φοβάται ότι η υπερβολική κρατική παρέμβαση θα δημιουργήσει στρεβλώσεις, θα μειώσει τα επενδυτικά κίνητρα και θα οδηγήσει σε αναποτελεσματικές αγορές.

Πολλές επιχειρήσεις προτιμούν πιο παραδοσιακά μέτρα:

Φορολογικά κίνητρα.

Ταχύτερες αδειοδοτήσεις.

Επενδυτικές ενισχύσεις.

Αναβάθμιση υποδομών.

Και όχι κρατικό καθορισμό τιμών.

ΤΟ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟ ΖΗΤΗΜΑ ΕΙΝΑΙ Η ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗ

Στην πραγματικότητα, η συζήτηση για τα κρίσιμα ορυκτά είναι κάτι πολύ μεγαλύτερο.

Είναι μια συζήτηση για το μέλλον της παγκοσμιοποίησης.

Για δεκαετίες, οι δυτικές οικονομίες επέτρεψαν στις αλυσίδες εφοδιασμού να μετακινηθούν εκεί όπου το κόστος ήταν χαμηλότερο.

Το αποτέλεσμα ήταν φθηνότερα προϊόντα.

Αλλά και μεγαλύτερη εξάρτηση από την Κίνα.

Σήμερα, οι κυβερνήσεις ανακαλύπτουν ότι η οικονομική αποδοτικότητα και η στρατηγική ασφάλεια δεν είναι πάντα συμβατές.

Και η μετάβαση σε πιο ανθεκτικές αλυσίδες εφοδιασμού έχει κόστος.

Πολιτικό.
Οικονομικό.
Κοινωνικό.

  ΤΟ ΜΕΓΑΛΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ Η ΚΙΝΑ – ΕΙΝΑΙ Η ΕΛΛΕΙΨΗ ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΥ

Ίσως το πιο αποκαλυπτικό στοιχείο της υπόθεσης είναι ότι η Δύση δεν διαφωνεί για τον κίνδυνο.

Διαφωνεί για την απάντηση.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες αντιμετωπίζουν τα κρίσιμα ορυκτά ως ζήτημα εθνικής ασφάλειας.

Η Ευρώπη εξακολουθεί να τα βλέπει κυρίως ως οικονομικό πρόβλημα.

Οι επιχειρήσεις σκέφτονται με όρους επενδύσεων.

Οι κυβερνήσεις με όρους γεωπολιτικής.

Αυτή η έλλειψη κοινής στρατηγικής είναι ίσως το μεγαλύτερο πλεονέκτημα της Κίνας.

ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΚΕΡΔΙΣΕΙ Η ΔΥΣΗ ΤΗ ΜΑΧΗ;

Η προσπάθεια διαφοροποίησης των αλυσίδων εφοδιασμού πιθανότατα θα συνεχιστεί ανεξάρτητα από τις πολιτικές διαφωνίες.

Νέα ορυχεία θα ανοίξουν.

Νέες μονάδες επεξεργασίας θα δημιουργηθούν.

Νέα επενδυτικά σχήματα θα χρηματοδοτηθούν.

Όμως η δημιουργία μιας εναλλακτικής αγοράς απέναντι στην Κίνα δεν είναι απλώς θέμα χρημάτων.

Είναι θέμα συντονισμού.

Και εκεί βρίσκεται η μεγαλύτερη πρόκληση.

Η ΜΑΧΗ ΤΟΥ ΑΙΩΝΑ ΔΕΝ ΘΑ ΔΟΘΕΙ ΣΤΑ ΠΕΔΙΑ ΤΩΝ ΜΑΧΩΝ

Η αντιπαράθεση ΗΠΑ–Κίνας δεν θα κριθεί μόνο σε στρατιωτικές βάσεις, στα Στενά της Ταϊβάν ή στη Νότια Σινική Θάλασσα.

Θα κριθεί και σε ορυχεία λιθίου στην Αυστραλία.

Σε εργοστάσια επεξεργασίας νικελίου.

Σε μονάδες παραγωγής μπαταριών.

Σε τεχνολογίες που σήμερα μοιάζουν τεχνικές αλλά αύριο θα καθορίζουν την παγκόσμια ισχύ.

Το σχέδιο Trump δεν αφορά απλώς τις τιμές των ορυκτών.

Αφορά το αν η Δύση μπορεί ακόμη να λειτουργήσει ως ενιαία στρατηγική δύναμη απέναντι στην Κίνα.

Και αυτό είναι ένα πολύ μεγαλύτερο στοίχημα από οποιαδήποτε εμπορική συμφωνία.

πηγή


Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.