ByΘοδωρής Καλούδης
Η άνοδος της θερμοκρασίας αποτελεί κίνδυνο για την υγεία, απειλεί τα δάση, στερεύει ποτάμια, περιορίζει την παραγωγή ενέργειας, δυσκολεύει τις μεταφορές και μεταφέρει το κόστος της κλιματικής αλλαγής στην οικονομία και στην καθημερινή ζωή.
Ο καύσωνας που δοκιμάζει φέτος μεγάλο μέρος της Ευρώπης (και την Ελλάδα) χαρακτηρίζεται από τους ειδικούς η πιο πρόσφατη εκδήλωση της κλιματικής αλλαγής που βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη: οι υψηλές θερμοκρασίες διαρκούν περισσότερο, επανέρχονται συχνότερα και συνδυάζονται με ξηρασία, πυρκαγιές και πίεση στα υδάτινα αποθέματα.
Η Ευρώπη είναι η ταχύτερα θερμαινόμενη ήπειρος στον κόσμο. Σύμφωνα με το ευρωπαϊκό πρόγραμμα Copernicus, από τα μέσα της δεκαετίας του 1990 η μέση θερμοκρασία της αυξάνεται κατά περίπου 0,53 βαθμούς Κελσίου ανά δεκαετία. Τον Ιούνιο του 2026 η Δυτική Ευρώπη κατέγραψε τον θερμότερο Ιούνιο στην ιστορία της, με τη μέση θερμοκρασία να βρίσκεται 3,06 βαθμούς πάνω από τον μέσο όρο της περιόδου 1991-2020.
Το φαινόμενο δεν περιορίζεται πλέον στον ευρωπαϊκό Νότο, αλλά αφορά και σε χώρες της κεντρικής και βορειοκεντρικής Ευρώπης. Τις τελευταίες ημέρες, η Ιταλία έθεσε όλες τις μεγάλες πόλεις της σε κόκκινο συναγερμό, ενώ Αυστρία και Σλοβακία κατέγραψαν ιστορικά ρεκόρ θερμοκρασίας. Πριν ένα μήνα η Αγγλία γνώρισε πρωτοφανείς για τη χώρα και την εποχή καύσωνες. Στην Ελλάδα, τα 40άρια σε συνδυασμό με τα ισχυρά μελτέμια δημιουργούν ιδιαίτερα επικίνδυνες συνθήκες για την εκδήλωση και την εξάπλωση πυρκαγιών.
Τα ελληνικά στοιχεία είναι αποκαλυπτικά. Όπως επισημαίνει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο καθηγητής Φυσικής Περιβάλλοντος και Κλίματος στο ΕΚΠΑ Κωνσταντίνος Καρτάλης, οι ημέρες κατά τις οποίες καταγράφηκαν ταυτόχρονα καύσωνας και ξηρασία στην Αττική ήταν συνολικά 45 την περίοδο 1971-2000. Στο διάστημα 2001-2023 αυξήθηκαν στις 150.
Δεν πρόκειται για μια απλή στατιστική μεταβολή. Ο συνδυασμός υψηλής θερμοκρασίας και ξηρασίας αφαιρεί την υγρασία από τη βλάστηση και τη μετατρέπει σε έτοιμη καύσιμη ύλη. Η κλιματική αλλαγή δεν προκαλεί από μόνη της την αρχική σπίθα. Κάνει όμως μια πυρκαγιά πολύ πιο επιθετική και πολύ δυσκολότερη στην κατάσβεση.
Από το περιβάλλον στην οικονομία
Η ίδια αλληλουχία επαναλαμβάνεται σε ολόκληρη την Ευρώπη. Η μειωμένη χιονόπτωση στις Άλπεις περιορίζει τα αποθέματα νερού. Οι παρατεταμένες υψηλές θερμοκρασίες αυξάνουν την εξάτμιση. Η στάθμη των ποταμών πέφτει και μαζί της περιορίζονται η παραγωγή ενέργειας και οι δυνατότητες μεταφοράς εμπορευμάτων.
Όπως μεταδίδει το Reuters, στον Ρήνο, τα χαμηλά νερά δυσκολεύουν ήδη τη ναυσιπλοΐα και αυξάνουν το κόστος μεταφοράς πρώτων υλών. Στον Δούναβη, η Ουγγαρία και η Ρουμανία αναγκάστηκαν να περιορίσουν την παραγωγή πυρηνικών μονάδων, επειδή δεν υπήρχε επαρκές νερό για την ψύξη τους. Στην Πολωνία, προβλήματα στην ψύξη θερμοηλεκτρικών σταθμών αφαίρεσαν σημαντική ισχύ από το ενεργειακό σύστημα.
Παράλληλα, η ξηρασία μειώνει τις γεωργικές αποδόσεις και δημιουργεί νέες πιέσεις στις τιμές των τροφίμων. Ο τουρισμός αντιμετωπίζει επίσης μια δύσκολη προσαρμογή, καθώς οι ακραίες θερμοκρασίες αλλάζουν τις ώρες μετακίνησης, περιορίζουν τις υπαίθριες δραστηριότητες και κάνουν λιγότερο ελκυστικούς ορισμένους προορισμούς στην καρδιά του καλοκαιριού.
Ο Κωνσταντίνος Καρτάλης περιγράφει αυτή την κατάσταση με τον όρο «πολυκρίση»: η μία διαταραχή προκαλεί ή ενισχύει την επόμενη. Ο καύσωνας φέρνει ξηρασία, η ξηρασία επιβαρύνει τις πυρκαγιές, περιορίζει την ενέργεια και την αγροτική παραγωγή και τελικά αυξάνει το οικονομικό και κοινωνικό κόστος.
Η απάντηση δεν μπορεί πλέον να περιορίζεται στην πολιτική προστασία των ημερών του καύσωνα. Χρειάζονται περισσότερο πράσινο και σκίαση στις πόλεις, καλύτερη διαχείριση του νερού, ανθεκτικότερα ενεργειακά δίκτυα και πολεοδομικός σχεδιασμός που να λαμβάνει υπόψη το νέο κλίμα.
πηγή
Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.
Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.
Δημοσίευση σχολίου