Του Θοδωρή Καλούδη
Μπορεί η Άγκυρα να ελπίζει σήμερα σε αλλαγή στάσης των ΗΠΑ στο θέμα των F-35; Πιστεύουμε πως όχι. Η ελπίδα πεθαίνει βέβαια τελευταία. Αλλά πίσω από τα φιλικά ανοίγματα του Ντόναλντ Τραμπ προς τον Ταγίπ Ερντογάν δεν βρίσκεται, μια οριστική αλλαγή αμερικανικής πολιτικής. Βρίσκεται περισσότερο μια προσπάθεια πολιτικής επαναπροσέγγισης της Τουρκίας. Πρόκειται όμως για μια πολιτική προσπάθεια χωρίς ουσιαστικό περιεχόμενο για την Άγκυρα, αφού δεν έχουν αρθεί τα πραγματικά θεσμικά εμπόδια που οδήγησαν στην αποπομπή της από το πρόγραμμα των F-35 και στην επιβολή των κυρώσεων CAATSA.
Ο Τραμπ μπορεί να θέλει να ανοίξει ξανά τον δίαυλο με την Άγκυρα. Δεν μπορεί όμως να αγνοήσει εύκολα το Κογκρέσο, τους αμερικανικούς νόμους και το βαθύ έλλειμμα εμπιστοσύνης που έχει δημιουργήσει η υπόθεση των S-400. Με άλλα λόγια, η πόρτα μπορεί να μισανοίγει πολιτικά, αλλά θεσμικά παραμένει βαριά κλειδωμένη.
Νομικά και κοινοβουλευτικά εμπόδια
Θυμίζουμε πως η Τουρκία αποκλείστηκε από τα F-35 μετά την αγορά των ρωσικών S-400 και οι κυρώσεις CAATSA επιβλήθηκαν το 2020. Σήμερα ο Τραμπ λέει ότι επιδιώκει να άρει τις κυρώσεις και πως θα εξετάσει την επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα, αλλά ακόμη και ο ίδιος αναγνωρίζει ότι υπάρχουν νομικά και κοινοβουλευτικά εμπόδια.
Το κρίσιμο σημείο είναι το Section 1245 του αμυντικού νόμου FY2020 NDAA, που απαγορεύει τη μεταφορά F-35 στην Τουρκία όσο αυτή διατηρεί τους S-400. Δηλαδή δεν αρκεί μια προεδρική χειρονομία. Χρειάζεται πειστική λύση στο θέμα των S-400: απομάκρυνση, μεταβίβαση, καταστροφή ή κάποια άλλη φόρμουλα που το Κογκρέσο θα δεχθεί ως πραγματική άρση του κινδύνου.
Ο Τραμπ (δείχνει ότι) θέλει αλλά (ξέρει ότι) δεν μπορεί
Δεν είναι μόνο το Κογκρέσο. Είναι και οι κύριοι διαμορφωτές της κοινής γνώμης και τα ισχυρά λόμπυς που αντιτίθενται στην εξέλιξη που πιθανότατα θα ήθελε ο Αμερικανός πρόεδρος. Τα αμερικανικά think tanks που ασχολούνται με το θέμα είναι σε μεγάλο βαθμό αρνητικά:
Το Foundation for Defense of Democracies (FDD) που εκφράζει ένα σημαντικό τμήμα του αμερικανικού στρατηγικού κατεστημένου, υποστηρίζει ότι η επαναφορά της Τουρκίας στα F-35 θα προσέκρουε τόσο στο CAATSA όσο και στο Section 1245, όσο η Άγκυρα εξακολουθεί να «κατέχει» τους S-400. Επιμένει επίσης πως ακόμη και αν απομακρυνθούν οι S-400, η Τουρκία δεν πρέπει να επανενταχθεί αυτόματα, διότι το πρόβλημα δεν είναι μόνο τεχνικό αλλά βαθιά στρατηγικό.
Το Jewish Institute for National Security of America (JINSA), ένα από τα παλαιότερα και πιο επιδραστικά αμερικανικά think tanks στον χώρο της άμυνας και της στρατηγικής, πάει ακόμη πιο πέρα: λέει ότι ακόμη και αν φύγουν οι S-400, αυτό πρέπει να θεωρηθεί αφετηρία νέας αξιολόγησης. Για το JINSA, το πρόβλημα δεν είναι πλέον οι πύραυλοι αλλά η εμπιστοσύνη: Μετά από χρόνια συγκρούσεων για τους S-400,τις σχέσεις με τη Ρωσία, τη στάση απέναντι στη Hamas, τις επιχειρήσεις στη Συρία, τις εντάσεις με την Ελλάδα και την Κύπρο,η Τουρκία αντιμετωπίζεται πλέον ως δύσκολος σύμμαχος, όχι ως αυτονόητος στρατηγικός εταίρος.
Οι κανόνες της γεωοικονομίας
Υπάρχει και ένα βαθύτερο ζήτημα: Η γεωπολιτική δίνει τη σκυτάλη στη γεωοικονομία. Στο πλαίσιο αυτό, οι συμμαχίες καλούνται να καλύψουν τα μεγάλα οικονομικά συμφέροντα. Και στην περιοχή μας οι επιλογές των ΗΠΑ έχουν κριθεί: Οι ενεργειακές υποδομές της Μέσης Ανατολής και οι μελλοντικοί άξονες μεταφοράς ενέργειας στην Ευρώπη προστατεύονται από το στόλο F-35 του Ισραήλ και αργότερα της Σαουδικής Αραβίας και της Ελλάδας. Η Τουρκία έμεινε έξω από το ενεργειακό “παιχνίδι” και έξω από τους σχεδιαζόμενους άξονες μεταφοράς ενέργειας και αγαθών από την Ινδία και τη Μέση Ανατολή έως την Ευρώπη. Θα μείνει καθ’ όλες τις ενδείξεις και έξω από την προστασία τους – συνεπώς χωρίς F-35.
Άρα, η αλήθεια πίσω από τις φιλοφρονήσεις Τραμπ προς Ερντογάν είναι διπλή: ο Τραμπ θέλει να ξαναφέρει την Τουρκία πιο κοντά στη Δύση και να επιβραβεύσει τον Ερντογάν γεωπολιτικά. Όμως η Ουάσιγκτον δεν είναι μόνο Λευκός Οίκος. Είναι και Κογκρέσο, νόμοι, Πεντάγωνο, Ισραήλ, ελληνικό και αρμενικό λόμπι, και ένα βαθύ διακομματικό έλλειμμα εμπιστοσύνης προς την Άγκυρα. Και βεβαίως η γεωοικονομία που ορίζει τις νέες συμμαχίες.
Ο Τραμπ μπορεί να θέλει να ανοίξει την πόρτα στον Ερντογάν. Ακόμα κι έτσι, ο τούρκος πρόεδρος δεν μπορεί όμως να την περάσει.
πηγή
Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.
Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.
Δημοσίευση σχολίου