Βασιλης Διαμαντακος
Η Τεχεράνη κλείνει τη σημαντικότερη ενεργειακή αρτηρία του κόσμου, ενώ ταυτόχρονα στέλνει διαπραγματευτές στην Ελβετία. Πίσω από τις αντιφατικές κινήσεις κρύβεται μια σύνθετη στρατηγική πίεσης, με φόντο το εύθραυστο MoU ΗΠΑ–Ιράν και την αυξανόμενη ένταση με το Ισραήλ.
Το Ιράν κλέινει το Ορμούζ, αλλά πάει Ελβετία για διαπραγματεύσεις
Η Μέση Ανατολή εισέρχεται σε μια νέα φάση αβεβαιότητας, καθώς το Ιράν στέλνει δύο εντελώς διαφορετικά μηνύματα προς τη διεθνή κοινότητα.
Από τη μία πλευρά, η Τεχεράνη ανακοίνωσε το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, του σημαντικότερου θαλάσσιου διαδρόμου μεταφοράς πετρελαίου στον κόσμο, επικαλούμενη τις ισραηλινές επιχειρήσεις στον νότιο Λίβανο και τις παραβιάσεις του πνεύματος της συμφωνίας αποκλιμάκωσης.
Από την άλλη, αποστέλλει επίσημη αντιπροσωπεία στην Ελβετία για συνομιλίες με στόχο την εφαρμογή της ενδιάμεσης συμφωνίας που υπεγράφη πρόσφατα με τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Η αντίφαση είναι μόνο φαινομενική.
Στην πραγματικότητα, το Ιράν επιχειρεί να διαπραγματευτεί από θέση ισχύος, διατηρώντας ταυτόχρονα ανοιχτή τη διπλωματική οδό.
Η στρατηγική των δύο ταχυτήτων
Οι εξελίξεις των τελευταίων ωρών επιβεβαιώνουν ότι η Τεχεράνη ακολουθεί μια πολιτική «καρότου και μαστιγίου».
Διπλωματία στη Γενεύη.
Πίεση στο Ορμούζ.
Η ιρανική ηγεσία επιδιώκει να διασφαλίσει ότι η Ουάσιγκτον θα τηρήσει τις δεσμεύσεις που απορρέουν από το Μνημόνιο Κατανόησης, ενώ παράλληλα υπενθυμίζει σε όλους ότι διαθέτει μέσα ικανά να προκαλέσουν παγκόσμιους οικονομικούς κραδασμούς.
«Το ταξίδι αυτό αποσκοπεί ουσιαστικά στην παρακολούθηση της εφαρμογής των δεσμεύσεων της άλλης πλευράς», δήλωσε ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών Εσμαΐλ Μπαγκαεΐ.
Η δήλωση αποκαλύπτει το βασικό πρόβλημα της συμφωνίας:
Η υπογραφή υπήρξε.
Η εμπιστοσύνη όχι.
Το φάντασμα του Νετανιάχου πάνω από τη συμφωνία
Στην Τεχεράνη υπάρχει διάχυτη η πεποίθηση ότι ο βασικός κίνδυνος για τη συμφωνία δεν βρίσκεται στην Ουάσιγκτον αλλά στο Τελ Αβίβ.
Οι συνεχιζόμενες ισραηλινές επιχειρήσεις στον νότιο Λίβανο θεωρούνται από πολλούς Ιρανούς αξιωματούχους προσπάθεια υπονόμευσης της αποκλιμάκωσης που επιτεύχθηκε μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν.
Η κυβέρνηση Νετανιάχου εξακολουθεί να αντιμετωπίζει με δυσπιστία κάθε συμφωνία που αφήνει άθικτο το ιρανικό καθεστώς και το πυραυλικό του πρόγραμμα.
Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές της περιοχής, η Τεχεράνη θεωρεί ότι η συνέχιση των επιχειρήσεων της Χεζμπολάχ και η ισραηλινή απάντηση έχουν μετατραπεί σε πεδίο δοκιμασίας για τη βιωσιμότητα του MoU.
Με απλά λόγια:
Εάν το Ισραήλ συνεχίσει να κλιμακώνει, η συμφωνία κινδυνεύει να καταρρεύσει πριν καν εφαρμοστεί.
Το Ορμούζ ως όπλο παγκόσμιας εμβέλειας
Η σοβαρότερη εξέλιξη αφορά ασφαλώς το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ.
Περίπου το 20% της παγκόσμιας κατανάλωσης πετρελαίου και τεράστιες ποσότητες υγροποιημένου φυσικού αερίου διέρχονται από το στενό πέρασμα που συνδέει τον Περσικό Κόλπο με τις διεθνείς αγορές.
Η απόφαση του Σώματος των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης να προειδοποιήσει εμπορικά πλοία να αποφεύγουν την περιοχή έχει ήδη προκαλέσει έντονη ανησυχία σε ενεργειακές αγορές, ασφαλιστικές εταιρείες και κυβερνήσεις.
Το μήνυμα της Τεχεράνης είναι σαφές:
Εάν η συμφωνία δεν εφαρμοστεί, το κόστος δεν θα είναι μόνο περιφερειακό. Θα είναι παγκόσμιο.
Οι αναλυτές εκτιμούν ότι μια παρατεταμένη διακοπή της ναυσιπλοΐας θα μπορούσε να εκτοξεύσει τις τιμές του πετρελαίου, να αυξήσει τον πληθωρισμό διεθνώς και να προκαλέσει νέα κύματα οικονομικής αβεβαιότητας.
Η Ελβετία μετατρέπεται σε διπλωματικό κέντρο
Την ίδια στιγμή, η μικρή ελβετική πόλη Μπούργκενστοκ μετατρέπεται στο επίκεντρο των πιο κρίσιμων διαβουλεύσεων για το μέλλον της Μέσης Ανατολής.
Την Κυριακή αναμένεται να πραγματοποιηθούν τεχνικές συνομιλίες μεταξύ Ιράν και Ηνωμένων Πολιτειών με τη συμμετοχή διαμεσολαβητών από το Πακιστάν και το Κατάρ.
Παράλληλα, πληροφορίες αναφέρουν ότι στην περιοχή βρίσκονται ήδη ανώτεροι αξιωματούχοι από πολλές χώρες της περιοχής, καθώς εξελίσσεται ένα πυκνό παρασκήνιο επαφών.
Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς φέρεται να εξετάζει μετάβαση στην Ελβετία τις επόμενες ημέρες, γεγονός που υπογραμμίζει τη σημασία της διαδικασίας.
Στην πραγματικότητα, η Ελβετία έχει μετατραπεί στον βασικό μηχανισμό επιτήρησης της συμφωνίας και πιθανώς στον χώρο όπου θα σχεδιαστεί η επόμενη, πιο μόνιμη φάση της.
Ρήγμα μεταξύ Ουάσιγκτον και Τελ Αβίβ
Πίσω από τις εξελίξεις διαμορφώνεται και ένα δεύτερο μέτωπο.
Οι σχέσεις Ηνωμένων Πολιτειών και Ισραήλ εμφανίζουν σημάδια έντασης που σπάνια γίνονται τόσο δημόσια.
Η κριτική που δέχονται ο Ντόναλντ Τραμπ και ο Τζέι Ντι Βανς από ισραηλινούς πολιτικούς κύκλους αποκαλύπτει βαθύτερες διαφωνίες σχετικά με τον τρόπο διαχείρισης του Ιράν και του Λιβάνου.
Για πρώτη φορά μετά από χρόνια, η Ουάσιγκτον δείχνει να δίνει προτεραιότητα στη σταθεροποίηση της περιοχής ακόμη κι αν αυτό συνεπάγεται συμβιβασμούς με την Τεχεράνη.
Αντίθετα, η κυβέρνηση Νετανιάχου θεωρεί ότι η πίεση προς το Ιράν πρέπει να συνεχιστεί μέχρι την πλήρη στρατηγική αποδυνάμωσή του.
Η απόσταση μεταξύ των δύο προσεγγίσεων μεγαλώνει.
Και αυτό ενδέχεται να επηρεάσει ολόκληρη την περιφερειακή αρχιτεκτονική ασφαλείας.
Οι επόμενες 72 ώρες
Όλα πλέον θα κριθούν στις συνομιλίες της Ελβετίας.
Η παρουσία Ιρανών διαπραγματευτών δείχνει ότι η διπλωματική οδός παραμένει ζωντανή.
Το κλείσιμο του Ορμούζ δείχνει ότι η πίεση παραμένει ενεργή.
Η Τεχεράνη επιδιώκει να εμφανιστεί ταυτόχρονα ως υπεύθυνος συνομιλητής και ως περιφερειακή δύναμη που δεν διστάζει να χρησιμοποιήσει τα ισχυρότερα γεωοικονομικά της εργαλεία.
Η Ουάσιγκτον καλείται να αποδείξει ότι μπορεί να επιβάλει την εφαρμογή της συμφωνίας.
Το Ισραήλ αποφασίζει αν θα προσαρμοστεί ή θα συνεχίσει τη δική του στρατηγική.
Και οι αγορές παρακολουθούν με κομμένη την ανάσα.
Γιατί αν η διπλωματία αποτύχει, το Ορμούζ μπορεί να μετατραπεί από διαπραγματευτικό χαρτί σε πυροκροτητή μιας νέας παγκόσμιας ενεργειακής κρίσης.
πηγή
Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.
Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.
Δημοσίευση σχολίου