Βασιλης Διαμαντακος
Το αμφιλεγόμενο ταμείο των 300 δισ. δολαρίων βρίσκεται στο επίκεντρο των διαπραγματεύσεων ΗΠΑ–Ιράν. Ποιος θα πληρώσει, ποιος θα κερδίσει και γιατί η συμφωνία προκαλεί ήδη πολιτική θύελλα στην Ουάσιγκτον και τον Κόλπο.
Τα 300 δισ. που διχάζουν τη Δύση: Η συμφωνία ΗΠΑ–Ιράν ανοίγει πόλεμο για την ανοικοδόμηση της Τεχεράνης
Ενώ οι συνομιλίες μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν συνεχίζονται στην Ελβετία, το πιο αμφιλεγόμενο σημείο της συμφωνίας δεν αφορά ούτε τα πυρηνικά ούτε τα Στενά του Ορμούζ. Αφορά τα χρήματα.
Συγκεκριμένα, ένα προβλεπόμενο επενδυτικό και αναπτυξιακό πακέτο ύψους τουλάχιστον 300 δισεκατομμυρίων δολαρίων που περιλαμβάνεται στο πλαίσιο του μνημονίου κατανόησης μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης και το οποίο έχει ήδη εξελιχθεί σε πολιτικό και γεωπολιτικό πεδίο σύγκρουσης.
Τι προβλέπει η συμφωνία
Σύμφωνα με το κείμενο του MoU, οι Ηνωμένες Πολιτείες αναλαμβάνουν μαζί με περιφερειακούς εταίρους να διαμορφώσουν ένα σχέδιο ύψους τουλάχιστον 300 δισ. δολαρίων για την ανοικοδόμηση και οικονομική ανάπτυξη του Ιράν. Το τελικό μοντέλο χρηματοδότησης θα πρέπει να συμφωνηθεί εντός της μεταβατικής περιόδου των 60 ημερών.
Παράλληλα, η συμφωνία προβλέπει:
σταδιακή άρση κυρώσεων,
επαναφορά των ιρανικών εξαγωγών πετρελαίου,
πρόσβαση της Τεχεράνης σε παγωμένα περιουσιακά στοιχεία,
επαναλειτουργία του Ορμούζ,
και διαπραγματεύσεις για το μέλλον του πυρηνικού προγράμματος.
Το μεγάλο ερώτημα: Ποιος θα πληρώσει;
Εδώ ακριβώς ξεκινά η διαμάχη.
Αμερικανοί αξιωματούχοι επιμένουν ότι τα χρήματα δεν θα προέλθουν από τον αμερικανικό προϋπολογισμό αλλά κυρίως από ιδιωτικά κεφάλαια και επενδυτικά σχήματα χωρών του Κόλπου. Ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς έχει δηλώσει ότι η χρηματοδότηση θα ενεργοποιηθεί μόνο εφόσον το Ιράν συμμορφωθεί πλήρως με τις δεσμεύσεις του για τα πυρηνικά και την περιφερειακή ασφάλεια.
Ωστόσο, ούτε οι αραβικές μοναρχίες δείχνουν ιδιαίτερα πρόθυμες να αναλάβουν το κόστος της ανοικοδόμησης μιας χώρας που βρισκόταν απέναντί τους για δεκαετίες. Αναλυτές στον Κόλπο εκτιμούν ότι Σαουδική Αραβία, ΗΑΕ και Κατάρ αντιμετωπίζουν με μεγάλη επιφυλακτικότητα το σχέδιο.
επαναφορά των ιρανικών εξαγωγών πετρελαίου,
πρόσβαση της Τεχεράνης σε παγωμένα περιουσιακά στοιχεία,
επαναλειτουργία του Ορμούζ,
και διαπραγματεύσεις για το μέλλον του πυρηνικού προγράμματος.
Το μεγάλο ερώτημα: Ποιος θα πληρώσει;
Εδώ ακριβώς ξεκινά η διαμάχη.
Αμερικανοί αξιωματούχοι επιμένουν ότι τα χρήματα δεν θα προέλθουν από τον αμερικανικό προϋπολογισμό αλλά κυρίως από ιδιωτικά κεφάλαια και επενδυτικά σχήματα χωρών του Κόλπου. Ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς έχει δηλώσει ότι η χρηματοδότηση θα ενεργοποιηθεί μόνο εφόσον το Ιράν συμμορφωθεί πλήρως με τις δεσμεύσεις του για τα πυρηνικά και την περιφερειακή ασφάλεια.
Ωστόσο, ούτε οι αραβικές μοναρχίες δείχνουν ιδιαίτερα πρόθυμες να αναλάβουν το κόστος της ανοικοδόμησης μιας χώρας που βρισκόταν απέναντί τους για δεκαετίες. Αναλυτές στον Κόλπο εκτιμούν ότι Σαουδική Αραβία, ΗΑΕ και Κατάρ αντιμετωπίζουν με μεγάλη επιφυλακτικότητα το σχέδιο.
Η οπτική της Τεχεράνης
Στο Ιράν η συμφωνία παρουσιάζεται ως στρατηγική νίκη.
Ο πρόεδρος της ιρανικής Βουλής Μοχαμάντ Μπαγέρ Γκαλιμπάφ υποστήριξε ότι το πακέτο των 300 δισ. αποτελεί ουσιαστικά μια έμμεση μορφή αποζημίωσης για τις ζημιές που προκάλεσε ο πόλεμος, ακόμη και αν η σχετική διατύπωση αποφεύγεται στο τελικό κείμενο.
Η Τεχεράνη είχε αρχικά ζητήσει περίπου 400 δισ. δολάρια σε αποζημιώσεις, αίτημα που απορρίφθηκε από την Ουάσιγκτον. Η δημιουργία του επενδυτικού ταμείου αποτέλεσε τον συμβιβασμό που επέτρεψε τη συνέχιση των συνομιλιών.
Στην Ουάσιγκτον το θέμα έχει ήδη εξελιχθεί σε εσωτερικό πολιτικό πόλεμο.
Ρεπουμπλικανοί γερουσιαστές κατηγορούν τον Τραμπ ότι παραχωρεί υπερβολικά ανταλλάγματα στην Τεχεράνη χωρίς να έχει εξασφαλίσει οριστική εγκατάλειψη του πυρηνικού προγράμματος. Από την άλλη πλευρά, ο Λευκός Οίκος υποστηρίζει ότι η οικονομική ενσωμάτωση του Ιράν αποτελεί το ισχυρότερο κίνητρο για τη διατήρηση της ειρήνης.
Το γεγονός ότι η πλήρης εφαρμογή της συμφωνίας συνδέεται με μελλοντικές διαπραγματεύσεις και όχι με άμεσες δεσμεύσεις έχει ενισχύσει τις αντιδράσεις.
Η μεγάλη γεωπολιτική εικόνα
Πέρα από την πολιτική αντιπαράθεση, το πραγματικό διακύβευμα είναι αν το Ιράν μπορεί να επιστρέψει στην παγκόσμια οικονομία.
Η πρόσβαση σε επενδύσεις, η άρση κυρώσεων και η επαναφορά των πετρελαϊκών εξαγωγών θα μπορούσαν να μεταμορφώσουν την ιρανική οικονομία ύστερα από χρόνια απομόνωσης. Από την άλλη πλευρά, οι επικριτές της συμφωνίας προειδοποιούν ότι η Τεχεράνη μπορεί να αξιοποιήσει τους νέους οικονομικούς πόρους χωρίς να αλλάξει ουσιαστικά τη συμπεριφορά της στην περιοχή.
Το πραγματικό στοίχημα
Το πακέτο των 300 δισ. δεν είναι απλώς ένα πρόγραμμα ανοικοδόμησης. Είναι το οικονομικό θεμέλιο πάνω στο οποίο επιχειρεί να χτιστεί ολόκληρη η νέα αρχιτεκτονική ασφαλείας στη Μέση Ανατολή.
Αν η συμφωνία επιβιώσει, θα αποτελέσει μία από τις μεγαλύτερες οικονομικές και γεωπολιτικές αναδιατάξεις της τελευταίας δεκαετίας. Αν αποτύχει, τα 300 δισ. θα μείνουν στην ιστορία ως η πιο αμφιλεγόμενη υπόσχεση μιας ειρήνης που δεν ήρθε ποτέ.
πηγή
Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.
Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.
Δημοσίευση σχολίου