Σοφια Χυτου
Η επίσκεψη του ισχυρού άνδρα της Ανατολικής Λιβύης στην ελληνική πρωτεύουσα δεν αποτελεί μια απλή διπλωματική συνάντηση. Για την Αθήνα είναι ένα στρατηγικό άνοιγμα με στόχο την ανατροπή των ισορροπιών στη Λιβύη, την αμφισβήτηση του τουρκολιβυκού μνημονίου και τη δημιουργία νέων δεδομένων στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η συνάντηση του υπουργού Εξωτερικών Γιώργου Γεραπετρίτη με τον Σαντάμ Χαφτάρ, αναπληρωτή διοικητή του Λιβυκού Εθνικού Στρατού και γιο του στρατάρχη Χαλίφα Χαφτάρ, αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα σε μια περίοδο όπου η γεωπολιτική σκακιέρα της Ανατολικής Μεσογείου βρίσκεται σε φάση αναδιάταξης.
Πίσω από τις επίσημες δηλώσεις περί διμερούς συνεργασίας και σταθερότητας, η ελληνική διπλωματία επιχειρεί να αξιοποιήσει μια μοναδική συγκυρία: τη σταδιακή διαφοροποίηση της Ανατολικής Λιβύης από την τουρκική επιρροή και τη δημιουργία προϋποθέσεων για μια συνολική επανατοποθέτηση της χώρας στο ζήτημα των θαλάσσιων ζωνών.
Η επίσκεψη του ισχυρού άνδρα της Ανατολικής Λιβύης στην ελληνική πρωτεύουσα δεν αποτελεί μια απλή διπλωματική συνάντηση. Για την Αθήνα είναι ένα στρατηγικό άνοιγμα με στόχο την ανατροπή των ισορροπιών στη Λιβύη, την αμφισβήτηση του τουρκολιβυκού μνημονίου και τη δημιουργία νέων δεδομένων στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η συνάντηση του υπουργού Εξωτερικών Γιώργου Γεραπετρίτη με τον Σαντάμ Χαφτάρ, αναπληρωτή διοικητή του Λιβυκού Εθνικού Στρατού και γιο του στρατάρχη Χαλίφα Χαφτάρ, αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα σε μια περίοδο όπου η γεωπολιτική σκακιέρα της Ανατολικής Μεσογείου βρίσκεται σε φάση αναδιάταξης.
Πίσω από τις επίσημες δηλώσεις περί διμερούς συνεργασίας και σταθερότητας, η ελληνική διπλωματία επιχειρεί να αξιοποιήσει μια μοναδική συγκυρία: τη σταδιακή διαφοροποίηση της Ανατολικής Λιβύης από την τουρκική επιρροή και τη δημιουργία προϋποθέσεων για μια συνολική επανατοποθέτηση της χώρας στο ζήτημα των θαλάσσιων ζωνών.
Το πραγματικό διακύβευμα: Το τουρκολιβυκό μνημόνιο
Για την Αθήνα, ο πυρήνας των συζητήσεων δεν βρίσκεται μόνο στις διμερείς σχέσεις αλλά στο μέλλον του περίφημου τουρκολιβυκού μνημονίου του 2019.
Το μνημόνιο που υπέγραψε η κυβέρνηση της Τρίπολης με την Τουρκία αμφισβητεί ευθέως τα κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας στην Ανατολική Μεσόγειο, αγνοώντας την επήρεια ελληνικών νησιών όπως η Κρήτη, η Κάσος, η Κάρπαθος και η Ρόδος.
Η ελληνική στρατηγική βασίζεται πλέον σε μια διαφορετική προσέγγιση:
Αν επιτευχθεί συνεννόηση τόσο με την κυβέρνηση της Τρίπολης όσο και με τη διοίκηση της Ανατολικής Λιβύης υπό τον Χαφτάρ για κοινή προσφυγή στη Χάγη, τότε το ζήτημα των θαλάσσιων ζωνών θα μεταφερθεί σε διεθνές δικαιοδοτικό επίπεδο.
Σε ένα τέτοιο σενάριο, το τουρκολιβυκό μνημόνιο θα βρεθεί ουσιαστικά υπό αμφισβήτηση, καθώς το Διεθνές Δικαστήριο θα κληθεί να εξετάσει τη νομιμότητα των διεκδικήσεων με βάση το Δίκαιο της Θάλασσας.
Για πολλούς διπλωματικούς αναλυτές, αυτό αποτελεί ίσως την πιο σοβαρή πρόκληση που έχει αντιμετωπίσει μέχρι σήμερα η συμφωνία Άγκυρας – Τρίπολης.
Γιατί ο Σαντάμ Χαφτάρ είναι τόσο σημαντικός
Ο Σαντάμ Χαφτάρ δεν είναι ένας ακόμη αξιωματούχος της Λιβύης.
Τα τελευταία χρόνια έχει εξελιχθεί σε μία από τις ισχυρότερες προσωπικότητες της Ανατολικής Λιβύης, ελέγχοντας σημαντικά τμήματα του στρατιωτικού μηχανισμού που δημιούργησε ο πατέρας του.
Παράλληλα θεωρείται από πολλούς ο πιθανότερος διάδοχος του 81χρονου πλέον στρατάρχη Χαλίφα Χαφτάρ, γεγονός που του προσδίδει ιδιαίτερη βαρύτητα στις διεθνείς επαφές.
Η παρουσία του στην Αθήνα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία αν ληφθεί υπόψη ότι μέχρι πρόσφατα διατηρούσε στενούς διαύλους επικοινωνίας με την Άγκυρα.
Οι συχνές επισκέψεις του στην Τουρκία και οι επαφές του με την τουρκική ηγεσία είχαν δημιουργήσει την εικόνα ενός προσώπου που λειτουργούσε ως γέφυρα μεταξύ Βεγγάζης και Άγκυρας.
Η σημερινή του παρουσία στην ελληνική πρωτεύουσα ερμηνεύεται από αρκετούς ως ένδειξη ότι οι ισορροπίες μεταβάλλονται.
Το μεταναστευτικό στο επίκεντρο
Πέρα από την ΑΟΖ, η Αθήνα επιδιώκει να ενισχύσει τη συνεργασία με την Ανατολική Λιβύη στο μεταναστευτικό.
Οι τελευταίοι μήνες έχουν καταγράψει σημαντική αύξηση των μεταναστευτικών ροών προς την Κρήτη και τα νότια ελληνικά νησιά, με σημείο αναχώρησης κυρίως τις ακτές της ανατολικής Λιβύης.
Η Ελλάδα επιδιώκει τη δημιουργία μηχανισμών συνεργασίας με τις τοπικές αρχές και τις δυνάμεις ασφαλείας της περιοχής, ώστε να περιοριστούν τα δίκτυα διακινητών και να υπάρξει καλύτερος έλεγχος των θαλάσσιων διαδρομών.
Το ζήτημα δεν αφορά πλέον μόνο την Αθήνα αλλά και την Ευρωπαϊκή Ένωση, η οποία παρακολουθεί με ανησυχία τη νέα μεταναστευτική πίεση στη Μεσόγειο.
Οι οικονομικές συμφωνίες και η ελληνική επιστροφή στη Λιβύη
Ένα ακόμη πεδίο που αναμένεται να συζητηθεί αφορά τις οικονομικές σχέσεις.
Η Ελλάδα επιδιώκει να ενισχύσει την παρουσία ελληνικών επιχειρήσεων στη μεταπολεμική ανοικοδόμηση της Λιβύης, ιδιαίτερα σε τομείς όπως:
οι κατασκευές,
οι υποδομές,
η ενέργεια,
οι μεταφορές,
οι λιμενικές εγκαταστάσεις.
Η Λιβύη διαθέτει τεράστιες ανάγκες ανασυγκρότησης μετά από περισσότερο από μία δεκαετία εμφυλίων συγκρούσεων, γεγονός που δημιουργεί σημαντικές οικονομικές ευκαιρίες.
Τι φοβάται η Τουρκία
Η Άγκυρα παραμένει ο σημαντικότερος εξωτερικός παίκτης στη Λιβύη.
Η στρατιωτική της παρουσία, οι συμφωνίες ασφαλείας και η επιρροή που ασκεί στην κυβέρνηση της Τρίπολης της προσφέρουν ισχυρά γεωπολιτικά ερείσματα.
Ωστόσο, η ενίσχυση των σχέσεων Ελλάδας – Ανατολικής Λιβύης δημιουργεί έναν νέο παράγοντα αβεβαιότητας.
Αν η Αθήνα καταφέρει να οικοδομήσει σχέσεις εμπιστοσύνης τόσο με την Τρίπολη όσο και με τη Βεγγάζη, τότε η ελληνική διπλωματία αποκτά πρόσβαση και στα δύο κέντρα εξουσίας της χώρας.
Και αυτό θα μπορούσε να αλλάξει σημαντικά τους υπολογισμούς της Τουρκίας στην περιοχή.
Μια επίσκεψη με προεκτάσεις πολύ πέρα από τη Λιβύη
Η συνάντηση Γεραπετρίτη – Σαντάμ Χαφτάρ δεν αφορά μόνο τις ελληνολιβυκές σχέσεις.
Αφορά την ευρύτερη μάχη επιρροής στην Ανατολική Μεσόγειο, το μέλλον των ενεργειακών σχεδιασμών, τις θαλάσσιες ζώνες και τη διαμόρφωση ενός νέου πλαισίου ασφάλειας στην περιοχή.
Η Αθήνα επιχειρεί να μετατρέψει τη διπλωματία σε στρατηγικό εργαλείο ανατροπής δεδομένων που θεωρούσε μέχρι πρότινος παγιωμένα.
Και η παρουσία του ανθρώπου που πολλοί θεωρούν τον αυριανό ηγέτη της Ανατολικής Λιβύης στην ελληνική πρωτεύουσα ίσως αποτελεί ένα από τα πιο χαρακτηριστικά δείγματα αυτής της νέας προσέγγισης.
Το αν θα οδηγήσει τελικά σε ουσιαστική ανατροπή του τουρκολιβυκού μνημονίου ή σε μια νέα ισορροπία δυνάμεων στη Μεσόγειο, θα φανεί τους επόμενους μήνες. Ωστόσο, για πρώτη φορά μετά από χρόνια, η Αθήνα δείχνει να διαθέτει περισσότερα διπλωματικά χαρτιά στο λιβυκό μέτωπο από όσα είχε στο πρόσφατο παρελθόν.
οι υποδομές,
η ενέργεια,
οι μεταφορές,
οι λιμενικές εγκαταστάσεις.
Η Λιβύη διαθέτει τεράστιες ανάγκες ανασυγκρότησης μετά από περισσότερο από μία δεκαετία εμφυλίων συγκρούσεων, γεγονός που δημιουργεί σημαντικές οικονομικές ευκαιρίες.
Τι φοβάται η Τουρκία
Η Άγκυρα παραμένει ο σημαντικότερος εξωτερικός παίκτης στη Λιβύη.
Η στρατιωτική της παρουσία, οι συμφωνίες ασφαλείας και η επιρροή που ασκεί στην κυβέρνηση της Τρίπολης της προσφέρουν ισχυρά γεωπολιτικά ερείσματα.
Ωστόσο, η ενίσχυση των σχέσεων Ελλάδας – Ανατολικής Λιβύης δημιουργεί έναν νέο παράγοντα αβεβαιότητας.
Αν η Αθήνα καταφέρει να οικοδομήσει σχέσεις εμπιστοσύνης τόσο με την Τρίπολη όσο και με τη Βεγγάζη, τότε η ελληνική διπλωματία αποκτά πρόσβαση και στα δύο κέντρα εξουσίας της χώρας.
Και αυτό θα μπορούσε να αλλάξει σημαντικά τους υπολογισμούς της Τουρκίας στην περιοχή.
Μια επίσκεψη με προεκτάσεις πολύ πέρα από τη Λιβύη
Η συνάντηση Γεραπετρίτη – Σαντάμ Χαφτάρ δεν αφορά μόνο τις ελληνολιβυκές σχέσεις.
Αφορά την ευρύτερη μάχη επιρροής στην Ανατολική Μεσόγειο, το μέλλον των ενεργειακών σχεδιασμών, τις θαλάσσιες ζώνες και τη διαμόρφωση ενός νέου πλαισίου ασφάλειας στην περιοχή.
Η Αθήνα επιχειρεί να μετατρέψει τη διπλωματία σε στρατηγικό εργαλείο ανατροπής δεδομένων που θεωρούσε μέχρι πρότινος παγιωμένα.
Και η παρουσία του ανθρώπου που πολλοί θεωρούν τον αυριανό ηγέτη της Ανατολικής Λιβύης στην ελληνική πρωτεύουσα ίσως αποτελεί ένα από τα πιο χαρακτηριστικά δείγματα αυτής της νέας προσέγγισης.
Το αν θα οδηγήσει τελικά σε ουσιαστική ανατροπή του τουρκολιβυκού μνημονίου ή σε μια νέα ισορροπία δυνάμεων στη Μεσόγειο, θα φανεί τους επόμενους μήνες. Ωστόσο, για πρώτη φορά μετά από χρόνια, η Αθήνα δείχνει να διαθέτει περισσότερα διπλωματικά χαρτιά στο λιβυκό μέτωπο από όσα είχε στο πρόσφατο παρελθόν.
πηγή
Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.
Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.
Δημοσίευση σχολίου