Κωστας Καλλιαντερης
Η επιστροφή των Ηνωμένων Πολιτειών στη λιβυκή κρίση, η αυξανόμενη οικονομική παρουσία της Κίνας, η στρατιωτική εδραίωση της Τουρκίας και η σταδιακή προσέγγιση Άγκυρας–Καΐρου μετατρέπουν τη Λιβύη σε έναν από τους σημαντικότερους γεωπολιτικούς κόμβους της Ανατολικής Μεσογείου. Οι εξελίξεις επηρεάζουν άμεσα την ευρωπαϊκή ενεργειακή ασφάλεια, τις θαλάσσιες μεταφορές και τα στρατηγικά συμφέροντα της Ελλάδας.
Για περισσότερο από μία δεκαετία, η Λιβύη αποτελούσε συνώνυμο του εμφυλίου πολέμου, της πολιτικής αστάθειας και των μεταναστευτικών ροών προς την Ευρώπη. Σήμερα, όμως, η χώρα εισέρχεται σε μια νέα φάση, όπου το επίκεντρο δεν είναι πλέον μόνο η εσωτερική της σύγκρουση, αλλά ο ανταγωνισμός των μεγάλων δυνάμεων για τον έλεγχο μιας από τις σημαντικότερες γεωστρατηγικές περιοχές της Μεσογείου.
Η έντονη διπλωματική κινητικότητα των τελευταίων εβδομάδων, τόσο στην Τρίπολη όσο και στη Βεγγάζη, αποδεικνύει ότι η Λιβύη μετατρέπεται σταδιακά σε σημείο συνάντησης των στρατηγικών επιδιώξεων των Ηνωμένων Πολιτειών, της Κίνας, της Τουρκίας, της Αιγύπτου, των χωρών του Κόλπου και της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Πίσω από τις πρωτοβουλίες αυτές βρίσκονται τα τεράστια ενεργειακά αποθέματα της χώρας, η γεωγραφική της θέση ανάμεσα στην Ευρώπη και την Αφρική, αλλά και ο έλεγχος κρίσιμων θαλάσσιων διαδρόμων που αποκτούν ολοένα μεγαλύτερη σημασία στο νέο γεωοικονομικό περιβάλλον.
Η Ουάσιγκτον επιστρέφει δυναμικά στη Λιβύη
Η πιο χαρακτηριστική ένδειξη της αμερικανικής επαναδραστηριοποίησης ήταν η επίσκεψη του Μασάντ Μπούλος, ειδικού απεσταλμένου του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος έχει αναλάβει να προωθήσει ένα νέο σχέδιο πολιτικής ενοποίησης της χώρας.
Σύμφωνα με τις πληροφορίες που έχουν γίνει γνωστές, η αμερικανική πρόταση προβλέπει τη δημιουργία ενός σχήματος συνδιοίκησης, στο οποίο θα συμμετέχουν τόσο ο πρωθυπουργός της δυτικής Λιβύης Αμπντούλ Χαμίντ Ντμπεϊμπά, όσο και ο Σαντάμ Χαφτάρ, ο οποίος εμφανίζεται ως ο επικρατέστερος διάδοχος του στρατάρχη Χαλίφα Χαφτάρ στην ανατολική Λιβύη.
Πέρα όμως από την πολιτική ενοποίηση, η στρατηγική των Ηνωμένων Πολιτειών έχει σαφώς ευρύτερες διαστάσεις.
Η Ουάσιγκτον επιδιώκει να αποτρέψει τη δημιουργία ενός νέου κενού ισχύος στη Βόρεια Αφρική, να διασφαλίσει την πρόσβαση στους ενεργειακούς πόρους της Λιβύης και κυρίως να αναχαιτίσει την αυξανόμενη κινεζική επιρροή στη νότια πτέρυγα της Μεσογείου.
Παρά τις αντιδράσεις που προκαλεί το αμερικανικό σχέδιο σε ορισμένες λιβυκές πολιτικές και φυλετικές ομάδες, πρωτοβουλίες όπως οι κοινές στρατιωτικές ασκήσεις μεταξύ δυνάμεων της ανατολικής και δυτικής Λιβύης θεωρούνται από αρκετούς αναλυτές ως τα πρώτα βήματα για τη σταδιακή αποκατάσταση της κρατικής συνοχής.
Η Κίνα επεκτείνει διακριτικά την επιρροή της στη Μεσόγειο
Ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες επενδύουν στη διπλωματία, η Κίνα επενδύει στις υποδομές.
Το λιμάνι της Μισράτα, στο οποίο δραστηριοποιείται η COSCO Shipping, εξελίσσεται σε έναν από τους σημαντικότερους κινεζικούς εμπορικούς κόμβους στη Βόρεια Αφρική.
Η πρόσφατη ενεργοποίηση απευθείας θαλάσσιας σύνδεσης μεταξύ κινεζικών λιμένων και της Μισράτα εντάσσεται στη στρατηγική του Belt and Road Initiative (BRI), μέσω της οποίας το Πεκίνο επιχειρεί να ενισχύσει την παρουσία του στις βασικές θαλάσσιες αρτηρίες του παγκόσμιου εμπορίου.
Για την Κίνα, η Λιβύη δεν αποτελεί μόνο πηγή ενεργειακών πόρων.
Αποτελεί και έναν κρίσιμο κόμβο που συνδέει τη Μεσόγειο με την αφρικανική ενδοχώρα, δημιουργώντας νέες δυνατότητες εμπορικής και επενδυτικής επέκτασης.
Η αυξανόμενη κινεζική παρουσία αποτελεί πλέον μία από τις σημαντικότερες ανησυχίες της αμερικανικής στρατηγικής στη Βόρεια Αφρική. Δεν είναι τυχαίο ότι τόσο η αμερικανική όσο και η κινεζική πρεσβεία στην Τρίπολη ενισχύουν συνεχώς τη διπλωματική και επιχειρησιακή τους παρουσία, αντανακλώντας τον εντεινόμενο ανταγωνισμό μεταξύ των δύο υπερδυνάμεων.
Η Τουρκία εδραιώνει τη στρατιωτική της επιρροή
Την ώρα που οι μεγάλες δυνάμεις ανταγωνίζονται σε διπλωματικό και οικονομικό επίπεδο, η Τουρκία συνεχίζει να εδραιώνει τη στρατιωτική της παρουσία στη δυτική Λιβύη.
Από την περίοδο του λιβυκού εμφυλίου μέχρι σήμερα, η Άγκυρα έχει εξελιχθεί στον βασικό στρατηγικό προστάτη της κυβέρνησης της Τρίπολης, διατηρώντας στρατιωτικούς συμβούλους, εκπαιδευτές και σημαντικές επιχειρησιακές δυνατότητες στην περιοχή.
Ιδιαίτερη σημασία αποκτά η Μισράτα, όπου τουρκικά πολεμικά πλοία χρησιμοποιούν λιμενικές εγκαταστάσεις στο πλαίσιο των στρατιωτικών συμφωνιών που έχουν συναφθεί τα τελευταία χρόνια.
Η τουρκική παρουσία, ωστόσο, υπερβαίνει τη λιβυκή διάσταση.
Η Λιβύη αποτελεί θεμελιώδη πυλώνα της στρατηγικής της Άγκυρας στην Ανατολική Μεσόγειο, καθώς το τουρκολιβυκό μνημόνιο εξακολουθεί να αποτελεί τη νομική βάση των τουρκικών διεκδικήσεων για τις θαλάσσιες ζώνες, επηρεάζοντας άμεσα τις εξελίξεις γύρω από τις Αποκλειστικές Οικονομικές Ζώνες (ΑΟΖ), τις ενεργειακές έρευνες και τα μελλοντικά έργα μεταφοράς φυσικού αερίου προς την Ευρώπη.
Για τον λόγο αυτό, η διατήρηση της τουρκικής επιρροής στη Λιβύη αποτελεί στρατηγική προτεραιότητα για την Άγκυρα, ανεξάρτητα από τις εσωτερικές πολιτικές εξελίξεις στη χώρα.
πηγή
Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.
Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.
Δημοσίευση σχολίου