Βασιλης Διαμαντακος
Ένα σχεδόν άγνωστο άρθρο του αμερικανικού αμυντικού νόμου ανοίγει μια νέα συζήτηση στην Ουάσιγκτον για τα όρια της στρατηγικής σχέσης ΗΠΑ–Ισραήλ
Δεν πρόκειται απλώς για στρατιωτική συνεργασία. Πρόκειται για μια πιθανή θεσμική ενοποίηση που θα μπορούσε να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο η Ουάσιγκτον λαμβάνει αποφάσεις στη Μέση Ανατολή.
Ενώ τα βλέμματα της διεθνούς κοινότητας παραμένουν στραμμένα στον πόλεμο της Γάζας, στις συγκρούσεις στον Λίβανο και στη συνεχιζόμενη ένταση με το Ιράν, στο Κογκρέσο εξελίσσεται μια λιγότερο ορατή αλλά ενδεχομένως πολύ πιο σημαντική συζήτηση.
Στο επίκεντρο βρίσκεται διάταξη του νέου National Defense Authorization Act (NDAA), η οποία προβλέπει βαθύτερη ενσωμάτωση του Ισραήλ στο αμερικανικό στρατιωτικό και αμυντικοβιομηχανικό οικοσύστημα.
Για τους υποστηρικτές της πρωτοβουλίας, πρόκειται για ένα αναγκαίο βήμα ενίσχυσης ενός από τους στενότερους συμμάχους των Ηνωμένων Πολιτειών σε μια περίοδο αυξανόμενης περιφερειακής αστάθειας.
Για τους επικριτές της, όμως, η συγκεκριμένη κίνηση συνιστά κάτι πολύ μεγαλύτερο: μια προσπάθεια θεσμοποίησης μιας σχέσης που ενδέχεται να περιορίσει την ευχέρεια μελλοντικών αμερικανικών κυβερνήσεων να επαναπροσδιορίσουν την πολιτική τους στη Μέση Ανατολή.
Από τη στρατιωτική βοήθεια στη στρατηγική συγχώνευση
Η συζήτηση δεν αφορά πλέον μόνο τα δισεκατομμύρια δολάρια στρατιωτικής βοήθειας που λαμβάνει το Ισραήλ κάθε χρόνο.
Αφορά τη δημιουργία ενός πλέγματος κοινών αμυντικών προγραμμάτων, συμπαραγωγών οπλικών συστημάτων, ερευνητικών συνεργασιών, τεχνολογικών πλατφορμών και αλυσίδων εφοδιασμού που θα συνδέουν ακόμη πιο στενά τις δύο χώρες.
Όσο βαθύτερη γίνεται αυτή η διασύνδεση, τόσο δυσκολότερο θα είναι για οποιαδήποτε μελλοντική αμερικανική κυβέρνηση να διαχωρίσει τις δικές της στρατηγικές επιλογές από τις ανάγκες ή τις αποφάσεις του Ισραήλ.
Με άλλα λόγια, η συμμαχία παύει να είναι απλώς πολιτική.
Μετατρέπεται σε θεσμική πραγματικότητα.
Η σκιά της Γάζας πάνω από την Ουάσιγκτον
Η χρονική συγκυρία κάθε άλλο παρά τυχαία είναι.
Η συζήτηση διεξάγεται σε μια περίοδο όπου η αμερικανική κοινή γνώμη εμφανίζει μεγαλύτερες διαιρέσεις από ποτέ γύρω από το ζήτημα του Ισραήλ.
Ο πόλεμος στη Γάζα, οι επιχειρήσεις στον Λίβανο, η ένταση με το Ιράν και οι διεθνείς κατηγορίες για τις ανθρωπιστικές συνέπειες των συγκρούσεων έχουν αλλάξει το πολιτικό κλίμα στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Σε πανεπιστήμια, μέσα ενημέρωσης, ακόμη και εντός του αμερικανικού πολιτικού συστήματος, η μέχρι πρότινος σχεδόν αδιαμφισβήτητη στήριξη προς το Ισραήλ αντιμετωπίζει πλέον αυξανόμενες αμφισβητήσεις.
Ακριβώς γι’ αυτό, σύμφωνα με επικριτές της πρωτοβουλίας, επιχειρείται η μεταφορά της σχέσης από το επίπεδο της πολιτικής επιλογής στο επίπεδο της θεσμικής δέσμευσης.
Η νέα αρχιτεκτονική ισχύος
Η πραγματική σημασία της υπόθεσης ξεπερνά κατά πολύ τη διμερή σχέση ΗΠΑ–Ισραήλ.
Αγγίζει ένα θεμελιώδες ερώτημα της αμερικανικής στρατηγικής:
Πόσο στενά πρέπει να συνδέεται η υπερδύναμη με τους συμμάχους της;
Στον Ψυχρό Πόλεμο, οι συμμαχίες λειτουργούσαν κυρίως μέσω στρατιωτικών συμφωνιών και πολιτικών δεσμεύσεων.
Σήμερα, η ισχύς παράγεται όλο και περισσότερο μέσα από κοινές αμυντικές βιομηχανίες, τεχνολογικά δίκτυα, συστήματα παραγωγής και επενδυτικές σχέσεις.
Οι σύγχρονες συμμαχίες δεν βασίζονται μόνο σε κοινά συμφέροντα.
Βασίζονται σε κοινές υποδομές.
Και αυτό τις καθιστά πολύ πιο δύσκολο να ανατραπούν.
Το δίλημμα της Ουάσιγκτον
Για τους υποστηρικτές της βαθύτερης συνεργασίας, η απάντηση είναι προφανής.
Ένα ισχυρότερο Ισραήλ σημαίνει ισχυρότερη αμερικανική αποτρεπτική παρουσία στη Μέση Ανατολή.
Η εμβάθυνση της συνεργασίας ενισχύει την τεχνολογική υπεροχή των δύο χωρών, βελτιώνει τη διαλειτουργικότητα των στρατών τους και δημιουργεί ένα ισχυρότερο μέτωπο απέναντι σε αντιπάλους όπως το Ιράν.
Για τους επικριτές, όμως, η εικόνα είναι διαφορετική.
Φοβούνται ότι η υπερβολική θεσμική διασύνδεση μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο η Ουάσιγκτον να βρεθεί εμπλεκόμενη σε κρίσεις ή συγκρούσεις που δεν επέλεξε η ίδια.
Η ανησυχία τους δεν αφορά μόνο τη σημερινή κυβέρνηση του Ισραήλ.
Αφορά κάθε μελλοντική κυβέρνηση, κάθε μελλοντική κρίση και κάθε πιθανό περιφερειακό πόλεμο.
Το πραγματικό ερώτημα
Η αντιπαράθεση στο Κογκρέσο δεν αφορά τελικά μόνο το Ισραήλ.
Αφορά τη φύση της αμερικανικής ισχύος στον 21ο αιώνα.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες βρίσκονται αντιμέτωπες με μια στρατηγική επιλογή: να διατηρήσουν τη μέγιστη δυνατή ευελιξία σε έναν κόσμο που αλλάζει ή να επενδύσουν ακόμη περισσότερο σε ένα δίκτυο βαθιά θεσμοποιημένων συμμαχιών.
Το Ισραήλ αποτελεί σήμερα το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτού του διλήμματος.
Και καθώς η Μέση Ανατολή εισέρχεται σε μια νέα περίοδο αβεβαιότητας, το ερώτημα γίνεται ολοένα πιο επίκαιρο:
Πότε μια στρατηγική συμμαχία παύει να είναι επιλογή και μετατρέπεται σε υποχρέωση;
Και ποιος καθορίζει το κόστος όταν έρθει η ώρα να πληρωθεί ο λογαριασμός;
πηγή
Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.
Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.
Δημοσίευση σχολίου