Ανάμεσα στον Χαμενεΐ και τον Τραμπ: Το αδύνατο γεωπολιτικό ισοζύγιο του Ιράκ.

Βασιλης Διαμαντακος
Μέσα σε λίγες ημέρες ο Ιρακινός πρωθυπουργός τίμησε τον Ανώτατο Ηγέτη του Ιράν και βρέθηκε στον Λευκό Οίκο. Η Βαγδάτη επιχειρεί να επιβιώσει ανάμεσα στις δύο υπερδυνάμεις της Μέσης Ανατολής.

Ανάμεσα στον Χαμενεΐ και τον Τραμπ: Το αδύνατο γεωπολιτικό ισοζύγιο του Ιράκ

Η εικόνα μοιάζει αντιφατική, αλλά αποτυπώνει όσο λίγες τη σημερινή γεωπολιτική πραγματικότητα στη Μέση Ανατολή.

Μόλις λίγες ημέρες μετά τη συμμετοχή του στην τελετή προς τιμήν του Ανώτατου Ηγέτη του Ιράν, ο πρωθυπουργός του Ιράκ, Αλί αλ-Ζαΐντι, βρέθηκε στον Λευκό Οίκο για συνάντηση με τον Ντόναλντ Τραμπ.

Δεν πρόκειται για διπλωματική αντίφαση, αλλά για τη νέα κανονικότητα μιας χώρας που προσπαθεί να ισορροπήσει ανάμεσα σε δύο ανταγωνιστικά κέντρα ισχύος, από τα οποία εξαρτάται τόσο η ασφάλεια όσο και η οικονομική της επιβίωση.

Το Ιράκ στη μέση ενός περιφερειακού ανταγωνισμού

Για περισσότερες από δύο δεκαετίες, κάθε ιρακινή κυβέρνηση επιχειρεί να διατηρήσει ταυτόχρονα στρατηγικές σχέσεις με την Ουάσιγκτον και την Τεχεράνη.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες εξακολουθούν να αποτελούν βασικό παράγοντα για την εκπαίδευση των ιρακινών ενόπλων δυνάμεων, την αντιμετώπιση της τρομοκρατίας και τη διεθνή οικονομική στήριξη της χώρας.

Την ίδια στιγμή, το Ιράν διαθέτει τεράστια πολιτική, οικονομική και στρατιωτική επιρροή στο εσωτερικό του Ιράκ, μέσω κομμάτων, σιιτικών πολιτοφυλακών και ενός πυκνού δικτύου διασυνδέσεων που έχει οικοδομηθεί μετά το 2003.

Η Βαγδάτη γνωρίζει ότι δεν μπορεί να αποξενώσει καμία από τις δύο πλευρές. 

Η αποστολή του Ζαΐντι στην Ουάσιγκτον

Η επίσκεψη στον Λευκό Οίκο αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς πραγματοποιείται σε μια περίοδο όπου οι σχέσεις ΗΠΑ–Ιράν βρίσκονται ξανά σε εξαιρετικά υψηλή ένταση.

Μετά τις συγκρούσεις που προηγήθηκαν, την κρίση στα Στενά του Ορμούζ και τις αμερικανικές στρατιωτικές επιχειρήσεις, η Ουάσιγκτον επιδιώκει να διατηρήσει το Ιράκ εντός της δικής της σφαίρας επιρροής.

Από την πλευρά του, ο Ιρακινός πρωθυπουργός αναμένεται να ζητήσει συνέχιση της αμερικανικής οικονομικής και στρατιωτικής συνεργασίας, χωρίς όμως να οδηγηθεί σε ευθεία σύγκρουση με την Τεχεράνη.

Η δύσκολη εξίσωση

Το πρόβλημα είναι ότι οι ισορροπίες γίνονται ολοένα και πιο δύσκολες.
Όταν Ουάσιγκτον και Τεχεράνη βρίσκονται σε κατάσταση σχετικής ηρεμίας, η Βαγδάτη μπορεί να λειτουργεί ως γέφυρα επικοινωνίας.

Όταν όμως οι δύο πλευρές συγκρούονται στρατιωτικά, το Ιράκ μετατρέπεται αυτομάτως σε πεδίο αντιπαράθεσης.

Οι φιλοϊρανικές πολιτοφυλακές εξακολουθούν να διαθέτουν σημαντική ισχύ στο εσωτερικό της χώρας, ενώ οι αμερικανικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις παραμένουν πιθανός στόχος κάθε φορά που κλιμακώνεται η ένταση στην περιοχή.

Η συνάντηση Ζαΐντι – Τραμπ δεν αφορά μόνο τις διμερείς σχέσεις.

Αποτελεί μέρος της ευρύτερης προσπάθειας των Ηνωμένων Πολιτειών να διαμορφώσουν ένα νέο πλέγμα συμμαχιών στη Μέση Ανατολή απέναντι στην αυξανόμενη επιρροή του Ιράν.

Παράλληλα, η Τεχεράνη επιχειρεί να διατηρήσει το Ιράκ ως βασικό κρίκο του λεγόμενου «άξονα αντίστασης», που συνδέει το Ιράν με τη Συρία, τον Λίβανο και τις φιλοϊρανικές οργανώσεις της περιοχής.

Για τον λόγο αυτό, κάθε κίνηση της Βαγδάτης παρακολουθείται στενά τόσο από την Ουάσιγκτον όσο και από την Τεχεράνη. 

Πολυδιάστατη εξωτερική πολιτική ή πολιτική επιβίωσης;

Η στάση του Ιρακινού πρωθυπουργού δεν αντανακλά ιδεολογική επιλογή αλλά πολιτικό ρεαλισμό.

Η Βαγδάτη γνωρίζει ότι η οικονομική ανάκαμψη, οι ενεργειακές επενδύσεις και η ασφάλεια της χώρας εξαρτώνται από την ισορροπία ανάμεσα στις δύο μεγάλες δυνάμεις.

Το Ιράκ επιχειρεί να εφαρμόσει μια πολυδιάστατη εξωτερική πολιτική, αποφεύγοντας να ταυτιστεί πλήρως με οποιοδήποτε στρατόπεδο.

Ωστόσο, όσο η αντιπαράθεση ΗΠΑ–Ιράν βαθαίνει, τόσο μικρότερα γίνονται τα περιθώρια ουδετερότητας.

Η νέα γεωπολιτική πραγματικότητα

Η εικόνα ενός Ιρακινού πρωθυπουργού που αποτίει φόρο τιμής στην ιρανική ηγεσία και λίγες ημέρες αργότερα συνομιλεί με τον πρόεδρο των Ηνωμένων Πολιτειών δεν αποτελεί αντίφαση.

Αποτελεί την πιο χαρακτηριστική αποτύπωση της νέας Μέσης Ανατολής.

Μιας περιοχής όπου οι παραδοσιακές συμμαχίες γίνονται πιο ευέλικτες, οι κυβερνήσεις αναζητούν διαρκώς ισορροπίες και η επιβίωση συχνά προϋποθέτει να διατηρείς ανοιχτούς διαύλους με αντιμαχόμενες δυνάμεις.

Για τη Βαγδάτη, το πραγματικό στοίχημα δεν είναι να επιλέξει ανάμεσα στην Ουάσιγκτον και την Τεχεράνη.

Είναι να αποφύγει να μετατραπεί ξανά στο πεδίο όπου οι δύο αντίπαλοι θα λύσουν τις διαφορές τους.

πηγή


Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.