Βασιλης Διαμαντακος
Η επίδειξη ισχύος στο Παρίσι, η «Συμμαχία των Προθύμων», οι προειδοποιήσεις του Μακρόν και η αβεβαιότητα για τον αμερικανικό ρόλο αποκαλύπτουν τη μεγαλύτερη αδυναμία της Ευρωπαϊκής Ένωσης: διαθέτει περισσότερα όπλα, αλλά όχι ακόμη ενιαία πολιτική βούληση για να τα χρησιμοποιήσει. Η ευρωπαϊκή άμυνα εισέρχεται σε μια νέα εποχή, όμως το κρίσιμο ερώτημα παραμένει αναπάντητο.
Η Ευρώπη επανεξοπλίζεται, αλλά δεν έχει ακόμη κοινή στρατηγική εξουσία
Οι εορτασμοί της 14ης Ιουλίου στο Παρίσι δεν αποτέλεσαν απλώς μια επίδειξη της γαλλικής στρατιωτικής ισχύος.
Ήταν μια προσεκτικά σχεδιασμένη πολιτική δήλωση ότι η Ευρώπη επιδιώκει να μετατραπεί από οικονομική υπερδύναμη σε αυτόνομο γεωπολιτικό και στρατιωτικό παράγοντα.
Ο πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν, μιλώντας ενώπιον των γαλλικών ενόπλων δυνάμεων, υποστήριξε ότι η ειρήνη απαιτεί αποτρεπτική ισχύ και ότι η Ευρώπη οφείλει να είναι έτοιμη να υπερασπιστεί την ελευθερία ακόμη και με ανθρώπινες απώλειες.
Ωστόσο, πίσω από τη συμβολική εικόνα της παρέλασης και της ευρωπαϊκής ενότητας, αναδείχθηκε ένα βαθύτερο πρόβλημα: η Ευρώπη διαθέτει στρατούς, αλλά δεν διαθέτει ακόμη ενιαία πολιτική αρχή που να μπορεί να αποφασίσει συλλογικά τη χρήση τους.
Η “Συμμαχία των Προθύμων” δεν είναι ακόμη ευρωπαϊκή άμυνα
Η σύνοδος περισσότερων από τριάντα κυβερνήσεων στο Παρίσι, με τη συμμετοχή του Ουκρανού προέδρου Βολοντίμιρ Ζελένσκι και τη συμπροεδρία Γαλλίας, Βρετανίας και Γερμανίας, επιβεβαίωσε ότι υπάρχει κοινή πολιτική βούληση για τη στήριξη της Ουκρανίας.
Όμως η ίδια η ονομασία “Coalition of the Willing” (Συμμαχία των Προθύμων) αποκαλύπτει και το βασικό της μειονέκτημα.
Πρόκειται για μια ένωση κρατών που συνεργάζονται εθελοντικά, όχι για μια κοινή ευρωπαϊκή αμυντική εξουσία.
Κάθε κυβέρνηση εξακολουθεί να διατηρεί αποκλειστικά το δικαίωμα να αποφασίζει αν, πότε και πώς θα χρησιμοποιήσει τις ένοπλες δυνάμεις της.
Με άλλα λόγια, υπάρχει κοινός στόχος, αλλά όχι κοινή αλυσίδα λήψης αποφάσεων.
Το δίλημμα του Μακρόν και η γαλλική πυρηνική αποτροπή
Στην καρδιά της συζήτησης βρίσκεται η Γαλλία.
Ως η μοναδική χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης που διαθέτει ανεξάρτητη πυρηνική αποτρεπτική δύναμη, το Παρίσι επιχειρεί να αναλάβει μεγαλύτερο στρατηγικό ρόλο.
Ο Μακρόν έχει επανειλημμένα αφήσει ανοικτό το ενδεχόμενο η γαλλική πυρηνική ομπρέλα να συμβάλει στην ευρωπαϊκή ασφάλεια.
Ωστόσο αποφεύγει να προσφέρει μια αυτόματη εγγύηση προς τους εταίρους.
Η γαλλική στρατηγική βασίζεται στη λεγόμενη «στρατηγική ασάφεια».
Η τελική απόφαση για τη χρήση της πυρηνικής αποτροπής παραμένει αποκλειστικά στα χέρια του Γάλλου Προέδρου.
Αυτό ενισχύει την αξιοπιστία της γαλλικής κυριαρχίας, αλλά δεν λύνει το πρόβλημα της ευρωπαϊκής συλλογικής αποτροπής.
Η αβεβαιότητα γύρω από τις Ηνωμένες Πολιτείες αλλάζει τα πάντα
Η συζήτηση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία λόγω των εξελίξεων στις διατλαντικές σχέσεις.
Οι δηλώσεις του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, σύμφωνα με τις οποίες οι Ηνωμένες Πολιτείες θα μπορούσαν να μειώσουν δραστικά τη στρατιωτική τους παρουσία στην Ευρώπη, έχουν προκαλέσει έντονη ανησυχία στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες.
Παράλληλα, το Πεντάγωνο έχει ήδη ανακοινώσει τη μείωση αμερικανικών στρατευμάτων στη Γερμανία, ενώ συνεχίζεται η επανεξέταση της συνολικής στρατιωτικής παρουσίας των ΗΠΑ στην ευρωπαϊκή ήπειρο.
Η αντίφαση είναι εμφανής.
Το ΝΑΤΟ εξακολουθεί να επαναβεβαιώνει τη δέσμευσή του στο Άρθρο 5, όμως η Ευρώπη γνωρίζει πλέον ότι οφείλει να προετοιμάζεται για ένα σενάριο όπου η αμερικανική στρατιωτική υποστήριξη δεν θα θεωρείται πλέον δεδομένη.
Η Ρωσία βλέπει το κενό της ευρωπαϊκής αποτροπής
Από τη σκοπιά της Μόσχας, η εικόνα είναι διαφορετική.
Η Ρωσία γνωρίζει ότι η Ευρώπη αυξάνει θεαματικά τις αμυντικές της δαπάνες και ενισχύει τις στρατιωτικές της δυνατότητες.
Εκείνο όμως που εξακολουθεί να απουσιάζει είναι ένας μηχανισμός που θα διασφαλίζει ότι όλες αυτές οι δυνατότητες μπορούν να ενεργοποιηθούν άμεσα και συλλογικά σε περίπτωση κρίσης.
Η αποτροπή δεν βασίζεται μόνο στον αριθμό των όπλων.
Βασίζεται στην πεποίθηση του αντιπάλου ότι η πολιτική απόφαση χρήσης τους θα ληφθεί γρήγορα και χωρίς εσωτερικές αμφιταλαντεύσεις.
Αυτό ακριβώς είναι το στοιχείο που η Ευρωπαϊκή Ένωση εξακολουθεί να αναζητά.
Η Ουκρανία λειτουργεί ως επιταχυντής της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης
Ο πόλεμος στην Ουκρανία επιτάχυνε δραματικά την αμυντική αφύπνιση της Ευρώπης.
Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις αυξάνουν τους αμυντικούς προϋπολογισμούς, επενδύουν σε νέα οπλικά συστήματα και δημιουργούν κοινά προγράμματα παραγωγής πυραυλικής άμυνας και στρατιωτικού εξοπλισμού.
Παράλληλα, αναπτύσσονται νέοι μηχανισμοί συνεργασίας, όπως η πολυεθνική δύναμη που προετοιμάζεται να υποστηρίξει την Ουκρανία σε περίπτωση κατάπαυσης του πυρός.
Ωστόσο όλες αυτές οι πρωτοβουλίες παραμένουν εντός των εθνικών συνταγματικών πλαισίων.
Η πολιτική κυριαρχία εξακολουθεί να ανήκει στα κράτη-μέλη και όχι σε έναν ενιαίο ευρωπαϊκό αμυντικό θεσμό.
Η μεγάλη πρόκληση της επόμενης δεκαετίας
Το πραγματικό διακύβευμα δεν είναι πλέον αν η Ευρώπη θα αυξήσει τις στρατιωτικές της δυνατότητες.
Αυτό ήδη συμβαίνει.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν θα δημιουργήσει και την απαραίτητη πολιτική αρχιτεκτονική ώστε αυτές οι δυνατότητες να λειτουργούν ως ενιαία αποτρεπτική ισχύς.
Χωρίς έναν κοινό μηχανισμό λήψης αποφάσεων, η στρατηγική αυτονομία κινδυνεύει να παραμείνει περισσότερο πολιτικό σύνθημα παρά πραγματικότητα.
Η ευρωπαϊκή άμυνα στο σταυροδρόμι της ιστορίας
Οι δύο ημέρες των εκδηλώσεων στο Παρίσι αποκάλυψαν ότι η Ευρώπη έχει ήδη διανύσει σημαντική απόσταση από την εποχή όπου η άμυνά της βασιζόταν σχεδόν αποκλειστικά στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Η πολιτική βούληση για μεγαλύτερη στρατηγική αυτονομία είναι πλέον εμφανής.
Όμως η μετάβαση από μια ένωση κυρίαρχων κρατών σε μια πραγματική ένωση στρατηγικής ισχύος παραμένει ανολοκλήρωτη.
Η ευρωπαϊκή αμυντική πολιτική εισέρχεται στη σημαντικότερη περίοδο της μεταψυχροπολεμικής ιστορίας της. Η αύξηση των εξοπλισμών, η ενίσχυση της αμυντικής βιομηχανίας και οι νέες πρωτοβουλίες συνεργασίας δείχνουν ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει συνειδητοποιήσει το νέο γεωπολιτικό περιβάλλον. Ωστόσο, η πραγματική δοκιμασία δεν αφορά μόνο την παραγωγή περισσότερων όπλων, αλλά τη δημιουργία μιας αξιόπιστης κοινής στρατηγικής βούλησης. Η ισχύς στην άμυνα δεν μετριέται μόνο σε στρατεύματα και εξοπλισμούς· μετριέται κυρίως στην ικανότητα λήψης ενιαίων αποφάσεων όταν η κρίση μετατρέπεται σε πόλεμο.
πηγή
Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.
Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.
Δημοσίευση σχολίου