Κωστας Καλλιαντερης
Η χώρα παραμένει στις πρώτες θέσεις του ΝΑΤΟ ως προς την επιβάρυνση της οικονομίας για την άμυνα, με το 2026 να φέρνει ποσά-ρεκόρ και σημαντικές πληρωμές για μεγάλα εξοπλιστικά προγράμματα.
Σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα διαμορφώνονται οι ελληνικές αμυντικές δαπάνες για το 2026, καθώς το συνολικό ποσό εκτιμάται ότι θα φτάσει τα 9,6 δισ. ευρώ.
Η Ελλάδα εξακολουθεί να συγκαταλέγεται στις χώρες του ΝΑΤΟ που διαθέτουν το μεγαλύτερο ποσοστό του ΑΕΠ τους για την άμυνα, καταγράφοντας δαπάνες που αντιστοιχούν περίπου στο 3,65% της οικονομικής της παραγωγής.
Την ίδια στιγμή, ιδιαίτερη αίσθηση προκαλεί και η κατά κεφαλήν επιβάρυνση, η οποία ξεπερνά τα 1.000 δολάρια για κάθε κάτοικο της χώρας.
Σχεδόν διπλασιάστηκαν μέσα σε 12 χρόνια
Η αύξηση των ελληνικών αμυντικών δαπανών την τελευταία δωδεκαετία είναι εντυπωσιακή.
Το 2014 η χώρα δαπανούσε περίπου 4,87 δισ. δολάρια για την άμυνα, ενώ το 2026 το αντίστοιχο ποσό εκτιμάται στα 9,15 δισ. δολάρια. Πρόκειται για αύξηση που πλησιάζει το 100%, αντανακλώντας τις αυξημένες ανάγκες αποτροπής αλλά και την υλοποίηση μεγάλων προγραμμάτων εκσυγχρονισμού των Ενόπλων Δυνάμεων.
Η Ελλάδα βρίσκεται πλέον στο ανώτερο επίπεδο μεταξύ των συμμάχων, τόσο ως προς το ποσοστό του ΑΕΠ όσο και ως προς τη δαπάνη που αναλογεί σε κάθε πολίτη.
Πάνω από 1.000 δολάρια ανά κάτοικο
Η κατά κεφαλήν αμυντική δαπάνη στην Ελλάδα υπολογίζεται περίπου στα 1.025 δολάρια ανά κάτοικο.
Για την Τουρκία, το αντίστοιχο ποσό περιορίζεται στα περίπου 319 δολάρια, παρότι η Άγκυρα δαπανά πολύ περισσότερα σε απόλυτους αριθμούς.
Η μεγάλη απόσταση εξηγείται σε σημαντικό βαθμό από τη διαφορά πληθυσμού μεταξύ των δύο χωρών. Ωστόσο, αποτυπώνει και το ιδιαίτερα υψηλό βάρος που επωμίζεται η ελληνική οικονομία για τη διατήρηση της αμυντικής της ικανότητας.
Πού κατευθύνονται τα 9,6 δισ. ευρώ
Στη μεθοδολογία του ΝΑΤΟ δεν υπολογίζονται μόνο οι αγορές νέων οπλικών συστημάτων.
Στις συνολικές αμυντικές δαπάνες περιλαμβάνονται οι μισθοί και οι συντάξεις του προσωπικού, τα λειτουργικά έξοδα, τα καύσιμα, τα πυρομαχικά, οι συντηρήσεις, οι στρατιωτικές υποδομές, η έρευνα και ανάπτυξη, καθώς και οι πληρωμές για εξοπλιστικά προγράμματα.
Περίπου το 43,8% του συνολικού ποσού, δηλαδή περισσότερα από 4,1 δισ. ευρώ, κατευθύνεται στο προσωπικό και στις συντάξεις.
Οι εξοπλισμοί και η έρευνα και ανάπτυξη απορροφούν περίπου το 37,7%, με τη σχετική δαπάνη να προσεγγίζει τα 3,6 δισ. ευρώ.
Παράλληλα, περίπου το 5,9% αφορά στρατιωτικές υποδομές, ενώ το 12,7% καλύπτει τις υπόλοιπες λειτουργικές ανάγκες.
Τα μεγάλα προγράμματα που ανεβάζουν τον λογαριασμό
Η υψηλή συμμετοχή των εξοπλισμών στις συνολικές δαπάνες συνδέεται με την περίοδο έντονης ανανέωσης των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων.
Στον προϋπολογισμό περιλαμβάνονται πληρωμές για τις νέες φρεγάτες FDI, τα μαχητικά Rafale, την αναβάθμιση των F-16 σε επίπεδο Viper, καθώς και για τα ανθυποβρυχιακά ελικόπτερα MH-60R.
Παράλληλα, βρίσκονται σε εξέλιξη προγράμματα που αφορούν πυραυλικά συστήματα, πυρομαχικά και νέες συμβάσεις οι οποίες συνδέονται με την «Ατζέντα 2030» και τον συνολικό μετασχηματισμό των Ενόπλων Δυνάμεων.
Η σύγκριση με την Τουρκία
Η Τουρκία προβλέπεται να διαθέσει περίπου 43,8 δισ. δολάρια για την άμυνα το 2026, ποσό σχεδόν τετραπλάσιο από το ελληνικό σε απόλυτες τιμές.
Ωστόσο, ως ποσοστό του ΑΕΠ, οι τουρκικές αμυντικές δαπάνες υπολογίζονται στο 2,26%, σημαντικά χαμηλότερα από το 3,65% της Ελλάδας.
Η Άγκυρα διαθέτει επίσης σαφώς μεγαλύτερο αριθμό στρατιωτικού προσωπικού, με περίπου 481.000 στρατιωτικούς, έναντι περίπου 132.000 στην Ελλάδα.
Περίπου το 30% των τουρκικών δαπανών κατευθύνεται σε εξοπλισμούς και έρευνα, ποσοστό μικρότερο από το ελληνικό. Παράλληλα, η Τουρκία διαθέτει πολύ μεγαλύτερη εγχώρια αμυντική βιομηχανία, με ισχυρή παρουσία σε drones, πυραύλους, τεθωρακισμένα, ναυπηγικά προγράμματα και ηλεκτρονικά συστήματα.
Η Ευρώπη ανεβάζει ταχύτητα
Η αύξηση των ελληνικών δαπανών εντάσσεται σε μια γενικότερη ενίσχυση της ευρωπαϊκής άμυνας.
Οι ευρωπαϊκές χώρες του ΝΑΤΟ και ο Καναδάς αύξησαν το 2025 τις βασικές αμυντικές τους δαπάνες κατά περισσότερο από 19% σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος. Η αύξηση αντιστοιχεί σε περισσότερα από 90 δισ. δολάρια.
Το 2014 η Ευρώπη και ο Καναδάς δαπανούσαν περίπου 279 δισ. δολάρια, ενώ για το 2026 η συνολική δαπάνη εκτιμάται ότι θα φτάσει τα 634 δισ. δολάρια.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες παραμένουν μακράν ο μεγαλύτερος χρηματοδότης της Συμμαχίας, με τις αμερικανικές δαπάνες να πλησιάζουν τα 850 δισ. δολάρια.
Στις πέντε χώρες που ξεπερνούν τον νέο στόχο
Η Ελλάδα βρίσκεται ανάμεσα στις μόλις πέντε χώρες του ΝΑΤΟ που εκτιμάται ότι θα φτάσουν ήδη από το 2026 τον νέο στόχο του 3,5% του ΑΕΠ για τις βασικές αμυντικές ανάγκες.
Μαζί της βρίσκονται η Εσθονία, η Λετονία, η Πολωνία και η Λιθουανία, χώρες που βρίσκονται στην ανατολική ή νοτιοανατολική περίμετρο της Συμμαχίας και αντιμετωπίζουν αυξημένες απαιτήσεις ασφαλείας.
Για την Ελλάδα, οι υψηλές δαπάνες συνδέονται κυρίως με την ελληνοτουρκική ισορροπία, την ασφάλεια στην Ανατολική Μεσόγειο και την ανάγκη εκσυγχρονισμού του Στρατού Ξηράς, του Πολεμικού Ναυτικού και της Πολεμικής Αεροπορίας.
Ο επόμενος στόχος του ΝΑΤΟ
Η νέα κατεύθυνση της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας προβλέπει συνολική δέσμευση που θα μπορεί να φτάνει το 5% του ΑΕΠ έως το 2035.
Από αυτό, το 3,5% θα αφορά τις βασικές αμυντικές ανάγκες και έως το 1,5% τομείς όπως οι στρατηγικές υποδομές, η κυβερνοασφάλεια, η ανθεκτικότητα και η ενίσχυση της αμυντικής βιομηχανίας.
Η βασική πρόκληση για την Ελλάδα δεν είναι μόνο να διατηρήσει υψηλό επίπεδο δαπανών. Το ζητούμενο είναι τα χρήματα αυτά να μετατραπούν σε πραγματική επιχειρησιακή ισχύ, μεγαλύτερη συμμετοχή της ελληνικής βιομηχανίας και περισσότερη εγχώρια προστιθέμενη αξία.
πηγή
Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.
Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.
Δημοσίευση σχολίου