Θοδωρής Καλούδης
Η δημόσια συζήτηση γύρω από την πιθανή επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35 αναζωπυρώνεται κάθε φορά που βελτιώνεται το πολιτικό κλίμα ανάμεσα στον Ντόναλντ Τραμπ και τον Ταγίπ Ερντογάν. Είναι όμως μια συζήτηση που συχνά συγχέει την πολιτική βούληση με τη θεσμική πραγματικότητα.
Αυτό ακριβώς επισημαίνει και η Kυριακάτικη Καθημερινή, εστιάζοντας στην προσπάθεια του Ερντογάν – με αφορμή τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα στις 7 και 8 Ιουλίου- να αξιοποιήσει τη σχέση του με τον Αμερικανό πρόεδρο, αλλά και στα ισχυρά εμπόδια που εξακολουθούν να υπάρχουν στο Κογκρέσο. Πρόκειται για μια εκτίμηση που βρίσκεται στην ίδια γραμμή με όσα έχει αναλύσει επανειλημμένα το economico τους τελευταίους μήνες.
Η ουσία είναι ότι το ζήτημα των F-35 δεν είναι πλέον πρωτίστως διπλωματικό. Είναι θεσμικό.
Το λάθος που γίνεται συχνά
Στην Αθήνα, αλλά και στην Άγκυρα, αρκετές φορές η συζήτηση επικεντρώνεται στο αν ο Τραμπ «θέλει» να βοηθήσει τον Ερντογάν. Η πραγματικότητα όμως είναι διαφορετική.Η κυβέρνηση των ΗΠΑ μπορεί να διαμορφώνει την εξωτερική πολιτική, δεν μπορεί όμως να παρακάμπτει τη νομοθεσία που έχει ήδη ψηφίσει το Κογκρέσο.
Η Τουρκία αποκλείστηκε από το πρόγραμμα F-35 το 2019 μετά την προμήθεια των ρωσικών S-400. Έκτοτε, το αμερικανικό Κογκρέσο ενσωμάτωσε στον αμυντικό προϋπολογισμό (NDAA) διατάξεις που απαγορεύουν την παράδοση των αεροσκαφών όσο οι S-400 παραμένουν στην Τουρκία. Παράλληλα, ενεργοποιήθηκαν οι κυρώσεις του νόμου CAATSA κατά της τουρκικής αμυντικής βιομηχανίας.
Αυτό σημαίνει ότι το πρόβλημα δεν λύνεται με μια πολιτική απόφαση του Λευκού Οίκου.
Η δήλωση Ρούμπιο άλλαξε το πλαίσιο
Γι’ αυτό και η πρόσφατη δημόσια τοποθέτηση του υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο είχε ιδιαίτερη σημασία.Δεν αποκάλυψε κάποια νέα αμερικανική πολιτική. Επιβεβαίωσε όμως ότι η κυβέρνηση Τραμπ αναγνωρίζει δημόσια πως δεν υπάρχει σήμερα θεσμικός και νομικός δρόμος για να δοθούν F-35 στην Τουρκία.
Με τον τρόπο αυτό ουσιαστικά μπήκε φρένο στις προσδοκίες που είχαν δημιουργήσει οι δηλώσεις του Αμερικανού πρέσβη Τομ Μπάρακ περί μιας πιθανής «δημιουργικής λύσης».
Οι δηλώσεις εκείνες είχαν ερμηνευθεί ως ένδειξη ότι ο Λευκός Οίκος αναζητούσε τρόπο να επαναφέρει την Άγκυρα στο πρόγραμμα. Η παρέμβαση Ρούμπιο ξεκαθάρισε ότι, ακόμη κι αν υπάρχει πολιτική διάθεση για επαναπροσέγγιση, το πρόβλημα παραμένει νομικό και όχι επικοινωνιακό.
Τι επιδιώκει ο Ερντογάν
Αυτό δεν σημαίνει ότι η Άγκυρα εγκαταλείπει την προσπάθεια.
Η στρατηγική του Ερντογάν φαίνεται να βασίζεται στη σταδιακή αποκατάσταση των σχέσεων με την Ουάσιγκτον, αξιοποιώντας το καλό προσωπικό κανάλι επικοινωνίας με τον Τραμπ, τη σημασία της Τουρκίας για το ΝΑΤΟ και τον αυξημένο γεωπολιτικό της ρόλο μετά τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή.
Στην πραγματικότητα, όμως, η Τουρκία επιχειρεί να αλλάξει πρώτα το πολιτικό κλίμα, ελπίζοντας ότι σε δεύτερο χρόνο θα αλλάξει και το θεσμικό πλαίσιο.
Μέχρι στιγμής αυτό δεν έχει συμβεί.
Το πραγματικό διακύβευμα
Στην Ουάσιγκτον εξακολουθούν να συζητούνται διάφορα τεχνικά σενάρια – μεταφορά των S-400 σε τρίτη χώρα, μόνιμη αποθήκευση ή πλήρης απομάκρυνσή τους από το τουρκικό έδαφος.
Η Άγκυρα, ωστόσο, έχει απορρίψει όλες αυτές τις επιλογές, καθώς θα ισοδυναμούσαν με πολιτική παραδοχή ότι η αγορά των S-400 υπήρξε στρατηγικό λάθος.
Και όσο αυτό δεν αλλάζει, δύσκολα μπορεί να αλλάξει και η στάση του Κογκρέσου.
Η ελληνική διάσταση
Για την Ελλάδα, η σημασία των εξελίξεων είναι προφανής.
Η Πολεμική Αεροπορία προχωρά ήδη προς την ένταξη στην οικογένεια των F-35, ενώ η Τουρκία περιορίζεται, προς το παρόν, στον εκσυγχρονισμό των F-16 Block 70.
Η διαφορά αυτή επηρεάζει άμεσα τη μελλοντική ισορροπία αεροπορικής ισχύος στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο.
Γι’ αυτό και κάθε συζήτηση περί επιστροφής της Τουρκίας στα F-35 προκαλεί εύλογο ενδιαφέρον στην Αθήνα.
Το συμπέρασμα μας
Η ουσία, ωστόσο, βρίσκεται αλλού.
Η πραγματική είδηση δεν είναι ότι ο Ερντογάν συνεχίζει να ζητά τα F-35. Αυτό αποτελεί σταθερή επιδίωξη της Άγκυρας εδώ και χρόνια.
Η πραγματική είδηση είναι ότι, παρά τη βελτίωση του πολιτικού κλίματος μεταξύ Τραμπ και Ερντογάν, οι θεσμοί των Ηνωμένων Πολιτειών εξακολουθούν να λειτουργούν ως το βασικό ανάχωμα απέναντι σε μια εύκολη επαναφορά της Τουρκίας στο πρόγραμμα.
Με άλλα λόγια, η μάχη για τα F-35 δεν δίνεται σήμερα στον Λευκό Οίκο. Δίνεται στο Κογκρέσο. Και όσο οι S-400 παραμένουν στην Τουρκία, η απόσταση ανάμεσα στην πολιτική επιθυμία και τη θεσμική πραγματικότητα παραμένει μεγάλη.
πηγή
Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.
Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.
Δημοσίευση σχολίου