Η υπογραφή της μεγαλύτερης αμυντικής συμφωνίας στην ιστορία των σχέσεων Ελλάδας και Ισραήλ –και μιας από τις μεγαλύτερες στην ιστορία του εβραϊκού κράτους– σηματοδοτεί μια οριστική, ιστορική τομή στον τρόπο με τον οποίο η Αθήνα θωρακίζει τον εναέριο χώρο της. Με συνολικό προϋπολογισμό που αγγίζει τα 3,6 δισεκατομμύρια δολάρια, η «Ασπίδα του Αχιλλέα» (Achilles Shield) δεν αποτελεί απλώς μια ακόμα προμήθεια οπλικών συστημάτων, αλλά την υλοποίηση ενός πολυεπίπεδου, ολοκληρωμένου εθνικού συστήματος αεράμυνας, ενταγμένου στον ευρύτερο στρατηγικό σχεδιασμό της «Agenda 2030» και στο μαμούθ εξοπλιστικό πρόγραμμα των 27 δισεκατομμυρίων δολαρίων της χώρας.
Πέρα όμως από τα μεγαλοπρεπή νούμερα και τους τίτλους ειδήσεων, το «mega-deal» κρύβει στις σελίδες του κρίσιμες τεχνολογικές παραμέτρους, γεωπολιτικές ισορροπίες και στρατηγικές προεκτάσεις που επανακαθορίζουν το σκηνικό στην Ανατολική Μεσόγειο.
Από το David’s Sling στο SPYDER και τα ελληνικά νησιά
Η «Ασπίδα του Αχιλλέα» σχεδιάστηκε για να προσφέρει προστασία πέντε επιπέδων (αντιπυραυλική, αντιβαλλιστική, αντιαεροπορική, κατά πλοίων/υποβρυχίων και anti-drone). Στον πυρήνα της αρχιτεκτονικής βρίσκονται τρία κορυφαία ισραηλινά συστήματα:
David’s Sling (Σφεντόνα του Δαβίδ): Κατασκευασμένο από τη Rafael, λειτουργεί ως σύστημα μεσαίου έως μεγάλου βεληνεκούς (40-300 χλμ.) αξιοποιώντας τους διπλού σταδίου πυραύλους Stunner (hit-to-kill). Είναι επιχειρησιακό από το 2017 και γεφυρώνει το κενό ανάμεσα στον «Iron Dome» (μικρού βεληνεκούς) και τα συστήματα «Arrow» (μεγάλου βεληνεκούς/βαλλιστικών). Στοχεύει στην αναχαίτιση τακτικών βαλλιστικών πυραύλων, μεγάλων ρουκετών, πυραύλων cruise και αεροσκαφών.
Barak MX: Ένα ευέλικτο σύστημα χερσαίας και ναυτικής αεράμυνας από την Israel Aerospace Industries (IAI), με κάθετα εκτοξευόμενους πυραύλους (εμβέλειας 15-150 χλμ.) ενεργού καθοδήγησης ραντάρ, εξαιρετικά αποτελεσματικό κατά μαχητικών, drones και πυραύλων cruise.
Barak MX: Ένα ευέλικτο σύστημα χερσαίας και ναυτικής αεράμυνας από την Israel Aerospace Industries (IAI), με κάθετα εκτοξευόμενους πυραύλους (εμβέλειας 15-150 χλμ.) ενεργού καθοδήγησης ραντάρ, εξαιρετικά αποτελεσματικό κατά μαχητικών, drones και πυραύλων cruise.
SPYDER: Ένα εξαιρετικά κινητό σύστημα βραχείας-μεσαίας εμβέλειας (15-40 χλμ.) της Rafael, το οποίο αξιοποιεί προσαρμοσμένους πυραύλους αέρα-αέρα, όπως τους Python-5 (υπέρυθρης καθοδήγησης) και Derby/I-Derby ER (ενεργού ραντάρ).
Σύμφωνα με αποκαλυπτικές πληροφορίες της Jerusalem Post, οι συστοιχίες SPYDER προορίζονται να αναπτυχθούν στρατηγικά σε ελληνικά νησιά, συμπεριλαμβανομένων δημοφιλή τουριστικών προορισμών που επισκέπτονται χιλιάδες Ισραηλινοί πολίτες. Η κίνηση αυτή προσδίδει άμεση τοπική αποτροπή απέναντι στην ασύμμετρη απειλή των μη επανδρωμένων αεροχημάτων (UAVs).
Στο ίδιο πλαίσιο, υπεγράφη και μια συμπληρωματική συμφωνία ύψους 26 εκατομμυρίων ευρώ (30,17 εκατ. δολάρια) για την προμήθεια συστημάτων Drone Dome της Rafael, με στόχο την προστασία κρίσιμων στρατηγικών υποδομών από την κυριαρχία των drones.
Ο «εγκέφαλος» C2, η τεχνητή νοημοσύνη και η εθνική κυριαρχία
Το μεγαλύτερο στοίχημα σε τέτοιου είδους συνθέσεις δεν είναι η φυσική υπόσταση των εκτοξευτών, αλλά ο «εγκέφαλος» που τους συντονίζει. Η σύμβαση προβλέπει την κατασκευή ενός νέου, εθνικού συστήματος διοίκησης και ελέγχου (C2) από τη Rafael, προσαρμοσμένου στα πρότυπα του αντίστοιχου ισραηλινού δικτύου.
Το νέο C2 θα ενσωματώνει προηγμένες δυνατότητες τεχνητής νοημοσύνης (AI) και θα τροφοδοτείται με δεδομένα από τα νέα ραντάρ πολλαπλών αποστολών MMR (κατασκευής ELTA Systems, θυγατρικής της IAI), τα υφιστάμενα ελληνικά ραντάρ και, κυρίως, από τα μαχητικά F-16 και F-35 μέσω διασύνδεσης ΝΑΤΟϊκών προδιαγραφών.
Ενώ η Αθήνα αποκτά ένα ασυναγώνιστο τεχνολογικό πλεονέκτημα –καθιστώντας την, όπως δήλωσε ο υπουργός Άμυνας Νίκος Δένδιας, την πρώτη χώρα στην Ευρωπαϊκή Ένωση με ένα τόσο πολυεπίπεδο σύστημα– αναλυτές θέτουν επί τάπητος το ζήτημα της απόλυτης εθνικής κυριαρχίας επί του πηγαίου κώδικα (source code) και του κεντρικού λογισμικού. Η διασφάλιση ότι οι κρίσιμες αποφάσεις αναχαίτισης παραμένουν αποκλειστικά στα χέρια των Ελλήνων επιτελών, χωρίς εξαρτήσεις σε επίπεδο αλγορίθμων, αποτελεί το αόρατο αλλά βαρύτερο κριτήριο επιτυχίας του εγχειρήματος.
Η εμπλοκή της ελληνικής βιομηχανίας
Παρά το γεγονός ότι η μερίδα του λέοντος από τα κεφάλαια της συμφωνίας κατευθύνεται στη Rafael, η Αθήνα επέμεινε και πέτυχε σημαντική εγχώρια προστιθέμενη αξία. Ελληνικές εταιρείες εκτιμάται ότι θα αποκομίσουν περίπου 750 εκατομμύρια ευρώ (870 εκατ. δολάρια) συμμετέχοντας ως υπεργολάβοι της Rafael και της IAI. Ήδη, σύμφωνα με το υπουργείο Άμυνας, 19 ελληνικές αμυντικές βιομηχανίες συμμετέχουν ενεργά στο πρόγραμμα, δημιουργώντας προϋποθέσεις τεχνογνωσίας και βιομηχανικής επιστροφής.
Η συμφωνία αυτή εντάσσεται σε ένα ευρύτερο κύμα εκτόξευσης της ισραηλινής αμυντικής βιομηχανίας στην Ευρώπη. Υπενθυμίζεται ότι το 2023 το Ισραήλ υπέγραψε με τη Γερμανία τη συμφωνία-μαμούθ των 3,5 δισ. δολαρίων για το σύστημα Arrow 3, ενώ τον Ιούνιο η Rafael έκλεισε συμφωνία 2 δισ. ευρώ με τη Ρουμανία για τα Spyder, αντίστοιχες συμβάσεις με τη Φινλανδία (David’s Sling, 345 εκατ. δολαρίων) και τη Σλοβακία (Barak MX, 583 εκατ. δολαρίων), καθώς και την παράδοση συστημάτων Barak MX στην Κύπρο τον Δεκέμβριο του 2024.
Σημειώνεται ότι πίσω από τις ισραηλινές εξαγωγές υπάρχει συχνά η σιωπηλή αμερικανική συμμετοχή, καθώς κολοσσοί όπως η Raytheon (RTX) και η Boeing έχουν συμπράξει στενά στην ανάπτυξη συστημάτων όπως το David’s Sling και το Arrow 3. Η παγκόσμια αυτή επιτυχία εκτόξευσε τις ισραηλινές αμυντικές εξαγωγές στα 19,2 δισεκατομμύρια δολάρια το 2025 (αύξηση σχεδόν 30%), με τα συστήματα αεράμυνας να μονοπωλούν το 29% του συνολικού όγκου. Καθοριστικός παράγοντας πίσω από αυτή την κυριαρχία παραμένει η αποδεδειγμένη, «μάχιμη» απόδοση των συστημάτων αυτών στα πεδία των μαχών της Μέσης Ανατολής τα τελευταία τρία χρόνια κατά απειλών από τη Χαμάς, τη Χεζμπολάχ, τους Χούτι και το Ιράν, σε συνδυασμό με τα τεράστια χρονοδιαγράμματα παράδοσης και τις ελλείψεις των αμερικανικών Patriot στην Ευρώπη.
Η αντίδραση της Τουρκίας
Το deal για την «Ασπίδα του Αχιλλέα» δεν περιορίζεται στα στενά στρατιωτικά όρια των δύο χωρών, αλλά επανασχεδιάζει τον γεωπολιτικό χάρτη της Ανατολικής Μεσογείου.
Η συμφωνία επισφραγίζει την τριμερή συνεργασία Ελλάδας, Κύπρου και Ισραήλ, οι οποίες αντιμετωπίζουν κοινές προκλήσεις ασφαλείας. Οι τρεις χώρες, μαζί με τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και την Ινδία, συμμετέχουν στον φιλόδοξο Οικονομικό Διάδρομο Ινδίας-Μέσης Ανατολής-Ευρώπης (IMEC), έναν εμπορικό δρόμο που η Τουρκία αντιτίθεται σφοδρά, καθώς επιχειρεί να την παρακάμψει, αποκλείοντας την Άγκυρα από τους ενεργειακούς και εμπορικούς κόμβους της περιοχής.
Την ίδια στιγμή, η αμυντική σύγκλιση Αθήνας-Τελ Αβίβ ενισχύεται σταθερά. Ειδικότερα, τον Ιανουάριο, οι δύο χώρες συμφώνησαν σε διεύρυνση της συνεργασίας τους σε σμήνη drones, υποβρύχια οχήματα, κυβερνοαπειλές και κοινές ασκήσεις. Επίσης, τον Απρίλιο, η Ελλάδα προμηθεύτηκε τα ισραηλινά πυροβόλα πολλαπλών εκτοξεύσεων PULS (κατασκευής Elbit Systems, συγκρίσιμα με τα αμερικανικά HIMARS) εμβέλειας έως 300 χλμ., προσθέτοντάς τα σε ένα οπλοστάσιο που ήδη περιλαμβάνει πυραύλους Spike, UAVs Heron, βόμβες ακριβείας SPICE και πυραύλους Rampage.
Παράλληλα, η Κύπρος έχει ήδη εντάξει στο οπλοστάσιό της το σύστημα Barak MX.
Στον αντίποδα, η Άγκυρα παρακολουθεί με έκδηλη ανησυχία την υλοποίηση του εξοπλιστικού προγράμματος. Το νέο ολοκληρωμένο σύστημα αεράμυνας της Ελλάδας δημιουργεί τεράστια επιχειρησιακά εμπόδια στα σχέδια προβολής ισχύος της τουρκικής πολεμικής αεροπορίας. Επιπλέον, το στρατηγικό μειονέκτημα της Τουρκίας βαθαίνει: η Ελλάδα πετάει ήδη ή έχει δρομολογήσει την απόκτηση μαχητικών 5ης γενιάς F-35, τη στιγμή που η τουρκική πλευρά παραμένει εκτός του προγράμματος.
Στον αντίποδα, η Άγκυρα παρακολουθεί με έκδηλη ανησυχία την υλοποίηση του εξοπλιστικού προγράμματος. Το νέο ολοκληρωμένο σύστημα αεράμυνας της Ελλάδας δημιουργεί τεράστια επιχειρησιακά εμπόδια στα σχέδια προβολής ισχύος της τουρκικής πολεμικής αεροπορίας. Επιπλέον, το στρατηγικό μειονέκτημα της Τουρκίας βαθαίνει: η Ελλάδα πετάει ήδη ή έχει δρομολογήσει την απόκτηση μαχητικών 5ης γενιάς F-35, τη στιγμή που η τουρκική πλευρά παραμένει εκτός του προγράμματος.
πηγή
Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.
Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.
Δημοσίευση σχολίου