Η προσεκτική ορολογία του αιγυπτιακού ΥΠΕΞ, η πιθανή ενόχληση της Άγκυρας και η χρονική σύμπτωση με την επικοινωνία Αμπντελάτι-Φιντάν.
ΤΟΥ ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΟΥΤΣΟΥΜΗ
H ανακοίνωση του αιγυπτιακού Υπουργείου Εξωτερικών για το πολύνεκρο ναυάγιο του καταμαράν Filo Jet ανοικτά της Κερύνειας μπορεί εκ πρώτης όψεως να αποτελεί μία συνήθη διπλωματική έκφραση συλλυπητηρίων.
Η επιλογή, ωστόσο, των λέξεων από το Κάιρο προσφέρεται για μια σαφώς πολιτικότερη ανάγνωση, καθώς το δυστύχημα συνέβη σε περιοχή που ελέγχεται από τα κατεχόμενα, ενώ το πλοίο εκτελούσε δρομολόγιο Κερύνεια-Τασουτζού της Τουρκίας. Σύμφωνα με τα μέχρι στιγμής στοιχεία, τουλάχιστον οκτώ άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους, 18 αγνοούνται και 241 διασώθηκαν.
Το ενδιαφέρον βρίσκεται κυρίως σε όσα το αιγυπτιακό ανακοινωθέν λέει και σε όσα συνειδητά αποφεύγει να πει. Το Κάιρο απευθύνει τα συλλυπητήριά του όχι στην διοίκηση των κατεχομένων, αλλά στη «φίλη Κυπριακή Δημοκρατία, κυβέρνηση και λαό», ενώ προσδιορίζει τον τόπο του δυστυχήματος ως τις «βόρειες ακτές της Κύπρου».
Η διατύπωση επιβεβαιώνεται και από την αναπαραγωγή της ανακοίνωσης στον αιγυπτιακό Τύπο. Η επιλογή αυτή δύσκολα μπορεί να θεωρηθεί τυχαία. Στη διπλωματική γλώσσα του Καΐρου δεν υπάρχει «Βόρεια Κύπρος» ως ξεχωριστή κρατική οντότητα, ούτε «τουρκοκυπριακή κυβέρνηση», ούτε οποιαδήποτε άλλη διατύπωση που θα μπορούσε να εκληφθεί ως έμμεση αναγνώριση του αποσχιστικού καθεστώτος.
Αντιθέτως, ακόμη και όταν το γεγονός συμβαίνει ανοικτά της Κερύνειας και αφορά πλοίο που συνέδεε τα κατεχόμενα με την Τουρκία, ο μόνος κρατικός αποδέκτης της αιγυπτιακής αλληλεγγύης παραμένει η Κυπριακή Δημοκρατία.
Η επιλογή, ωστόσο, των λέξεων από το Κάιρο προσφέρεται για μια σαφώς πολιτικότερη ανάγνωση, καθώς το δυστύχημα συνέβη σε περιοχή που ελέγχεται από τα κατεχόμενα, ενώ το πλοίο εκτελούσε δρομολόγιο Κερύνεια-Τασουτζού της Τουρκίας. Σύμφωνα με τα μέχρι στιγμής στοιχεία, τουλάχιστον οκτώ άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους, 18 αγνοούνται και 241 διασώθηκαν.
Το ενδιαφέρον βρίσκεται κυρίως σε όσα το αιγυπτιακό ανακοινωθέν λέει και σε όσα συνειδητά αποφεύγει να πει. Το Κάιρο απευθύνει τα συλλυπητήριά του όχι στην διοίκηση των κατεχομένων, αλλά στη «φίλη Κυπριακή Δημοκρατία, κυβέρνηση και λαό», ενώ προσδιορίζει τον τόπο του δυστυχήματος ως τις «βόρειες ακτές της Κύπρου».
Η διατύπωση επιβεβαιώνεται και από την αναπαραγωγή της ανακοίνωσης στον αιγυπτιακό Τύπο. Η επιλογή αυτή δύσκολα μπορεί να θεωρηθεί τυχαία. Στη διπλωματική γλώσσα του Καΐρου δεν υπάρχει «Βόρεια Κύπρος» ως ξεχωριστή κρατική οντότητα, ούτε «τουρκοκυπριακή κυβέρνηση», ούτε οποιαδήποτε άλλη διατύπωση που θα μπορούσε να εκληφθεί ως έμμεση αναγνώριση του αποσχιστικού καθεστώτος.
Αντιθέτως, ακόμη και όταν το γεγονός συμβαίνει ανοικτά της Κερύνειας και αφορά πλοίο που συνέδεε τα κατεχόμενα με την Τουρκία, ο μόνος κρατικός αποδέκτης της αιγυπτιακής αλληλεγγύης παραμένει η Κυπριακή Δημοκρατία.
Μια ανακοίνωση με περισσότερους από έναν αποδέκτες
Από αυτή την άποψη, το αιγυπτιακό μήνυμα λειτουργεί σε τρία επίπεδα. Προς τη Λευκωσία αποτελεί σαφή πολιτική φιλοφρόνηση και επαναβεβαίωση της ιδιαίτερα στενής σχέσης που έχει αναπτυχθεί τα τελευταία χρόνια.
Προς τη διεθνή κοινότητα υπενθυμίζει ότι το Κάιρο εξακολουθεί να αντιμετωπίζει την Κυπριακή Δημοκρατία ως τον μοναδικό αναγνωρισμένο κρατικό φορέα σε ολόκληρο το νησί. Και προς την Άγκυρα θέτει, με εξαιρετικά διακριτικό τρόπο, το όριο μέχρι το οποίο μπορεί να φθάσει η αιγυπτοτουρκική προσέγγιση.
Αυτό αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς Αίγυπτος και Τουρκία έχουν επενδύσει σημαντικό πολιτικό κεφάλαιο στην αποκατάσταση των σχέσεών τους. Η διαδικασία αυτή έχει πλέον οδηγήσει σε συχνότατες επαφές μεταξύ των δύο ΥΠΕΞ και σε συντονισμό σε μείζονα περιφερειακά ζητήματα. Μόλις στις 20 Αυγούστου ο Χακάν Φιντάν είχε συνομιλήσει με τον Μπαντρ Αμπντελάτι για τη Γάζα, τη Συρία και τα Στενά του Ορμούζ, κάνοντας λόγο για ενίσχυση του συντονισμού μεταξύ των δύο χωρών.
Ακόμη πιο ενδιαφέρουσα είναι η χρονική συγκυρία: στις 29 Αυγούστου, μία ημέρα πριν από το ναυάγιο, Φιντάν και Αμπντελάτι είχαν νέα τηλεφωνική επικοινωνία. Η τουρκική πλευρά ανακοίνωσε ότι συζητήθηκαν διμερή και περιφερειακά θέματα, ενώ η αιγυπτιακή ενημέρωση έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στις προσπάθειες επαναφοράς της διπλωματικής οδού μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν.
Επομένως, δεν υπάρχουν αυτή τη στιγμή δημόσια στοιχεία που να επιτρέπουν να συνδεθεί η τηλεφωνική συνομιλία με το κυπριακό ναυάγιο, άλλωστε προηγήθηκε του δυστυχήματος. Υπάρχει όμως μια ενδιαφέρουσα πολιτική αλληλουχία: ενώ Κάιρο και Άγκυρα βρίσκονται σε πυκνό διάλογο και επιδιώκουν συντονισμό στα μεγάλα περιφερειακά μέτωπα, η Αίγυπτος, μόλις προκύπτει ένα γεγονός που αγγίζει ευθέως το Κυπριακό, επιστρέφει αμέσως στην παραδοσιακή και απολύτως σαφή θέση της.
Γιατί η Άγκυρα μπορεί να ενοχληθεί
Η δυνητικά ενοχλητική για την Τουρκία πλευρά δεν βρίσκεται στα αιγυπτιακά συλλυπητήρια αυτά καθαυτά, αλλά στην πολιτική γεωγραφία που υιοθετεί το Κάιρο. Ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν απηύθυνε συλλυπητήρια προς τον «τουρκοκυπριακό λαό», ενώ οι επιχειρήσεις έρευνας και διάσωσης διεξάγονται με σημαντική τουρκική συμμετοχή. Το αιγυπτιακό ΥΠΕΞ, αντιθέτως, μεταφέρει συμβολικά το περιστατικό από το πλαίσιο των κατεχομένων στο πλαίσιο ολόκληρης της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Η απόκλιση είναι λεπτή αλλά ουσιαστική. Η Άγκυρα επιδιώκει συστηματικά τη διεθνή αναβάθμιση του ψευδοκράτους και την εμπέδωση της λογικής των «δύο κρατών». Το Κάιρο, με λίγες μόνο γραμμές, στέλνει το ακριβώς αντίθετο μήνυμα: μία Κύπρος, μία διεθνώς αναγνωρισμένη Κυπριακή Δημοκρατία και βόρειες ακτές που εξακολουθούν να περιγράφονται ως ακτές της Κύπρου.
Θα ήταν, πάντως, πρόωρο να μιλήσουμε για ανοικτή τουρκοκυπριακή τριβή. Μέχρι στιγμής δεν εντοπίζεται δημόσια αντίδραση της Άγκυρας στην αιγυπτιακή ανακοίνωση. Πολύ περισσότερο, η πυκνότητα των πρόσφατων επαφών Φιντάν-Αμπντελάτι δείχνει ότι και οι δύο κυβερνήσεις έχουν λόγους να αποφεύγουν τη μετατροπή επιμέρους διαφορών σε νέα αντιπαράθεση. Η πιθανή ενόχληση της Τουρκίας πρέπει επομένως να αντιμετωπίζεται ως εύλογη διπλωματική εκτίμηση και όχι ως επιβεβαιωμένο γεγονός. ΕξερεύνησηΙστορικών Γεγονότων
Το βαθύτερο μήνυμα για Λευκωσία και Αθήνα
Για την Κύπρο και εμμέσως για την Ελλάδα το ενδιαφέρον βρίσκεται ακριβώς εδώ. Η εξομάλυνση των αιγυπτοτουρκικών σχέσεων έχει προκαλέσει κατά καιρούς ερωτήματα στην Αθήνα και τη Λευκωσία σχετικά με το κατά πόσον το Κάιρο θα μπορούσε, προκειμένου να διευκολύνει τη σχέση του με την Άγκυρα, να χαμηλώσει τους τόνους σε ζητήματα που αφορούν την Ανατολική Μεσόγειο και το Κυπριακό.
Η ανακοίνωση της 31ης Αυγούστου αποτελεί μια μικρή αλλά ενδεικτική απάντηση. Η προσέγγιση με την Τουρκία δεν φαίνεται να συνεπάγεται, τουλάχιστον στο επίπεδο της επίσημης αιγυπτιακής διπλωματικής ορολογίας, μετατόπιση στο Κυπριακό.
Το Κάιρο εμφανίζεται πρόθυμο να συνεργάζεται στενά με την Άγκυρα στη Γάζα, στη Συρία, στο Ιράν και σε άλλα περιφερειακά μέτωπα, αλλά ταυτόχρονα διατηρεί διακριτές τις στρατηγικές του σχέσεις με Κύπρο και Ελλάδα. Υπό αυτό το πρίσμα, ένα τραγικό ναυτικό δυστύχημα απέκτησε απροσδόκητα διπλωματικό συμβολισμό. Η Αίγυπτος δεν χρειάστηκε να αναφερθεί στην κατοχή, στο ψευδοκράτος ή στις διαφορές της με την Τουρκία.
Αρκούσαν τρεις προσεκτικά επιλεγμένες διατυπώσεις «Κυπριακή Δημοκρατία», «κυβέρνηση και λαός» και «βόρειες ακτές της Κύπρου» για να υπενθυμίσει πού εξακολουθεί να τοποθετεί τη γραμμή της στο Κυπριακό. Και ίσως αυτό να είναι το ουσιαστικότερο μήνυμα του Καΐρου: η επαναπροσέγγιση με την Άγκυρα είναι πραγματική και προχωρεί, αλλά δεν σημαίνει αυτομάτως αναθεώρηση των αιγυπτιακών «κόκκινων γραμμών» στην Ανατολική Μεσόγειο.
πηγή
Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.
Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.
Δημοσίευση σχολίου