Το καλώδιο που αλλάζει τον χάρτη της Ανατολικής Μεσογείου.

Θοδωρής Καλούδης

Η είσοδος της γαλλικής Meridiam στον Great Sea Interconnector δίνει στο έργο ευρωπαϊκό βάρος, ενισχύει τη γαλλική παρουσία στην περιοχή και προσφέρει στην Ελλάδα μια μεγάλη γεωοικονομική ευκαιρία. Το δύσκολο μέρος, όμως, αρχίζει τώρα.

Η είσοδος της γαλλικής Meridiam ως πλειοψηφικού μετόχου στην εταιρεία που θα αναπτύξει την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου είναι, ασφαλώς, μια σημαντική ξένη επένδυση στον ελληνικό ενεργειακό τομέα.

Θα ήταν όμως λάθος να τη διαβάσουμε μόνο έτσι.

Η δική μας ανάγνωση είναι ότι η συμφωνία αλλάζει την πολιτική και γεωστρατηγική υπόσταση του Great Sea Interconnector. Δίνει στο έργο κάτι που του έλειπε: ισχυρό ευρωπαϊκό βάρος και έναν μέτοχο με την οικονομική επιφάνεια, την τεχνογνωσία και τις πολιτικές αναφορές που απαιτεί μια τόσο σύνθετη επένδυση.

Μέχρι σήμερα, η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου έμοιαζε με ένα μεγάλο αλλά αβέβαιο ελληνοκυπριακό σχέδιο. Ένα υποβρύχιο καλώδιο προϋπολογισμού περίπου 1,9 δισ. ευρώ, με τεχνικές δυσκολίες, ρυθμιστικές εκκρεμότητες, χρηματοδοτικά κενά και, βεβαίως, σοβαρούς γεωπολιτικούς κινδύνους.

Στην πορεία συνάντησε διαφωνίες, εντάσεις, καθυστερήσεις και αναβολές. Κάποιες στιγμές έδινε την εντύπωση ότι όλοι αναγνώριζαν τη στρατηγική του σημασία, αλλά κανείς δεν ήταν απολύτως βέβαιος ποιος θα αναλάμβανε το κόστος και, κυρίως, το ρίσκο.

Η Meridiam δεν εξαφανίζει αυτά τα προβλήματα. Τα μεταφέρει, όμως, σε διαφορετικό επίπεδο. Το έργο παύει να είναι μια δύσκολη διμερής εκκρεμότητα και αποκτά πιο καθαρά τα χαρακτηριστικά μιας ευρωπαϊκής στρατηγικής υποδομής.

Το γαλλικό βάρος

Η Meridiam δεν είναι ένας επενδυτής που ήρθε για να τοποθετήσει κεφάλαια και να αναζητήσει μια γρήγορη απόδοση. Πρόκειται για έναν από τους σημαντικότερους ευρωπαϊκούς ομίλους μακροπρόθεσμων επενδύσεων σε υποδομές. Διαχειρίζεται περίπου 25 δισ. ευρώ και έχει εμπειρία σε μεγάλα διευρωπαϊκά δίκτυα.

Μαζί με τη γαλλική Nexans, που έχει αναλάβει το καλωδιακό σκέλος, σχηματίζεται γύρω από το έργο ένας ισχυρός γαλλικός πυρήνας. Το αποκαλούμενο «Team France» φέρνει κεφάλαια και τεχνολογία. Φέρνει όμως και κάτι ακόμη πιο κρίσιμο: πολιτικό βάρος.

Και αυτό έχει σημασία σε μια περιοχή όπου σχεδόν καμία μεγάλη ενεργειακή υποδομή δεν είναι απλώς μια επιχειρηματική υπόθεση.

Το καλώδιο θα περάσει από θαλάσσιες ζώνες στις οποίες η Τουρκία αμφισβητεί δικαιώματα και δικαιοδοσίες. Η παρουσία ενός ισχυρού γαλλικού ομίλου δεν πρόκειται, φυσικά, να λύσει τις ελληνοτουρκικές διαφορές. Ούτε εξασφαλίζει από μόνη της ότι οι θαλάσσιες έρευνες θα γίνουν χωρίς εμπόδια.

Ανεβάζει, όμως, το πολιτικό κόστος μιας νέας παρεμπόδισης.

Το έργο δεν αφορά πλέον μόνο την Αθήνα και τη Λευκωσία. Αποκτά γαλλικό επιχειρηματικό ενδιαφέρον, ισχυρότερη ευρωπαϊκή νομιμοποίηση και περισσότερους παίκτες που έχουν λόγο να δουν το καλώδιο να φτάνει στον προορισμό του.

Αυτό ίσως είναι και το σημαντικότερο στοιχείο της συμφωνίας.
Η νέα ισχύς περνά από τα δίκτυα

Υπάρχει όμως και μια ευρύτερη πλευρά.

Η γεωπολιτική ισχύς δεν μετριέται πλέον μόνο με στρατούς, εδάφη και πρώτες ύλες. Στη νέα γεωοικονομία ισχύ αποκτά και όποιος ελέγχει, φιλοξενεί ή διασφαλίζει κρίσιμες ροές: ηλεκτρικής ενέργειας, φυσικού αερίου, δεδομένων, εμπορευμάτων και μεταφορών.

Τα δίκτυα δεν είναι ουδέτερα τεχνικά έργα, αλλά υποδομές ισχύος.

Η Ελλάδα έχει εδώ και χρόνια τη φιλοδοξία να εξελιχθεί σε ενεργειακή πύλη της Ευρώπης. Η γεωγραφία τής δίνει τη δυνατότητα. Δεν της εξασφαλίζει, όμως, αυτομάτως και τον ρόλο.

Η διασύνδεση Κρήτης-Κύπρου και, αργότερα, Κύπρου-Ισραήλ μπορεί να δημιουργήσει έναν νέο ηλεκτρικό διάδρομο ανάμεσα στην Ανατολική Μεσόγειο και την ευρωπαϊκή αγορά. Εφόσον ολοκληρωθεί, η Ελλάδα δεν θα είναι απλώς παραγωγός ή καταναλωτής ενέργειας. Θα αποτελεί κρίσιμο κρίκο στη μεταφορά και στην εξισορρόπηση ηλεκτρικών φορτίων στην ευρύτερη περιοχή.

Εδώ βρίσκεται το πραγματικό γεωοικονομικό κέρδος. Όχι τόσο στα έσοδα από τη διέλευση της ενέργειας, όσο στην αναβάθμιση της θέσης της χώρας μέσα στην αρχιτεκτονική των ευρωπαϊκών δικτύων.

Δεν είναι τυχαίο ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει συμπεριλάβει τον Great Sea Interconnector στις οκτώ «Ενεργειακές Λεωφόρους» άμεσης προτεραιότητας και τον στηρίζει με περίπου 658 εκατ. ευρώ. Η Κύπρος παραμένει το μοναδικό κράτος-μέλος που δεν είναι συνδεδεμένο με το ευρωπαϊκό ηλεκτρικό σύστημα. Η άρση αυτής της απομόνωσης δεν είναι πια ένα κυπριακό αίτημα, αλλά ευρωπαϊκή προτεραιότητα ενεργειακής ασφάλειας.

Τώρα αρχίζουν τα δύσκολα

Δεν χρειάζονται, ωστόσο, πανηγυρισμοί πριν από την ώρα τους.

Η συμφωνία με τη Meridiam είναι ένα αποφασιστικό βήμα. Δεν είναι το τέλος της διαδρομής. Παραμένουν ανοιχτά το ρυθμιστικό πλαίσιο, ο επιμερισμός του κόστους, η χρηματοδότηση από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, η ολοκλήρωση των θαλάσσιων ερευνών και, ασφαλώς, η στάση της Τουρκίας.

Η Meridiam ενισχύει την κεφαλαιακή βάση και την αξιοπιστία του σχεδίου. Δεν μπορεί όμως να υποκαταστήσει τις πολιτικές αποφάσεις ούτε να λύσει από μόνη της όλες τις εκκρεμότητες που το κράτησαν πίσω.

Το κρίσιμο για την Ελλάδα δεν είναι μόνο ότι ένας μεγάλος διεθνής όμιλος αποφασίζει να επενδύσει στη χώρα. Είναι το είδος της επένδυσης. Πρόκειται για κεφάλαια που δεν κατευθύνονται απλώς σε ακίνητα, ξενοδοχεία ή σε κάποια ήδη ώριμη ελληνική επιχείρηση. Κατευθύνονται σε μια υποδομή η οποία, εφόσον υλοποιηθεί, θα επηρεάσει τον ενεργειακό χάρτη της περιοχής για δεκαετίες.

Αυτή είναι η ευκαιρία. Εδώ βρίσκεται όμως και η ευθύνη.

Γιατί δεν αρκεί να δηλώνουμε ότι “η Ελλάδα γίνεται ενεργειακός κόμβος”. Ούτε αρκεί να εμφανίζουμε κάθε συμφωνία ως “ψήφο εμπιστοσύνης”. Η πραγματική αξιοπιστία θα κριθεί από το εάν η χώρα μπορεί να ολοκληρώνει σύνθετα έργα, να επιλύει εγκαίρως τις ρυθμιστικές εμπλοκές και να στηρίζει πολιτικά τις στρατηγικές επιλογές που η ίδια ανακοινώνει.

Η είσοδος της Meridiam ανοίγει τον δρόμο. Δεν εγγυάται ότι θα φτάσουμε στο τέλος του.

Αυτό θα εξαρτηθεί πλέον από εμάς.

πηγή


Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.