Η τουρκική παρουσία στη Λιβύη ως μοχλός πίεσης στο NATO: Η στρατηγική της Άγκυρας, τα χρήματα από το πετρέλαιο και η απειλή για τους ενεργειακούς διαδρόμους της Ελλάδας.
Το Middle East Forum σε άρθρο του Jose Lev Alvarez Gomez με τίτλο Turkey Arms Tripoli Islamists as Eastern Libya Rebuilds with Oil Money αναλύει τη στρατηγική της Τουρκίας στη Λιβύη, επισημαίνοντας την πρόσφατη απόφαση του τουρκικού κοινοβουλίου (Δεκέμβριος 2025) να παρατείνει τη στρατιωτική παρουσία στη χώρα για δύο ακόμη έτη.Σημειώνεται ότι η Τουρκία στηρίζει την κυβέρνηση της Τρίπολης (GNU) με drones Bayraktar TB2 και στρατιωτικούς συμβούλους, μετατρέποντας τη Δυτική Λιβύη σε «προκεχωρημένο φυλάκιο» για τη στρατηγική της στη Μεσόγειο. Η παρουσία της Τουρκίας στη Λιβύη αποτελεί μέρος μιας εσκεμμένης στρατηγικής, με στόχο την κυριαρχία στους ενεργειακούς διαδρόμους, τις μεταναστευτικές οδούς και τις θαλάσσιες διεκδικήσεις.
Ειδικότερα, σημειώνονται τα εξής:
Η στρατιωτική σχέση μεταξύ της Τουρκίας και της εδρεύουσας στην Τρίπολη κυβέρνησης της Λιβύης ξεκίνησε με τις συμφωνίες του 2019, οι οποίες παρέδωσαν τουρκικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη Bayraktar TB2 και εξοπλισμό στη Δυτική Λιβύη. Αυτά τα drones ανέκοψαν την προέλαση του εδρεύοντος στη Βεγγάζη και πιο κοσμικού Λιβυκού Εθνικού Στρατού το 2020. Σήμερα, η τουρκική ανάπτυξη και ο στόλος των drones θωρακίζουν τις αεροπορικές ικανότητες της Τρίπολης και συντηρούν μια ευρύτερη ροή τουρκικών όπλων που σταθεροποιεί το προγεφύρωμα της Άγκυρας στη νότια ακτή της Μεσογείου.
Οι πολιτικές και στρατιωτικές συμφωνίες του 2019 μεταξύ Άγκυρας και Τρίπολης επαναχάραξαν τα θαλάσσια σύνορα σε ολόκληρη την Ανατολική Μεσόγειο. Η Τουρκία προέβαλε επεκτατικές αξιώσεις για Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη (ΑΟΖ) που τέμνουν απευθείας ύδατα που διεκδικούν η Ελλάδα, η Κύπρος, η Αίγυπτος και το Ισραήλ. Η συμφωνία παρέχει στις τουρκικές εταιρείες προτεραιότητα πρόσβασης σε αμφισβητούμενα θαλάσσια κοιτάσματα φυσικού αερίου και δημιουργεί έναν στρατηγικό διάδρομο που επιτρέπει στην Άγκυρα να διαμορφώνει τις ενεργειακές ροές προς την Ευρώπη.
Παράλληλα, η τουρκική εποπτεία των λιμένων και των παράκτιων υδάτων της Δυτικής Λιβύης παρέχει στον Πρόεδρο της Τουρκίας, Recep Tayyip Erdoğan, μοχλό πίεσης επί των μεταναστευτικών οδών. Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις αναγνωρίζουν πλέον την επαναλαμβανόμενη πρακτική: Όταν η Άγκυρα εκφράζει τη δυσαρέσκειά της, οι αναχωρήσεις μεταναστευτικών σκαφών προς την Ιταλία αυξάνονται κατά χιλιάδες.
Η ανατολική Λιβύη
Η Ανατολική Λιβύη ακολουθεί μια διαφορετική λογική. Η παραγωγή πετρελαίου ανήλθε κατά μέσο όρο στα 1,37 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως καθ’ όλο το 2025 — το υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων δέκα και πλέον ετών. Οι αρχές της Ανατολικής Λιβύης ελέγχουν τα περισσότερα από τα πεδία παραγωγής και τους τερματικούς σταθμούς εξαγωγών που παράγουν το μεγαλύτερο μέρος αυτών των εσόδων.
Τα έσοδα από το λιβυκό πετρέλαιο θα έπρεπε να ωφελούν τους Λίβυους και όχι Τούρκους επιχειρηματίες, Ελβετούς τραπεζίτες ή εξτρεμιστές. Οι ηγέτες της Ανατολικής Λιβύης έχουν διοχετεύσει κεφάλαια μέσω της ιδιωτικής εταιρείας Arkenu Oil Company, η οποία φέρεται να ελέγχεται από τον Saddam Haftar, αναπληρωτή αρχηγό του Λιβυκού Εθνικού Στρατού. Μεταξύ Μαΐου και Δεκεμβρίου 2024, η εν λόγω εταιρεία εξήγαγε 7,6 εκατομμύρια βαρέλια, αξίας περίπου 600 εκατομμυρίων δολαρίων. Αυτά τα δολάρια χρηματοδοτούν την κατασκευή υποδομών· δεν χάνονται σε μισθολόγια πολιτοφυλακών ή σε ξένους λογαριασμούς.
Οι εργασίες κατασκευής του νέου Διεθνούς Αεροδρομίου Benina στη Βεγγάζη προχωρούν με πλήρεις ρυθμούς. Το έργο, ύψους 1,3 δισεκατομμυρίων δολαρίων, περιλαμβάνει έναν τερματικό σταθμό 125.000 τετραγωνικών μέτρων, έναν διάδρομο προσγείωσης-απογείωσης 2,3 μιλίων —τον μεγαλύτερο στη Βόρεια Αφρική— και θα έχει χωρητικότητα 15 εκατομμυρίων επιβατών ετησίως όταν λειτουργήσει εντός του έτους. Η εγκατάσταση θα μπορεί να εξυπηρετεί τα μεγαλύτερα εμπορικά αεροσκάφη και θα λειτουργεί ως περιφερειακός κόμβος.
Παράλληλα, οι αρχές της ανατολικής Λιβύης έχουν προχωρήσει σε αναθέσεις έργων σε τουρκική εταιρεία για τον εκσυγχρονισμό της αεροναυτιλίας και των επίγειων επικοινωνιών σε επτά αεροδρόμια, μεταξύ των οποίων της Βεγγάζης, της Σέμπχα και του Τομπρούκ. Οι κινήσεις αυτές συνιστούν έμπρακτη ανοικοδόμηση, σε αντίθεση με το κεντρικό αεροδρόμιο της Τρίπολης, το οποίο παρουσιάζει εκτεταμένες καταστροφές από τις πολυετείς συγκρούσεις.
Τα γεωπολιτικά διακυβεύματα
Τα γεωπολιτικά διακυβεύματα εκτείνονται πέρα από τα σύνορα της Λιβύης. Η Ευρώπη αντιμετωπίζει ενεργειακή τρωτότητα. Το λιβυκό αργό πετρέλαιο προσφέρει μια άμεση εναλλακτική λύση —εκτός Ρωσίας και Ιράν— που παρακάμπτει το Στενό του Ορμούζ και το Μπαμπ ελ-Μαντέμπ.
Οι δυνάμεις της Ανατολικής Λιβύης προστατεύουν ήδη τους αγωγούς και τους τερματικούς σταθμούς που τροφοδοτούν αυτές τις εξαγωγές. Ωστόσο, η εξάρτηση Τρίπολης από την τουρκική στρατιωτική υποστήριξη διοχετεύει τα πετρελαϊκά έσοδα σε συμβάσεις που πλουτίζουν την αμυντική βιομηχανία της Άγκυρας και τις συμμαχικές της πολιτοφυλακές. Οι πωλήσεις των τουρκικών drones Bayraktar TB2 και μόνο, ανήλθαν στα 1,8 δισεκατομμύρια δολάρια το 2024, με τη Λιβύη να λειτουργεί τόσο ως πελάτης όσο και ως πεδίο δοκιμών σε πραγματικές συνθήκες μάχης. Η πρακτική αυτή παγιώνει τη θέση του Erdoğan εντός του NATO, επιφέροντας ταυτόχρονα πλήγμα στη συνοχή της νότιας πτέρυγας της Συμμαχίας.
Από την επέμβαση του 2019, η Άγκυρα εξοπλίζει και εκπαιδεύει πολιτοφυλακές που πρόσκεινται στην Τρίπολη, οι οποίες έχουν τεκμηριωμένες διασυνδέσεις με ισλαμιστικά δίκτυα. Αυτό περιλαμβάνει την υποστήριξη παρατάξεων που προέρχονται από τη Μουσουλμανική Αδελφότητα και υπολειμμάτων του συνασπισμού «Fajr Libya» (Αυγή της Λιβύης), ορισμένα εκ των οποίων απηχούν την ιδεολογία της Ansar al-Sharia.
Η τουρκική εποπτεία λιμένων και εγκαταστάσεων εκπαίδευσης επιτρέπει στον Erdoğan να αποφασίζει ποιες ομάδες θα λαμβάνουν κατά προτεραιότητα οπλισμό και ρευστότητα. Τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη Bayraktar TB2 και οι ομάδες συμβούλων δεν περιορίζονται στην προάσπιση της Τρίπολης· ενσωματώνουν αυτές τις πολιτοφυλακές στη δυτική Λιβύη και μετατρέπουν την περιοχή σε προκεχωρημένη βάση επιχειρήσεων (forward operating base) για την ευρύτερη μεσογειακή στρατηγική της Άγκυρας.Στη Μεσόγειο, τα κενά ισχύος καλύπτονται άμεσα. Οι τουρκικές πωλήσεις αμυντικού υλικού και η παρουσία στρατιωτικών συμβούλων στη δυτική Λιβύη εντάσσονται σε μια μεθοδευμένη στρατηγική για τον έλεγχο των ενεργειακών διαδρόμων, των μεταναστευτικών ροών και των θαλάσσιων ζωνών, εις βάρος των συμφερόντων των εταίρων του NATO. Στον αντίποδα, το ιστορικό της ανατολικής Λιβύης στην ασφάλεια των κοιτασμάτων και τις επενδύσεις σε υποδομές λειτουργεί ως ένας ρεαλιστικός εξισορροπητικός παράγοντας.
Ευρωπαίοι και Αμερικανοί αξιωματούχοι που αναγνωρίζουν την κυβέρνηση της Τρίπολης ως τη μόνη νόμιμη αρχή, ουσιαστικά επιβραβεύουν την παράταξη που παρέχει καταφύγιο σε ξένες δυνάμεις και ισλαμιστικές ομάδες.
Παράλληλα, περιθωριοποιούν την πλευρά που προστατεύει τις πετρελαϊκές υποδομές και επενδύει τους πόρους της σε έργα κοινής ωφελείας. Τα δεδομένα επί του πεδίου είναι σαφή: η επιλογή έγκειται είτε στη στήριξη της πλευράς που ανοικοδομεί τη χώρα με ιδίους πόρους, είτε στη συνεχή επιδότηση ενός “προπύργιου” που εισάγει τουρκικά drones για λογαριασμό ισλαμιστών, εξάγοντας περιφερειακή αστάθεια.
πηγή
Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.
Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.
Δημοσίευση σχολίου