Από την Ταϊβάν και το Ιράν μέχρι την τεχνητή νοημοσύνη και τις εφοδιαστικές αλυσίδες, η σύγκρουση ΗΠΑ–Κίνας διαμορφώνει έναν νέο γεωπολιτικό κόσμο ανταγωνισμού, εξάρτησης και ελεγχόμενης συνύπαρξης.
Ο κόσμος δεν βιώνει πλέον μεμονωμένες γεωπολιτικές κρίσεις. Από τον πόλεμο στην Ουκρανία και τη Μέση Ανατολή μέχρι την Ταϊβάν και τον Ινδο-Ειρηνικό, σχεδόν κάθε μεγάλο διεθνές μέτωπο φέρει πλέον το αποτύπωμα της αυξανόμενης στρατηγικής αντιπαράθεσης μεταξύ των ΗΠΑ και της ΚίναΑυτό που αναδύεται δεν είναι μια απλή επανάληψη του Ψυχρού Πολέμου του 20ού αιώνα. Είναι κάτι πιο σύνθετο, πιο διασυνδεδεμένο και δυνητικά πιο επικίνδυνο:
Ένας «Ψυχρός Πόλεμος 2.0» βασισμένος όχι μόνο στην ιδεολογία, αλλά στην τεχνολογία, την οικονομία, τις ενεργειακές ροές και τον έλεγχο της παγκόσμιας ισχύος.
Η επικείμενη συνάντηση μεταξύ του Τραμπ και του Σι Τζινπίνγκ στο Πεκίνο αποκτά έτσι σημασία πολύ μεγαλύτερη από μια απλή διμερή διαπραγμάτευση για δασμούς ή εμπόριο.
Το πραγματικό ερώτημα είναι άλλο:
Μπορούν οι δύο μεγαλύτερες δυνάμεις του πλανήτη να διαχειριστούν τον ανταγωνισμό τους χωρίς να οδηγήσουν το διεθνές σύστημα σε παρατεταμένη αποσταθεροποίηση;
Ο Ψυχρός Πόλεμος 2.0 δεν μοιάζει με τον παλιό
Οι ομοιότητες με την αντιπαράθεση ΗΠΑ–Σοβιετικής Ένωσης είναι εμφανείς:τεχνολογικοί ανταγωνισμοί,
στρατιωτικές επιδείξεις ισχύος,
οικονομικές κυρώσεις,
κυβερνοπόλεμος,
κατασκοπεία,
πόλεμοι μέσω τρίτων,
και μάχη αφηγήματος για την παγκόσμια επιρροή.
Η Taiwan θυμίζει ολοένα περισσότερο αυτό που συμβόλιζε κάποτε το Βερολίνο στον πρώτο Ψυχρό Πόλεμο: ένα πιθανό σημείο ανάφλεξης με παγκόσμιες συνέπειες.
Ωστόσο, οι διαφορές είναι ακόμη σημαντικότερες.
Σε αντίθεση με τη Σοβιετική Ένωση, η Κίνα είναι πλήρως ενσωματωμένη στο παγκόσμιο καπιταλιστικό σύστημα. Οι αμερικανικές και κινεζικές οικονομίες παραμένουν αλληλοεξαρτώμενες μέσω:του εμπορίου,
των επενδύσεων,
της τεχνολογίας,
των ημιαγωγών,
και των παγκόσμιων εφοδιαστικών αλυσίδων.
Αυτό δημιουργεί ένα ιστορικό παράδοξο:Οι ΗΠΑ και η Κίνα είναι στρατηγικοί αντίπαλοι που παραμένουν οικονομικά αλληλοεξαρτώμενοι.
Γι’ αυτό και ο Ψυχρός Πόλεμος 2.0 δεν αφορά πλήρη αποσύνδεση, αλλά:επιλεκτική αποσύνδεση,
τεχνολογικό αποκλεισμό,
και ελεγχόμενη ανταγωνιστική συνύπαρξη.
Η επιστροφή Τραμπ και η “συναλλακτική” γεωπολιτική
Η επιστροφή του Τραμπ αλλάζει ξανά τον τόνο στις αμερικανοκινεζικές σχέσεις.
Σε αντίθεση με το παραδοσιακό αμερικανικό κατεστημένο ασφαλείας που βλέπει την Κίνα ως μακροπρόθεσμη συστημική απειλή, ο Τραμπ αντιμετωπίζει τη γεωπολιτική μέσα από το πρίσμα:των δασμών,
της οικονομικής πίεσης,
του βιομηχανικού εθνικισμού,
και της διαπραγματευτικής ισχύος.
Κατά την πρώτη του θητεία ξεκίνησε τον εμπορικό πόλεμο με την Κίνα και αμφισβήτησε το μοντέλο της ανεξέλεγκτης παγκοσμιοποίησης.
Σήμερα, όμως, η στρατηγική του φαίνεται πιο προσαρμοσμένη.
Αντί για ανοιχτή σύγκρουση, η Ουάσιγκτον δείχνει να επιδιώκει:«ελεγχόμενο ανταγωνισμό υπό καθεστώς οικονομικής πίεσης».
Οι βασικοί στόχοι των ΗΠΑ απέναντι στο Πεκίνο περιλαμβάνουν:μείωση του εμπορικού ελλείμματος,
περιορισμό κινεζικών τεχνολογικών εξαγωγών,
έλεγχο κρίσιμων αλυσίδων παραγωγής,
ανάσχεση της κινεζικής επιρροής στον Ινδο-Ειρηνικό,
και διαχείριση της κρίσης γύρω από την Ταϊβάν.
Παράλληλα, ο Τραμπ παραμένει διατεθειμένος να διαπραγματευτεί με το Πεκίνο εφόσον υπάρξουν άμεσα πολιτικά ή οικονομικά οφέλη.
Αυτό ακριβώς δημιουργεί αβεβαιότητα ακόμη και στους συμμάχους των ΗΠΑ.
Ο Σι Τζινπίνγκ και η κινεζική στρατηγική υπομονή
Αν ο Τραμπ εκφράζει τον συναλλακτικό εθνικισμό, ο Σι Τζινπίνγκ εκπροσωπεί τη μακροπρόθεσμη στρατηγική συνέχεια.
Υπό την ηγεσία του, η Κίνα έχει μετατραπεί από οικονομική υπερδύναμη χαμηλού προφίλ σε ολοένα πιο διεκδικητικό γεωπολιτικό παίκτη.
Η στρατηγική του Πεκίνου αποτυπώνεται σε:στρατιωτικό εκσυγχρονισμό,
ναυτική επέκταση,
τεχνητή νοημοσύνη,
αυτάρκεια στους ημιαγωγούς,
το Belt and Road Initiative,
και την παγκόσμια βιομηχανική κυριαρχία.
Σε αντίθεση με τις δυτικές δημοκρατίες που λειτουργούν με εκλογικούς κύκλους, το κινεζικό σύστημα μπορεί να ακολουθεί μακροχρόνιες στρατηγικές με συνέπεια και πειθαρχία.
Αυτή η στρατηγική υπομονή αποτελεί ίσως το μεγαλύτερο πλεονέκτημα της Κίνας.
Η Ταϊβάν: το πιο επικίνδυνο σημείο του πλανήτη
Κανένα ζήτημα δεν αποτυπώνει καλύτερα τον Ψυχρό Πόλεμο 2.0 από την Ταϊβάν.
Για την Κίνα, η Ταϊβάν αποτελεί θέμα εθνικής κυριαρχίας και ιστορικής επανένωσης.
Για τις ΗΠΑ, αποτελεί πυλώνα στρατηγικής αξιοπιστίας και ισορροπίας ισχύος στον Ινδο-Ειρηνικό.
Καμία πλευρά δεν φαίνεται να επιδιώκει άμεσο πόλεμο.
Όμως και οι δύο προετοιμάζονται για μακροχρόνια αντιπαράθεση.
Το Πεκίνο εντείνει τις στρατιωτικές ασκήσεις και την πίεση “γκρίζας ζώνης”, ενώ η Ουάσιγκτον ενισχύει τις συμμαχίες της με την Ιαπωνία, την Αυστραλία και άλλους περιφερειακούς εταίρους.
Η συνάντηση Τραμπ–Σι πιθανότατα δεν θα επιλύσει τίποτε.
Θα επιχειρήσει απλώς:τη διαχείριση της κλιμάκωσης.
Τεχνητή Νοημοσύνη και η νέα παγκόσμια μάχη ισχύος
Το πραγματικό πεδίο μάχης του Ψυχρού Πολέμου 2.0 ίσως να μην είναι στρατιωτικό αλλά τεχνολογικό.Τεχνητή νοημοσύνη,
ημιαγωγοί,
κυβερνοασφάλεια,
σπάνιες γαίες,
quantum computing,
ψηφιακά δίκτυα,
και κρίσιμες εφοδιαστικές αλυσίδες
έχουν μετατραπεί σε όπλα γεωπολιτικής ισχύος.
Η οικονομική ασφάλεια πλέον ταυτίζεται με την εθνική ασφάλεια.
Οι ΗΠΑ εξακολουθούν να κυριαρχούν:στην καινοτομία,
στα χρηματοπιστωτικά δίκτυα,
και στις στρατιωτικές συμμαχίες.
Η Κίνα όμως κυριαρχεί:στη βιομηχανική παραγωγή,
στην κλιμάκωση υποδομών,
και στις αλυσίδες εφοδιασμού.
Αυτός ο ασύμμετρος ανταγωνισμός καθορίζει τη νέα εποχή.
Ιράν και Μέση Ανατολή: νέο μέτωπο της παγκόσμιας σύγκρουσης
Η κρίση γύρω από το Iran δείχνει πώς ο Ψυχρός Πόλεμος 2.0 επεκτείνεται πλέον και στη Μέση Ανατολή.
Οι ΗΠΑ συνεχίζουν να βασίζονται:στη στρατιωτική αποτροπή,
στις συμμαχίες,
και στην πίεση μέσω κυρώσεων.
Η Κίνα ακολουθεί διαφορετική στρατηγική:δημόσια ζητά αποκλιμάκωση,
αλλά ταυτόχρονα διατηρεί στενές ενεργειακές και οικονομικές σχέσεις με την Τεχεράνη.
Για το Πεκίνο, μια υπερβολικά εμπλεκόμενη Αμερική στη Μέση Ανατολή μπορεί να δημιουργήσει γεωπολιτικά πλεονεκτήματα στην Ασία.
Έτσι, το Ιράν μετατρέπεται σε ακόμη ένα πεδίο όπου:η Κίνα επεκτείνει επιρροή μέσω οικονομίας και υπομονής, ενώ οι ΗΠΑ μέσω στρατιωτικής ισχύος.
Ανταγωνιστική συνύπαρξη, όχι συμφιλίωση
Οι βαθύτερες αιτίες της αμερικανοκινεζικής σύγκρουσης δεν μπορούν να λυθούν με μία σύνοδο κορυφής.
Τα ζητήματα είναι δομικά:Ταϊβάν,
τεχνολογική κυριαρχία,
στρατιωτικός ανταγωνισμός,
AI supremacy,
ενεργειακές αλυσίδες,
κυρώσεις,
και έλεγχος του διεθνούς συστήματος.
Το πιθανότερο σενάριο δεν είναι η συμφιλίωση.
Είναι:μια μακροχρόνια περίοδος ελεγχόμενης αντιπαράθεσης μέσα σε συνθήκες βαθιάς αλληλεξάρτησης.
Ο υπόλοιπος κόσμος ανάμεσα σε δύο γίγαντες
Ο Ψυχρός Πόλεμος 2.0 δεν θα δημιουργήσει έναν καθαρά διπολικό κόσμο.
Η σημερινή διεθνής τάξη είναι:πολυπολική,
οικονομικά διασυνδεδεμένη,
και τεχνολογικά κατακερματισμένη.
Χώρες όπως η India, τα κράτη του Κόλπου και πολλές ασιατικές δυνάμεις επιδιώκουν πλέον στρατηγική αυτονομία αντί πλήρους ευθυγράμμισης.
Οι περισσότερες χώρες δεν θέλουν να επιλέξουν στρατόπεδο.
Θέλουν:ευελιξία,
διαφοροποίηση συμμαχιών,
τεχνολογική αυτάρκεια,
και γεωπολιτική ισορροπία.
Η μεγάλη δοκιμασία του 21ου αιώνα
Ο Ψυχρός Πόλεμος 2.0 πιθανότατα δεν θα τελειώσει με θεαματική κατάρρευση ή άμεση στρατιωτική νίκη.
Θα εξελιχθεί σε μια μακρά δοκιμασία:οικονομικής αντοχής,
τεχνολογικής υπεροχής,
στρατηγικής υπομονής,
πολιτικής προσαρμοστικότητας,
και διαχείρισης κρίσεων χωρίς γενικευμένο πόλεμο.
Ο Τραμπ μπορεί να κάνει τη σύγκρουση πιο θορυβώδη και πιο επιθετική.
Ο Σι μπορεί να συνεχίσει τη μεθοδική επέκταση της κινεζικής ισχύος.
Όμως η βασική πραγματικότητα παραμένει αμετάβλητη:Η αντιπαράθεση ΗΠΑ–Κίνας ήρθε για να μείνει — και ο υπόλοιπος κόσμος καλείται να επιβιώσει ανάμεσα στην πίεση και την ισορροπία, τον ανταγωνισμό και τη συνύπαρξη.
πηγή
Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.
Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.
Δημοσίευση σχολίου