ΕΛΛΑΔΑ ΣΗΜΕΡΑ

Οι αλλεπάλληλες αναρτήσεις του Ντόναλντ Τραμπ στο Truth Social με τη λέξη Soon δεν συνιστούν επίσημη ανακοίνωση πολιτικής. Συνιστούν όμως κάτι εξίσου κρίσιμο: ένα προειδοποιητικό σήμα κλιμάκωσης, το οποίο η Ευρώπη δεν μπορεί να αγνοήσει. Η Κούβα επανέρχεται στο επίκεντρο της αμερικανικής στρατηγικής όχι ως ιδεολογικό απολίθωμα του Ψυχρού Πολέμου, αλλά ως παράπλευρο μέτωπο της ευρύτερης αναδιάταξης ισχύος στη Λατινική Αμερική, μετά τις εξελίξεις στη Βενεζουέλα.

Η ουσία βρίσκεται λιγότερο στη ρητορική και περισσότερο στο ενεργειακό και χρηματοοικονομικό σκέλος. Η de facto διακοπή των ροών βενεζουελάνικου πετρελαίου προς την Κούβα στερεί από την Αβάνα το βασικό της «οξυγόνο». Περίπου 26.500 βαρέλια ημερησίως, που κάλυπταν σχεδόν το 50% του ενεργειακού της ελλείμματος, τίθενται εκτός παιχνιδιού. Για μια οικονομία ήδη εξαντλημένη από κυρώσεις, ελλείψεις και συστηματικά blackouts, αυτό δεν είναι απλώς πρόβλημα ανάπτυξης – είναι πρόβλημα διακυβέρνησης.

Η αμερικανική στρατηγική: πίεση χωρίς στρατό

Η Ουάσιγκτον δεν δείχνει διάθεση άμεσης στρατιωτικής εμπλοκής με την Κούβα. Το εργαλείο είναι διαφορετικό και γνώριμο: ο έλεγχος των ροών ενέργειας και χρήματος. Η συμφωνία ΗΠΑ–Βενεζουέλας για προμήθεια αργού με έσοδα υπό την εποπτεία του αμερικανικού υπουργείου Οικονομικών μεταφράζεται σε διπλό μήνυμα: αποστράγγιση πόρων από συμμάχους του καθεστώτος και ταυτόχρονη υπενθύμιση ότι η Ουάσιγκτον παραμένει ο κεντρικός ρυθμιστής.

Οι δηλώσεις Τραμπ περί «μηδενικού πετρελαίου και χρημάτων προς την Κούβα» δεν είναι απλώς προεκλογικός λαϊκισμός. Είναι συνέχεια μιας στρατηγικής οικονομικού στραγγαλισμού, με σαφή στόχο να αυξηθεί το κοινωνικό και πολιτικό κόστος για την κυβέρνηση της Αβάνας, χωρίς την ανάληψη του ρίσκου μιας στρατιωτικής περιπέτειας.

Η Κούβα: εύθραυστη, αλλά όχι έτοιμη να πέσει

Οι δημόσιες αντιδράσεις του προέδρου Μιγκέλ Ντίαζ-Κανέλ και του ΥΠΕΞ Μπρούνο Ροντρίγκες κινούνται στο αναμενόμενο πλαίσιο: καταγγελίες περί «εγκληματικής συμπεριφοράς» των ΗΠΑ και επίκληση της εθνικής κυριαρχίας. Εκεί που η Αβάνα σιωπά, όμως, είναι εξίσου αποκαλυπτικό: δεν παρουσιάζει αξιόπιστο εναλλακτικό ενεργειακό σχέδιο.

Οι αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών εκτιμούν ότι η Κούβα δεν βρίσκεται σε άμεση τροχιά κατάρρευσης, αλλά στο πιο ευάλωτο σημείο από τη δεκαετία του ’90. Η απώλεια καυσίμων μεταφράζεται σε περισσότερες διακοπές ρεύματος, παράλυση μεταφορών και περαιτέρω κατάρρευση του τουρισμού – της μοναδικής πηγής σκληρού νομίσματος.

Η ευρωπαϊκή διάσταση: αμηχανία και ρίσκο

Για την Ευρωπαϊκή Ένωση, η υπόθεση Κούβας αποτελεί δύσκολο τεστ στρατηγικής αυτονομίας. Η ΕΕ διατηρεί διαχρονικά πιο ήπια στάση έναντι της Αβάνας, επενδύοντας σε διάλογο, ανθρωπιστική βοήθεια και περιορισμένες οικονομικές σχέσεις, κυρίως μέσω Ισπανίας, Γαλλίας και Ιταλίας.

Μια νέα, επιθετική αμερικανική γραμμή δημιουργεί τριπλό δίλημμα για τις Βρυξέλλες:Συμμόρφωση με το αμερικανικό πλαίσιο κυρώσεων, με κόστος στην ευρωπαϊκή παρουσία στο νησί.
Διακριτική διαφοροποίηση, με κίνδυνο τριβών με την Ουάσιγκτον.
Αδράνεια, που θα ισοδυναμεί με στρατηγική απουσία σε μια περιοχή όπου αυξάνεται η επιρροή τρίτων παικτών.

Κίνα και Ρωσία στο παρασκήνιο

Η Κούβα δεν είναι μόνη. Η Κίνα προσφέρει τεχνολογική και οικονομική στήριξη χαμηλού προφίλ, ενώ η Ρωσία διατηρεί συμβολική, αλλά πολιτικά χρήσιμη παρουσία. Για την Ευρώπη, αυτό σημαίνει ότι μια πλήρης αποστασιοποίηση θα άφηνε κενό επιρροής, το οποίο δύσκολα θα καλυφθεί εκ των υστέρων.

Το ερώτημα δεν είναι αν «πέφτει» η Κούβα, αλλά αν εισέρχεται σε φάση παρατεταμένης αστάθειας. Και αυτό αφορά άμεσα την Ευρώπη: μεταναστευτικές ροές, περιφερειακή ασφάλεια, ενεργειακές ισορροπίες και –κυρίως– τη σχέση της με μια Ουάσιγκτον που επανέρχεται στη λογική της μονομερούς πίεσης.

πηγή


Οι απόψεις που αναφέρονται στο κείμενο είναι προσωπικές του αρθρογράφου και δεν εκφράζουν απαραίτητα τη θέση του Ellada simera.